VIII SA/Wa 1069/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego T. C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Burmistrz Miasta i Gminy M. (dalej: Burmistrz) decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2012 r. ustalił Panu T.C. (dalej: skarżący) łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości w kwocie w kwocie [...] zł, w tym: [...] zł podatku od nieruchomości od budynku mieszkalnego i [...] zł podatek rolny od gruntu rolnego o powierzchni [...] ha. Postanowieniem z [...] marca 2014 r. na podstawie art. 216 § 1 oraz art. 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej: Ordynacja podatkowa), Burmistrz postanowił z urzędu wznowić postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. Powołał się na otrzymaną ze Starostwa Powiatowego w G. informację o założeniu ewidencji budynków i lokali oraz modernizacje istniejącej ewidencji gruntów ogłoszoną w dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z [...] lutego 2011 r. Zgodnie z tą informacją grunt skarżącego był terenem zabudowy mieszkalnej. Po wyznaczeniu skarżącemu terminu do wypowiedzenia się Burmistrz wydał [...] maja 2014 r. decyzję o uchyleniu w całości własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...] zł na 2011 r. i ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną wskazano przepisy art. 207 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 Nr 95 poz. 613, dalej: u.p.o.l.). Organ wyjaśnił, że informacja o modernizacji gruntów, stanowiła nową istotną okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi który wydał decyzję, która wyszła na jaw po wydaniu decyzji. Organ dokonał wyliczenia podatku według stawek dla gruntów pozostałych. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. Zarzucił, że sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpatrzenia przez organy pierwszej i drugiej instancji, a organ zamiast wydać w miejsce uchylonego rozstrzygnięcia stosowną decyzją załatwiającą sprawę co do istoty, to po wszczęciu postępowań w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości postanowieniami z [...] marca 2014 r., zakończył te postępowania przez wydanie jednej decyzji. Zdaniem skarżącego w jednej sprawie toczą się obecnie trzy formalnie odrębne postępowania: wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] lipca 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2011 r., niezakończone dotychczas decyzją wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, niezakończone wydaniem decyzji, wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości zakończone wydaniem decyzji przedmiotowej. Stanowi to według skarżącego naruszenie przepisów proceduralnych, a ponadto na doręczonej skarżącemu decyzji brak jest okrągłej pieczęci z Godłem Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: SKO lub organ odwoławczy) w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta M.. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego, że w sprawie toczą się trzy formalnie odrębne postępowania. Co prawda Burmistrz powinien wydać jedno postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym, jednak wydanie dwóch postanowień nie było błędem mającym istotny wpływ na wynik sprawy. SKO stwierdziło też, że żadne przepisy prawa nie nakazują umieszczenia na decyzji okrągłej pieczęci z Godłem Państwa. Organ odwoławczy powtórzył argumentację prawną Burmistrza dodając, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2010 r. Nr 193 poz. 1287, dalej: prawo geodezyjne) na organie podatkowym pierwszej instancji spoczywa obowiązek uwzględniania aktualnych danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. SKO dokonało samodzielnego przeliczenia wysokości zobowiązań podatkowych. Pan T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] sierpnia 2014 r. Powtórzył zarzuty z odwołania zarzucając, że w sprawie toczą się dwa formalnie odrębne postępowania: wznowione z urzędu postanowieniem z [...] lipca 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2012 r. niezakończone dotychczas decyzją wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, oraz wznowione z urzędu postanowieniem z [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że Burmistrz dowiedział się o modernizacji ewidencji gruntów z Dziennika Urzędowego Województwa [...] nr [...] z [...] lutego 2011 r. oraz z informacji Starostwa Powiatowego w G. z sierpnia 2011 r., a więc do wyliczenia zobowiązania podatkowego za 2012 r. powinien stosować nowe przepisy. W sprawie nie zaistniały wiec okoliczności, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zarzucił też, że organ prowadząc postępowania w sprawie zmiany zobowiązań pieniężnych za 2011 r. i za 2012 r. mimo zaistnienia w obu przypadkach identycznych okoliczności faktycznych za podstawę wzruszenia decyzji z 2011 r. przyjął art. 254 1 Ordynacji podatkowej, a decyzji z 2012 r. art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270, cyt. dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Stan faktyczny sprawy jest niesporny co do istoty sprawy. Niesporne są powierzchnie gruntów i budynków objętych opodatkowaniem, oraz to że nastąpiła modernizacja ewidencji przedmiotowych gruntów, które z rolnych uzyskały status budowlanych, o czym ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...]z [...] lutego 2011 r., a informacja o tej zmianie ze Starostwa Powiatowego w G. dotarła do Urzędu Miasta i Gminy M. [...] sierpnia 2008 r. Niesporne jest też, że pierwotna decyzja o zobowiązaniu podatkowym w podatku od nieruchomości za 2012 r. została wydana po tych datach. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W ocenie organów przesłanką do wznowienia postępowania podatkowego było wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Powyższy zapis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności: 1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami, 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Sformułowanie "wyjdą na jaw", użyte w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, ONSA 2001, nr 3, poz. 123). Burmistrz Gminy i Miasta M. przed wydaniem decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2012 miał obowiązek sprawdzić dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków (art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 21 ust. 1 i art. 2 pkt 8 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne) powinien też znać to co ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z 2011 r., wreszcie już w sierpniu 2011 r. dysponował informacja ze starostwa powiatowego o zmianie w ewidencji gruntów. Organ podatkowy ma bowiem obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). W toku postępowania podatkowego organy podatkowe mają też obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Należy również wskazać, że przy wymiarze podatku od nieruchomości w zakresie między innymi przedmiotu opodatkowania organ podatkowy jest związany zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiącymi podstawowy dowód w ustaleniu okoliczności istotnych dla wymiaru podatku czy to rolnego, czy od nieruchomości, bowiem to na podstawie tych zapisów należy rozstrzygnąć, który z tych podatków zastosować. Organ I instancji przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r. do ewidencji nie sięgnął, mimo że miał taki obowiązek. Niewystarczające było oparcie się przez organ podatkowy pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji, która stała się ostateczna, wyłącznie na deklaracji podatkowej złożonej przez skarżącego, czy na informacjach z lat poprzednich. W dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2012 r. Burmistrz powinien zbadać dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości, co do których ustalał wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Dlatego też uzyskanie informacji ze starostwa w sierpniu 2011 r. o zmianie w ewidencji nie może być uznane za wyjście na jaw nowych okoliczności nie znanych organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdza ponadto, że oparcie się w pierwotnej i ostatecznej decyzji na ustaleniach niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym nie można stanowić wystarczającej podstawy do wznowienia postępowania podatkowego, jeśli organ podatkowy nie wykaże w toku wznowionego postępowania przesłanek wynikających wprost z przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, do którego odwołano się w zaskarżonej decyzji. Sprzeciwia się temu zasada trwałości ostatecznych decyzji wynikająca z treści art. 128 O.p. Potrzeba eliminacji decyzji wadliwych, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, nie jest wartością bezwzględną i jest możliwa tylko w wypadku ścisłego wypełnienia przesłanek nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych. Z tego względu uznać należało, że w sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego: art. 245 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. a dodatkowo organ odwoławczy naruszył oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej nie dostrzegając uchybień organu I instancji. Te naruszenia prawa mogły mieć istotny wpływa na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do uchylenia ostatecznej decyzji bez podstaw prawnych i faktycznych, przynajmniej tych znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponieważ i decyzja wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy M. naruszała prawa z wyżej wymienionych przyczyn, to i tą decyzję na podstawie art. 135 p.p.s.a należało wyeliminować z obrotu prawnego. W tej sytuacji rozpoznawanie podniesionych w skardze zarzutów naruszeń przepisów postępowania było zbędne. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane przyjąć przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i ocenę skutków zmiany w ewidencji gruntów dokonanej ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z 2011 r. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.