VIII SA/Wa 1055/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania J. A. (dalej: "skarżący"), decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...]utrzymało decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] lipca 2015 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej "[...]" w R. za okres od [...] maja 2014 r. do [...] lutego 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2015r Prezydent Miasta R. (dalej: "organ I instancji") ustalono opłatę od E. A. i J. A. za pobyt ich dziecka D. A. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w R.. Opłatę ustalono w następujących wysokościach: - za okres od 30.05.2014 r. do 31.05.2014 r. w kwocie [...]zł, - za okres od 1.06.2014 r. do 30.06.2014 r. w kwocie [...] zł, - za okres od 1.07.2014 r. do 31.07.2014 r. w kwocie [...] zł, - za okres od 1.08.2014 r. do 30.09.2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, - za okres od 1.10.2014 r. do 31.01.2015 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, - za okres od 1.02.2015 r. do 5.02.2015 r. tj. do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także podał, że D. A. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. II Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...] została umieszczona w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w R., w której przebywała od dnia 30 maja 2014 r. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w powyższej placówce są rodzice – E. A. i J. A., dlatego od nich solidarnie należało ustalić opłatę. Organ wskazał, że średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w powyższej placówce – zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] marca 2014r. - wynoszą miesięcznie [...] zł. Organ zacytował jednocześnie treść § 4 uchwały Rady Miejskiej w R. z 22 czerwca 2012 r., Nr 370/2012, który wymienia sytuacje, w których odstępuje się od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a mianowicie: jeżeli dochód nie przekracza 400% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej - w przypadku samotnie gospodarującej osoby zobowiązanej oraz, gdy dochód na osobę nie przekracza 400% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - w przypadku rodziny. Dalej organ przedstawił sytuację dochodową E. A. i J. A. w okresie pobytu córki w omawianej' placówce i stwierdził, że dochód E. A. od maja 2014 r. do czerwca 2014 r. nie przekraczał 400% kryterium dochodowego, w lipcu 2014 r. - zawierał się w przedziale 400%-450% kryterium dochodowego, a od sierpnia 2014 r. nie przekracza 400% kryterium dochodowego. Natomiast dochód J. A. w maju 2014 r. zawierał się w przedziale powyżej 850 % kryterium dochodowego, od czerwca 2014 r. do września 2014 r. w przedziale 700 % - 750 % kryterium dochodowego, a od października 2014 r. w przedziale 650%-700% tego kryterium. Od decyzji powyższej skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest art.7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie decyzji ograniczające się jedynie do przytoczenia przepisów prawa, a także naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art.193 ust.6a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie zweryfikował jaki wpływ na osiągane dochody mają ciążące na nim zobowiązania. Nie sprawdzono czy zasądzone od niego alimenty są egzekwowane, a jeśli tak to jak pomniejszają jego dochody. Zwrócił też uwagę, że ustalając opłatę organ oparł się tylko i wyłącznie na uchwale Rady Miejskiej w R. z 22 czerwca 2012 r. i uznał, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, podczas gdy przepis art.6 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. On natomiast gospodaruje wspólnie z konkubiną. Ponadto zdaniem skarżącego opłata nie powinna być naliczona za okres kiedy D. A. przebywała na ucieczce. Z tego powodu w Placówce przebywała ona faktycznie przez 55 dni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta R. z [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt D. A. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w R., w okresie j. w. są jej rodzice: E. A. i J. A.. Zamieszkuią oni oddzielnie i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, zatem w myśl § 2 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urzędowy Woj. Mazowieckiego – 2012 r., poz. 5312), są oni osobami samotnie gospodarującymi. Kolegium zauważyło również, że decyzja organu I instancji o ustaleniu opłaty rodziców za pobytu dziecka w omawianej placówce wychowawczej, w odniesieniu do ustalenia dochodu osób zobowiązanych i samego ustalenia opłaty jest prawidłowa. Organ odwoławczy, odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu faktu, iż dziecko nie przebywało w omawianej placówce przez cały wskazany okres z powodu ucieczek, zauważył, że nie stanowi to przesłanki do nie ustalenia opłaty za okres ucieczek. W okresie tym placówka nawet podczas nieobecności dziecka musiała być w każdej chwili (każdego dnia) przygotowana na jej powrót. Musiała zatem zabezpieczać dla niej w każdym dniu wyżywienie i inne podstawowe, niezbędne dla niej potrzeby. Tym samym poniesione zostały koszty utrzymanie dziecka w tej placówce również w okresie, w którym z powodu ucieczek nie przebywała ona faktycznie w placówce. Zatem ucieczki dziecka nie miały wpływu na ustalenie opłaty, gdyż obowiązujące przepisy ustawy nie wskazują, iż w takiej sytuacji należy odstąpić od ustalenia opłaty. Przepis art.193 ust.6a ustawy wskazuje bowiem jedyną sytuację, zaistnienie której ma wpływ na ustalenie opłaty stanowiąc, że opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców. W niniejszej sprawie sytuacja taka niewątpliwie nie wystąpiła. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2013 r., J. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj naruszenie przepisów art. 7 kpa, art. 77 §1 kpa poprzez, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa. - naruszenie art. 8 kpa poprzez brak działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej - naruszenie art. 138 §1 pkt. 2 kpa poprzez zaniechanie uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy przez odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w sytuacji gdy odwołanie zasługuje na uwzględnienie. - mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i tj. naruszenie art;, 193 ust. 1 oraz art. 193 ust. 6a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez błędną wykładnię tego przepisu, zakładającą że opłata za pobyt dziecka w pieczy zastępczej należy się za czas od umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej aż do opuszczenia przez dziecko placówki oraz że jedyną możliwością nie naliczenia opłaty jest pobyt dziecka u rodziców biologicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji SKO w R. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R., w części orzekającej o ustaleniu opłaty za pobyt D. A. w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej "[...]" w R. trzeba wskazać, że opłata, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy ustalana jest za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Rację należy przyznać skarżącemu, że opłata, o której mowa wyżej należna jest od rodziców za faktyczne przebywanie dziecka w konkretnej placówce instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zdaniem Sądu, to faktyczny pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej generuje określone wydatki na opiekę, wychowanie i inne potrzeby dziecka, które za rodziców ponosi placówka publiczna. Przyjęcie do placówki opiekuńczo – wychowawczej kolejnego dziecka i jego faktyczny pobyt powoduje rzeczywiste zwiększenie kosztów działalności placówki. Formalne umieszczenie dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej i skierowanie dziecka do konkretnej placówki pieczy zastępczej, wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego w R. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2014r. sygn. akt [...], a także ewidencyjne figurowanie dziecka na liście wychowanków w/w Placówki nie świadczy o ponoszeniu przez tę placówkę wydatków, jeżeli dziecko fizycznie w placówce nie przebywało. Sąd nie podziela argumentacji organu odwoławczego, iż przedmiotowa placówka ponosiła koszty pozostając każdego dnia w gotowości na powrót małoletniej, powyższe sugeruje bowiem, że placówka ta funkcjonowała jedynie w oczekiwaniu na powrót i pobyt D. A., co mija się z rzeczywistością. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji ustalając odpłatność za pobyt D. A. w pieczy zastępczej Prezydent Miasta R. winien mieć na uwadze przy ustaleniu opłaty okres w jakim córka skarżącego faktycznie przebywała w placówce. Jak wynika z pisma Dyrektora przedmiotowej Placówki E. D. z dnia [...] lutego 2015 roku D.przebywała w placówce od dnia [...] maja 2014 roku. Od dnia [...] lipca 2014 roku aż do dnia [...] lutego 2015 roku przebywała na ucieczce. Dwukrotnie zatrzymywana przez Policję i doprowadzana do placówki ponownie z niej uciekała. Miejsce jej pobytu nie jest znane – pismo k. [...] akt administracyjnych. Należy zatem jeszcze wyjaśnić w jakich okresach czasu córka skarżącego przebywała faktycznie w placówce po jej dwukrotnym doprowadzeniu przez Policję i mając na uwadze czas jej faktycznego pobytu ustalić wysokość opłat. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., jak i Prezydent R. dokonały zatem błędnej interpretacji przepisu art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy ustalając opłatę za pobyt D. A. w placówce opiekuńczo – wychowawczej poprzez utożsamienie pobytu dziecka w placówce z formalnym jego umieszczeniem i skierowaniem Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższego przepisu, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji ustali w jakim okresie czasu D. A. faktycznie przebywała w Placówce Opiekuńczo Wychowawczej "[...]" w R., a następnie ustali opłatę za pobyt córki skarżącego mając na uwadze ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Rację miało natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. i Prezydent R. uznając J. A. za osobę samotnie gospodarującą. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 22 czerwca 2012 r., ilekroć w uchwale jest mowa o osobie zobowiązanej - oznacza to rodzica biologicznego dziecka, osobę dysponującą dochodem dziecka lub osobę, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej; osobę zobowiązaną uznaje się za osobę samotnie gospodarującą, z zastrzeżeniem pkt 4. Według natomiast pkt 4 - ilekroć w uchwale jest mowa o rodzinie - oznacza to rodziców biologicznych dziecka wspólnie zamieszkujących i gospodarujących. W sprawie niespornym jest, że J. A. nie zamieszkuje i nie gospodaruje wspólnie z matką córki D., a tylko w takiej sytuacji mógłby zostać uznany za osobę pozostającą w rodzinie. Zamieszkiwanie i gospodarowanie wspólnie z konkubiną, nie stanowi natomiast rodziny w rozumieniu powyższego zapisu uchwały. Nie może być jednocześnie zastosowana definicja osoby samotnie gospodarującej w rozumieniu art.6 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, bowiem to postanowienia uchwały Rady Miejskiej w tym przedmiocie są prawem obowiązującym przy ustalaniu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.