VIII SA/Wa 104/18

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług skarżący M. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał we wniosku, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z dwiema małoletnimi córkami, utrzymując się z prac dorywczych, z których uzyskuje dochód w wysokości około [...] zł. Z akt sprawy wynika, że decyzją Starosty R. z dnia [...] marca 2017 r. skarżący został uznany za osobę bezrobotną bez przyznanego prawa do zasiłku. Wnioskodawca wskazał, że ponosi koszty prądu ([...] zł) oraz mediów ([...] zł), przy czym korzysta z pomocy finansowej najbliższej rodziny (matki). Nie posiada majątku. Do wniosku skarżący załączył wyciąg z posiadanego rachunku bankowego z potwierdzonym saldem w wysokości [...] zł (objętego zajęciem komorniczym), a także zeznanie podatkowe za 2016 r. (PIT-36), w którym ujawnione zostały przychody z innych źródeł w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 19 marca 2018 r. wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez wyjaśnienie, czy skarżący jest osobą rozwiedzioną (wdowcem) i czy samodzielnie wychowuje dzieci, czy ewentualnie otrzymują one rentę rodzinną, alimenty lub inne świadczenia, wyjaśnienie, czy rodzina otrzymuje świadczenie wychowawcze, złożenia zaświadczenia z banku Millennium o braku operacji na rachunku bankowym w okresie ostatnich 6 miesięcy (złożone wyciągi nie przedstawiają historii operacji), a także udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie. Powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu, zostało doręczone wnioskodawcy w trybie zastępczym w dniu 5 kwietnia 2018 r. (zarządzenie z dnia 11 kwietnia 2018 r., k. 43). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie. Jednocześnie nie budzi wątpliwości teza, że wnioskodawca, formułując żądanie przyznania prawa pomocy, w celu jego poparcia jest zobowiązany przedstawić pełną informację o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożyć dodatkowe dokumenty i złożyć wyjaśnienia. W przypadku, gdy wnioskodawca nie spełni powyższego zobowiązania, przyjąć należy, że zachodzi sytuacja uniemożliwiająca ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej zainteresowanego (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1324/15). W postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. II OZ 260/11 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że uchylenie się przez stronę, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy od przedstawienia na wezwanie sądu określonych dokumentów i oświadczeń, powoduje, że strona powinna się liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku, który w takiej sytuacji pozostanie oddalony (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. I OZ 286/16; postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. I OZ 1083/13). W rozpoznawanej sprawie niewyjaśnione zostały zasadnicze kwestie, od których uzależniona jest ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, co prowadziło do oddalenia sformułowanego przez skarżącego żądania zwolnienia od kosztów sądowych wynikających z zaskarżenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. Nieustalona pozostawała bowiem sytuacja materialna i osobista wnioskodawcy w zakresie, w jakim wymagała ona określenia źródeł dochodów własnych strony, sposobu i wysokości korzystania ze wsparcia finansowego osób trzecich (rodziny), rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków, a także rodzaju relacji lub jej braku z matką dzieci, które mają, opierając się na złożonej deklaracji, pozostawać na wyłączonym utrzymaniu skarżącego. Z punktu widzenia wymogu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej podmiotu wnioskującego o przyznanie prawa pomocy powyższe informacje musiały zostać uznane za kluczowe dla oceny wniosku, stąd brak doprowadzenia do ich ustalenia, niezależnie do przyczyny, która za tym stała, musiał skutkować odmową zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Należy jednocześnie zauważyć, że wezwanie z dnia 19 marca 2018 r. zobowiązujące wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku w trybie art. 255 p.p.s.a. zostało stronie skutecznie doręczone w prawem przewidziany sposób, przez co niedopuszczalne było, by skutek zaniechania zastosowania się do ww. wezwania mógł zostać określony w inny sposób aniżeli wynikało to z zawartego w wezwaniu pouczenia. W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, ze znajduje się w sytuacji opisanej w art. 246 § 1 p.p.s.a. Przyjąć trzeba, że ciężar ten nie ma charakteru wyłącznie materialnego odnoszonego do ujawnienia przez zobowiązanego swojej sytuacji materialnej, rozpatrywać go należy bowiem również w wymiarze procesowym, co oznacza, że stronę obciążają również wszystkie przewidziane ustawą warunki skuteczności podejmowanych czynności procesowych, wyznaczone następstwa niedopełnienia przez stronę postępowania tychże warunków, jak również obowiązek zachowania wyznaczonych stronie terminów. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.