VIII SA/Wa 1041/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2005 i 2007 i wszystkie miesiące 2006 roku postanawia: zawiesić postępowanie sądowe z urzędu. Pismem z [...] października 2011 r. Z. L. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") z [...] września 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] marca 2011 r. Przedmiotem tych decyzji było określenie skarżącemu zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług między innymi za poszczególne miesiące 2005 r. Ponieważ obie decyzje zostały wydane po upływie terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"), Dyrektor IS powołał się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ze względu na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, tj. zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Op (zob. s. 8 zaskarżonej decyzji) postanowieniem z [...] marca 2008 r. ([...]). Z akt podatkowych wynika przy tym, że śledztwo zostało zawieszone [...] lutego 2010 r. (zob. k. 166 tomu VII). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało zawiesić z urzędu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie taka przesłanka zaistniała, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 kwietnia 2011 r. (I FSK 525/10), przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: czy art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego – jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej? Sprawa została zarejestrowana przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 30/11). Dotychczas nie została rozstrzygnięta. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu tego postanowienia NSA odwołał się do artykułu Bogusława Banaszaka "O konstytucyjności ustawowej regulacji zawieszenia przedawnienia zobowiązań podatkowych (publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Nr 1/2011 str. 9-17), z którego wynika między innymi, że samo zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania wprowadza pewne obciążenia obywateli (...) bez jednoczesnego wprowadzenia zasad postępowania odpowiednio jasnych, umożliwiających obywatelom dochodzenie swoich spraw poprzez zaskarżanie tego zawieszenia z dniem wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo bądź wykroczenie skarbowe. Ważnym elementem zasady zaufania obywateli do prawa i państwa jest dopuszczanie zaskarżania wyroków sądowych i decyzji administracyjnych w toku instancji. Art. 70 § 6 pkt 1 Op rodzi negatywne dla obywatela następstwa, ale nie przyznaje jakiegokolwiek środka prawnego, który mógłby służyć obywatelowi do obrony jego interesów. NSA podzielił argumentację przedstawioną w powołanym artykule, dotyczącą niezgodności art. 70 § 6 pkt 1 Op z art. 2 Konstytucji RP. Dodał, iż każde nałożenie obowiązków lub ograniczenie praw powinno następować w zgodzie z zasadami poprawnej legislacji, stanowiącej element demokratycznego państwa prawa, zgodnie z art. 2 Konstytucji RP. Zasada ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 27 lipca 2006 r., sygn. akt SK 43/04; publ. OTK-A 2006/7/89). TK konsekwentnie wskazuje na zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), z której wynika nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Nakaz ten jest funkcjonalnie związany z zasadami pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasady te nakazują, aby przepisy prawa były formułowane w sposób precyzyjny i jasny oraz poprawny pod względem językowym. Warunek jasności oznacza obowiązek tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych dla ich adresatów, którzy od racjonalnego ustawodawcy mogą oczekiwać stanowienia norm prawnych niebudzących wątpliwości co do treści nakładanych obowiązków oraz przyznawanych praw. Związana z jasnością precyzja przepisu winna przejawiać się w konkretności nakładanych obowiązków i przyznawanych praw, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Z zasady określoności wynika, że każdy przepis prawny powinien być skonstruowany poprawnie z punktu widzenia językowego i logicznego - dopiero spełnienie tego warunku podstawowego pozwala na jego ocenę w aspekcie pozostałych kryteriów. Zdaniem NSA, art. 70 § 6 pkt 1 Op nie spełnia powyższych kryteriów, rodząc niepewność u jego adresatów co do treści ich praw oraz stwarza dla organów stosujących ten przepis nazbyt dużą swobodę (a nawet dowolność) jego interpretacji. Analizowany przepis art. 70 § 6 pkt 1 Op wzbudził wątpliwości co do jego zgodności z zasadą równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2012 r., III SA/Wa 2105/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") . W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedź na przytoczone wyżej pytanie, zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny, może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, z uwagi na tożsamość problemu prawnego, tj. przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wydaniem postanowienia z [...] marca 2008 r. wszczynającego dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe. W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz znajdującego w niej zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 Op, Sąd uznał, że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w ramach odpowiedzi na przytoczone pytanie prawne, może mieć istotny wpływ na jej wynik. Choćby z uwagi na to, że w toku zawieszonego od dwóch lat postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe zawieszony jest także bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W tym czasie organy wydały zaś obie decyzje wymiarowe w sprawie, po upływie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 Op. Naczelnik US wydał nadto [...] marca 2011 r. postanowienie nadające swojej decyzji wymiarowej z tego samego dnia rygor natychmiastowej wykonalności. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika nadto, czy skarżący był informowany o skutkach podatkowych związanych z wszczęciem i zawieszeniem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zasada szybkości postępowania sądowego powinna ustąpić pierwszeństwa zasadzie jednolitości oraz stabilności orzecznictwa sądowego. Zawieszenie postępowania sądowego jest nadto zgodne z zasadą ekonomiki procesowej, gdyż pozwala uniknąć szeregu potencjalnie zbędnych czynności do czasu rozstrzygnięcia sprawy prejudycjalnej, która ma podstawowe znaczenie dla kontroli legalności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Pozwoli także w sposób prawidłowy uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy, bez ryzyka naruszenia art. 141 § 4 zdanie drugie u.p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi, bądź też uchroni stronę skarżącą od ryzyka poniesienia kosztów postępowania kasacyjnego. Skoro Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela wątpliwości dotyczące zgodności z przepisami Konstytucji RP art. 70 § 6 pkt 1 Op wyrażone już przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu (I FSK 525/10), to może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 125 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., bez konieczności zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, które już zostało postawione, a sprawa zarejestrowana. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie wykładni językowej art. 125 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uzupełnionej wykładnią systemową i celowościową, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.