VIII SA/Wa 104/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Syg. akt VIII SA/Wa 104/11 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 roku biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) w związku z art. 82 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (DZ.U z 2006 roku, nr 156, poz. 1118 ze zm. dalej jako prawo budowlane) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. B. od decyzji Starosty Ż. z dnia [...] września 2010 roku, nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu [...] października 2010 roku W. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty Ż. z dnia [...] września 2010 roku, nr [...]. Jednocześnie do wniosku dołączył odwołanie od decyzji gdzie zarzucał, iż została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący uzasadniał tym, że nastąpiło ono z przyczyn od niego niezależnych. Załączył kserokopię zwolnienia lekarskiego pełnomocnika potwierdzającego, iż adwokat B. był niezdolny do pracy w dniach [...]-[...] września 2010 roku. W ocenie organu choroba pełnomocnika skarżącego nie była to przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie, który mógł dokonać czynności procesowej przez osobę trzecią, a nadto mógł również udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego. Organ wskazywał, że pełnomocnik otrzymał decyzję w dniu [...] września 2010 roku, natomiast początkiem choroby był dzień [...] września 2010 roku. Tak więc pełnomocnik miał 10 dni na załatwienie sprawy administracyjnej. Organ podkreślał, że na pełnomocniku jako radcy prawnym spoczywa szczególna dbałość o interesy reprezentowanego podmiotu i dlatego winien w tym zakresie wykazać się szczególną dbałością, aby wszystkie czynności były dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dla poparcia swojego stanowiska organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 15 lipca 2009 roku, syg. akt II OSK 1162/08 wskazujące, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Skargę do Sądu na decyzję Wojewody [...] wniósł W. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucał: 1) naruszenie art. 59 § 2 k.p.a. poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie odwołania i wydanie decyzji utrzymującej zaskarżoną decyzję w mocy, jedynie po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego i wydanie decyzji merytorycznej bez stosownego postanowienia; 2) dokonanie błędnych ustaleń, polegających na przyjęciu, że obłożna choroba pełnomocnika skarżącego uniemożliwiająca sporządzenie odwołania w terminie, nie jest okolicznością wskazującą, że skarżący uchybił terminowi nie ze swojej winy i uzasadnione jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 3) naruszenie art. 129 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że okres 10 dni jest wystarczający na wniesienie odwołania od decyzji przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tych też względów skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący w uzasadnieniu zwracał uwagę, że organ dopuścił się poważnego uchybienia natury procesowej, poprzez merytoryczne rozpatrzenie odwołania od decyzji bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie do złożenia środka odwoławczego. Jako podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia przyjęto brak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, co jest niezgodne z prawem. Wskazywał, że jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności dla której określony był termin, co w niniejszej sprawie oznaczało złożenie odwołania. W takiej sytuacji odwołanie nie może być oceniane tak jak samoistny środek zaskarżenia, a stanowi ono jedynie element formalny wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że odwołanie nabiera charakteru samoistnego i może być rozpoznane jako środek zaskarżenia. Skarżący przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 9 listopada 1994 roku, syg. akt SA/Gd 312/94, gdzie Sąd wskazał, że ,,zamieszczenie przez stronę w odwołaniu prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tej prośby w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i 59 k.p.a. Od rozstrzygnięcia tej wstępnej kwestii zależą dalsze losy odwołania. W szczególności czy odwołanie będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też odwołanie zostanie zakończone postanowieniem, o jakim mowa w art. 134 k.p.a. tj. stwierdzającego, że wniesione odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu ‘’. Drugim uchybieniem na jaki zwracał skarżący było dokonanie błędnych ustaleń poprzez przyjęcie, że obłożna choroba pełnomocnika uniemożliwiająca sporządzenie odwołania w terminie, nie jest okolicznością wskazującą iż skarżący uchybił terminowi nie ze swojej winy i uzasadnione jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podnoszono, że w świetle orzecznictwa o braku winy zainteresowanego podmiotu możemy mówić wtedy gdy podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Zdaniem skarżącego trudno uznać prawidłowe przyjęcie, iż obłożna choroba nie jest taką okolicznością. Przyjmując odmienne stanowisko należałoby wysnuć absurdalny wniosek, że profesjonalny pełnomocnik nie może chorować, gdyż spowoduje to negatywne konsekwencje procesowe dla jego klientów. Jest to oczekiwanie znacznie przekraczające ramy staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w rażący sposób naruszyła przepisy prawa dając podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Należy zauważyć, iż organ przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania winien sprawdzić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Odwołanie musi być wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Terminy do wniesienia odwołania są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane, ani skracane przez organ administracji publicznej. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wówczas organ jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu. Jeśli jest złożony wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, wówczas organ musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu, a kiedy zapadnie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu organ wydaje postanowienie o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. Gdy organ stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a.( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 1996 roku, SA/Łd 2665/95). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż organ rozpoznał merytorycznie odwołanie skarżącego w sytuacji gdy odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Organ w ten sposób rażąco naruszył przepisy art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. obowiązkiem organu było rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu i wydanie w tym zakresie właściwego postanowienia. Dopiero w zależności o treści wyżej wskazanego postanowienia organ albo mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania, bądź winien wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie organ wydał decyzję merytoryczną co do wniesionego odwołania z jednoczesnym uzasadnieniem, iż nie istnieją podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tak więc organ w komparycji rozstrzygnął o odwołaniu, a w uzasadnieniu ocenił wniosek o przywrócenie terminu. W związku z tym należało zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego uznając, iż w rażący sposób narusza przepisy prawa. Organ rozpoznając merytorycznie odwołanie, w sytuacji gdy nie przywrócił terminu do wniesienia odwołania rażąco naruszył prawo( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) Z tego względu zbędnym stało się odnoszenie do zarzutów skargi w zakresie błędnych ustaleń co do przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien wydać postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie w zależności od podjętego rozstrzygnięcia procedować co do złożonego odwołania. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji.