VIII SA/Wa 1066/10

WyrokWSA w Warszawie2011-03-17

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Artur Kot, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności ONW może zostać utrzymana w mocy bez rozważenia dobrej wiary beneficjenta w rozumieniu art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ARiMR z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności z powodu braku rozważenia i oceny przez organ okoliczności dotyczących dobrej wiary beneficjenta w rozumieniu art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Organ powinien zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy dotyczący dobrej wiary oraz wydać decyzję z pełnym uzasadnieniem.
Stan faktyczny
J. J. otrzymał płatności ONW za lata 2004 i 2005. Organ ustalił, że w 2005 r. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów, co skutkowało ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżący złożył oświadczenie w 2006 r. potwierdzające zmniejszenie powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo. Organ wszczął postępowanie w 2010 r. i wydał decyzję ustalającą kwotę do zwrotu, którą skarżący zaskarżył do sądu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Prezes ARiMR, organ) działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., dalej jako ustawa o ARiMR), upoważnienia Prezesa ARiMR Nr 15 z dnia 28 stycznia 2010 r. oraz § 9 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem ONW), art. 49 ust 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U.WE nr 327 z 12 grudnia 2001 r.) w związku z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87-118) ustalił J. J. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2004 r. J. J. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 rok do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatność ONW do powierzchni [...] ha w kwocie [...] zł. Decyzja niniejsza została doręczona rolnikowi [...] marca 2005 r., zaś płatność została przekazana na jego rachunek bankowy [...] marca 2005 r. Kolejnym wnioskiem z [...] maja 2005 r. beneficjent wniósł o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności ONW na 2005 rok. W oświadczeniu uzupełniającym wniosek na 2005 r. potwierdził fakt wyłączenia części gruntów z działalności rolniczej oraz zmniejszenie powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie do powierzchni [...] ha. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatność ONW w kwocie [...] zł. Decyzja niniejsza została doręczona rolnikowi [...] sierpnia 2006 r., zaś płatność została przekazana na jego rachunek bankowy [...] czerwca 2006 r. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił treść przepisów (prawa unijnego i krajowego) regulujących zasady przyznawania płatności ONW, określających warunki na jakich płatności te przysługują beneficjentom oraz wyznaczających podstawy dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Organ podał, iż w dniu [...] marca 2010 r. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych J. J. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., w wyniku czego ustalił, że beneficjent zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW na powierzchni [...] ha, co spowodowało, że płatność w kwocie [...] zł stanowiła nienależnie pobrane świadczenie. Powyższe stanowiło przesłankę do ustalenia zobowiązania rolnika do nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. J. wniósł o zmianę decyzji wskazując, iż ustalenia stanu faktycznego i ocena prawna tego stanu dokonana przez organ jest nieprawidłowa. Podał, że [...] lutego 2006 r. złożył oświadczenie, które zostało uwzględnione w decyzji przyznającej płatność ONW za 2005 r. W odniesieniu do zainicjowanego przez organ postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podniósł, iż czas na wszczęcie tego postępowania dawno minął. Fakt, że nie użytkuje działki o powierzchni [...] ha tylko działkę o powierzchni [...] ha był znany organowi w dacie składania wniosku o przyznanie płatności ONW ([...] maja 2005 r.). Podstawę wyłączenia części gruntów z płatności stanowiło wypowiedzenie przez jego siostry umowy użytkowania gruntów, które wskazał we wniosku na 2004 r. Podniósł ponadto, iż przy rozpoznawaniu sprawy organ naruszył przepisy postępowania art. 35, art. 36 i 39 Kpa, bowiem załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Decyzją Nr [...] z 26 sierpnia 2010 r. Prezes ARiMR biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ szczegółowo przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wyjaśnił, że składając w 2004 r. wniosek o przyznanie płatności beneficjent zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności. Z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności strona traktuje jako jedno postępowanie ze sprawą o przyznanie płatności na rok 2005. Tymczasem wszczęte w dniu [...] marca 2010 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR) postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW jest samoistnym, nowym postępowaniem, wszczynanym z urzędu i nie wymaga zgody strony. Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego przewlekłości postępowania organ podał, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone w dniu [...] marca 2010 r., a decyzja kończąca sprawę w pierwszej instancji wydana została w dniu [...] kwietnia 2010 r., co pozwala na stwierdzenie, że sprawa została załatwiona w terminie. Zauważył ponadto, że oświadczenie strony z [...] lutego 2006 r. dotyczyło przyznania płatności ONW za 2005 r. Zarówno złożone oświadczenie jak i treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdzają fakt, iż w 2005 r. beneficjent użytkował rolniczo powierzchnię [...] ha, a więc o [...] ha mniejszą w stosunku do podjętego zobowiązania. Powołując treść § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), organ wywiódł, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, rolnik zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Organ podniósł, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym wyżej mowa, stanowi samodzielną podstawę do zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem przepisy bezpośrednio wiążą określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności. Organ wyjaśnił także, że zwrot nienależnie przyznanej płatności ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001). Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie występuje, bowiem wypłata płatności ONW za 2004 r., uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] marca 2005 r., natomiast decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności ONW (przyznanych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r.) doręczona została w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje, jeżeli dana płatność została wypłacona na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Organ wskazał, że celem wyjątków od zasady, że płatności pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu w takich sytuacjach, gdy błąd ARIMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie płatność ONW na 2004 r. przekazana na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] marca 2005 r. nie wynikała zaś z pomyłki ARiMR. Realizacja płatności nastąpiła na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Tymczasem w 2005 r. (jak wynika z akt sprawy) powierzchnia użytków rolnych wyniosła [...] ha, nastąpiło więc zmniejszenie powierzchni objętej zobowiązaniem ONW w stosunku do pierwszego roku w jakim zobowiązanie zostało podjęte. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył J.J. wnioskując o stwierdzenie nieważności wydanych przez Prezesa ARiMR decyzji. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący wyjaśnił, iż jako beneficjent płatności działał w dobrej wierze. Na wezwanie organu z [...] stycznia 2006 r. złożył w dniu [...] lutego 2006 r. stosowne oświadczenie. Ponieważ zaś organ nie wydawał żadnej decyzji uznał więc, że jego wyjaśnienia są wystarczające. Nie mógł natomiast przypuszczać, że przyznana za 2004 r. płatność jest nienależnie pobranym świadczeniem. Skarżący stwierdził ponadto, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą realizacji płatności, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez organ, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, tak jak to miało miejsce w jego przypadku - jest ograniczony do 4 lat, a nie 10 jak wskazuje organ. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga zasługuje na uwzględnienie, niemniej jednak, brak jest podstaw do orzeczenia, zgodnie z wnioskiem skarżącego, stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Nie zachodzą bowiem przyczyny określone w art. 156 Kpa. Niemniej jednak, po rozpoznaniu sprawy, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, niezbędnym jest wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie przez organ skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2004 r. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący otrzymał od ARIMR płatności ONW zarówno za 2004 r., jak i 2005 r. Płatność za 2004 r. przyznana została do powierzchni [...] ha, natomiast płatność za 2005 r., w związku z zaniechaniem prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach o powierzchni [...] ha, jedynie do powierzchni [...] ha. Sporne w niniejszej zaś sprawie pozostaje, czy w związku z powyższym istnieje obowiązek zwrotu przez skarżącego płatności ONW przyznanych mu wskutek złożonego wniosku na 2004 r. Zasady zwrotu udzielonych płatności ONW reguluje przepis § 9 rozporządzenia ONW. Zgodnie z postanowieniami § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca: 1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło: a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar; 2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności: długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego, wystąpienia klęski żywiołowej, zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego, wywłaszczenia nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem, rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz jeżeli producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), o zaistnieniu chociażby jednej z ww. okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej. Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o ARiMR (ust. 4). Stosownie zaś do postanowień art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE. L. z 2001 r. Nr 327, str. 11, dalej jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001), również mającego zastosowanie w sprawach przyznawania płatności ONW za 2004 r., zasadą jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust. 1). Państwa Członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemu pomocy, określonego w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, dokonywanej na rzecz rolnika po dacie podjęcia decyzji o zwrocie. Jednakże rolnik może zwrócić tę kwotę nie czekając na dokonanie potrącenia (ust. 2). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie uchybił obowiązkowi wszechstronnego i dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W poddanych kontroli Sądu rozstrzygnięciach brak jest bowiem w ogóle rozważań organu w odniesieniu do "dobrej wiary" o której mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, jako podstawy wyłączającej po upływie czterech lat odpowiedzialność beneficjenta. Zdaniem Sądu, organ powinien rozważyć, a następnie dokonać oceny i dopiero wydać stosowne rozstrzygnięcie, czy podnoszone przez rolnika w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące tego, że w 2005 r. zgłosił on mniejszą powierzchnię gruntu podlegającego płatnościom ONW, w stosunku do powierzchni wskazanej do płatności w 2004 r. oraz, że skarżący, wskutek wezwania organu, w dniu [...] lutego 2006 r. złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, że część powierzchni uprawnionej do otrzymania płatności została zmniejszona, nie stanowią działania beneficjenta w dobrej wierze, o której mowa w art. 49 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Powyższe jest o tyle istotne, że termin pomiędzy wypłatą przez organ pierwszej płatności w dniu [...] marca 2005 r., a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności, który miał miejsce w dniu [...] marca 2010 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania), przekroczył okres 4 lat, o którym mowa w art. 49 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Jest to też tym bardziej uzasadnione, że organ zauważając już w 2006 r. (wezwanie skarżącego do złożenia wyjaśnień z dnia [...] stycznia 2006 r.) wskazanie przez rolnika mniejszej powierzchni gruntów, przyznał i wypłacił mu jednak kolejną płatność. Skarżący zaś składając swój wniosek na 2005 r., jak i oświadczenie z dnia [...] lutego 2006 r., nie próbował przecież nawet wprowadzić organu w błąd, tylko wskazywał stan faktyczny zgodny z prawdą. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje bowiem, że skarżący nie wnioskował wówczas o przyznanie płatności do wyższej powierzchni gruntów, a jedynie do faktycznie przez niego użytkowanej, zgłoszonej właśnie we wniosku na 2005 r. Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wydanego wskutek złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odnosi się jedynie do art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 ust. 4 i ust. 5 zdanie pierwsze, a zupełnie pomija ust. 5 zdanie drugie ww. przepisu, z którego to wynika, że: "jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat". Stosownych rozważań, jak i oceny podnoszonych przez skarżącego okoliczności zabrakło więc w decyzjach organu. Tym samym, organ nie podjął wszelkich kroków do wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącego okoliczności, nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia niniejszej sprawy, a następnie nie uzasadnił w wystarczający sposób swoich rozstrzygnięć. W konsekwencji uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 49 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 należy uznać za zupełnie dowolne. Tym samym, należy stwierdzić, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ARiMR w celu wyjaśnienia, czy nie zaistniała przesłanka dobrej wiary zawarta w art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 ust. 5 zdanie drugie powinien zebrać, a następnie w wyczerpujący sposób rozpatrzeć materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny w sprawie stanowiący podstawę do wydania decyzji. Dopiero bowiem wówczas możliwe będzie wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, ewentualnie braku podstaw do wydania takiej decyzji. Rozstrzygnięcie organu winno również znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te na których się oparł, jak i te którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie winno zawierać pełną ocenę i analizę występujących w sprawie faktów, nawet gdyby te fakty nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. W związku ze złożonym przez skarżącego w dniu [...] marca 2011 r. (data wpływu do Sądu), a więc już po wydanym w niniejszej sprawie wyroku, wnioskiem o zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł uiszczonych tytułem wpisu sądowego, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Jak zaś wynika z akt sądowych (k. [...]) skarżący był pouczony o treści ww. przepisu przy doręczeniu odpisu zarządzenia z dnia [...] grudnia 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru (k.[...]).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło