VIII SA/Wa 1075/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Komisarza Wyborczego w R. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym M. D. podał, że na utrzymaniu ma czworo dzieci z czego jedno studiuje poza granicami kraju, a jego dochód wynosi [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił dom o wartości [...] zł, nieruchomości rolne – [...] ha nieużytków i [...] ha lasu, inną nieruchomości o powierzchni [...] m² zabudowaną domem jednorodzinnym i budynkami gospodarczymi, której jest współwłaścicielem, samochód osobowy oraz oszczędności w kwocie [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest postanowienie Komisarza Wyborczego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Wnioskodawca zwolniony jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z art. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112), zgodnie z którym wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że wniosek jest niezasadny choćby z tego względu, że skarżący poza określonym majątkiem nieruchomym posiada znaczne oszczędności ([...] zł), co w zasadzie wyklucza możliwość skorzystania z instytucji prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że mimo posiadania takiej kwoty wolnych środków skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu opłacenie pełnomocnika z wyboru. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.