VIII SA/Wa 1056/14
PostanowienieWSA w Warszawie2016-01-13
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdy nie wykazuje ona rzeczywistej niemożności poniesienia tych kosztów?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej tylko wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wymaga wykazania rzeczywistej, obiektywnej niemożności sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym. W przypadku braku takiego wykazania, a zwłaszcza gdy koszty są niewielkie i nie stanowią bariery nie do pokonania, wniosek należy oddalić.Stan faktyczny
Spółka jawna złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed WSA w Warszawie, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych związanych z opłatą kancelaryjną w wysokości 100 zł. Spółka wskazała, że prowadzi działalność handlową, sprzedała majątek w 2010 r., a środki przeznaczyła na spłatę zobowiązań. Wcześniejsze wnioski o prawo pomocy zostały odmówione. Sąd wezwał spółkę do wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej wspólników i możliwości uiszczenia opłaty.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" sp. jawna o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" sp. jawna na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku na poczet należności podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy
Postanowieniami z dnia 7 listopada 2014 r. i 14 października 2015 r. odmówiono skarżącej w przedmiotowej sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] stycznia 2016 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek w tym samym przedmiocie. W jego uzasadnieniu spółka ponownie podniosła, że przedmiotem jej działalności jest między innymi zakup i sprzedaż paliw, handel hurtowy i komisowy z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi. Oświadczyła, że w maju 2010 r. sprzedała cały swój majątek, a z uzyskanych środków zostały uregulowane kredyty i egzekucje komornicze. Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. zobowiązano skarżącą do wyjaśnienia m.in. czy sytuacja materialna wspólników uniemożliwia uiszczenie w sprawie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł (jedyne koszty do jakich skarżąca jest zobowiązana).
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej p.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadności wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień.
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w swej treści nie odbiega on w żaden sposób od wniosków składanych poprzednio, które nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżąca spółka jest zobowiązana do uiszczenia wyłącznie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł od sporządzonego w sprawie uzasadnienia wyroku. Biorąc pod uwagę wysokość ustalonych kosztów oraz fakt, że spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności, nie wykazała, aby miała problem z regulowaniem bieżących zobowiązań, a także nie wykazała, by uiszczenie kwoty 100 zł stanowiło barierę nie do pokonania także dla wspólników, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku.
Z wymienionych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło