VIII SA/Wa 1050/11

PostanowienieWSA w Warszawie2011-12-20

Skład orzekający: Monika Kramek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia świadczenia nienależnie pobranego powinien zostać oddalony, mimo że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów w sprawach z zakresu pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia świadczenia nienależnie pobranego podlega oddaleniu, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów w sprawach z zakresu pomocy społecznej, co oznacza, że zwolnienie to następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia skargi. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, jeśli sytuacja materialna strony (samotne wychowywanie dzieci, niski dochód) uzasadnia przyznanie pomocy.
Stan faktyczny
E. U. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. odmawiającą umorzenia świadczenia nienależnie pobranego. Sąd odrzucił skargę, a następnie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na swoją trudną sytuację materialną jako wdowy samotnie wychowującej dwie córki i niskie dochody.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych) wniosek oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia świadczenia nienależnie pobranego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie odmowy umorzenia świadczenia nienależnie pobranego. W dniu [...] grudnia 2011 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W jego uzasadnieniu podała, że jest wdową samodzielnie wychowującą dwie małoletnie córki. Wyjaśniła, że jej wynagrodzenie wynosi [...] zł ([...] etatu), natomiast dzieci otrzymują rentę rodzinną – [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącej ponieważ przedmiotem jej skargi jest decyzja w sprawie odmowy umorzenia świadczenia pieniężnego. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. p.p.s.a., postanowiono, jak w pkt 2 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy uznać należy, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci i utrzymuje się z niewielkiego dochodu, nie posiada nawet według złożonego oświadczenia własnego mieszkania. Uzyskiwany dochód po opłaceniu bieżących kosztów utrzymania bez wątpienia nie pozwoli na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło