VIII SA/Wa 1078/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję w sprawie wpisu do ewidencji producentów oddala skargę. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako "kpa") stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]Nr [...]z dnia [...] czerwca 2013 r. o uchyleniu w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...]z/s w [...]Nr [...]z dnia [...]stycznia 2013 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] marca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]wydał decyzję Nr [...] o anulowaniu numeru identyfikacyjnego [...] nadanego "[...]" R. i P. M. spółka cywilna oraz o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru indentyfikacyjnego. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie w wyniku którego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydał w dniu [...] czerwca 2013 r. decyzję Nr [...] o uchyleniu w całości decyzji Nr [...] z dnia [...]stycznia 2013 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...]i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższe stanowi wadę kwalifikowaną decyzji, wypełniającą przesłanki stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem organ w wyniku odwołania strony rozstrzygnął o uchyleniu innej decyzji. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. P. M. jako wspólnik "[...]" s.c. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. Zdaniem odwołującego w sprawie niniejszej wystarczające byłoby sprostowanie błędu decyzji w trybie art. 113 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. W myśl art. 17 pkt 3 kpa, organami wyższego stopnia w stosunku do organów administracji publicznej, innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodowie, są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Nadzór nad Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju wsi, z wyłączeniem nadzoru nad gospodarką finansową. Na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 248, poz. 1486), działem rozwój wsi kieruje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W związku z powyższym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest właściwym organem odwoławczym od decyzji Prezesa ARiMR. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania z dnia [...] kwietnia 2013 r., które zostało wniesione od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...]. W wyniku zaś rozpatrzenia tego odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ II instancji rozstrzygnął zatem w zakresie, który nie był objęty żądaniem. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] przytoczył zaś argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zatem odwołanie w sprawie nie może zostać wszczęte z urzędu. Zestawienie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, co stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 kpa, a w konsekwencji uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tym samym, decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] obarczona jest wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją strony zawartą w odwołaniu, że w niniejszej sprawie wystarczające byłoby sprostowanie błędu decyzji w trybie art. 113 kpa. Nie można bowiem uznać za oczywistą omyłkę niewłaściwe określenie decyzji (błędny numer decyzji, błędna data wydania oraz błędny organ), którą w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, niezgodnie z żądaniem, organ uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia. Tym samym, zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w sprawie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o uchyleniu w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. M. jako wspólnik "[...]" s.c. (dalej jako "skarżący") wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest kwalifikowane, rażące naruszenie prawa. Nie może zaś stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji zwykła pomyłka autora decyzji, którą można sprostować w trybie art. 113 kpa. Nawet jeśli błąd decyzji uchylającej polegał na błędnym wskazaniu w skutek pomyłki pisarskiej numeru decyzji będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, usunięcie tej wady winno nastąpić w drodze rektyfikacji decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. W dniu [...]maja 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, w którym podtrzymując swoją dotychczasową argumentację powołał się on dodatkowo na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II GSK 812/11. W powyższym wyroku wskazano: "Z treści przepisu art. 113 § 1 kpa wynika, że organ może z urzędu lub na wniosek strony sprostować oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach. Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Niedopuszczalne jest sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowym poza sporem pozostaje stanowisko, że w postępowaniu o sprostowanie w trybie wymienionego przepisu nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące przedmiotem decyzji, a więc nie mogą być przedmiotem tego postępowania mylne ustalenia faktyczne lub błędne zastosowanie przepisów prawa. Nie podlegają zatem sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z: 23.04.2001 r., II SA/863/00, LEX nr 77522; 24.09.1988 r., I SA 152/97, 24.09.1999 r., IV SA 1184/97, 1.07.1999 r., IV SA 1067/97 niepubl.). Sprostowanie polegające na zmianie oznaczenia numeru decyzji nie stanowi ingerencji w jej merytoryczne rozstrzygnięcie i należy je rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki. Błąd dotyczył trzeciej cyfry numeru decyzji, pozostałe elementy konkretyzujące decyzję wskazane zostały w tej decyzji w sposób prawidłowy, a nadto uzasadnienie decyzji wskazuje, iż intencją organu było utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w E. k/L. z dnia [...] października 2008 r. o numerze [...]." Zdaniem skarżącego, skoro błąd decyzji można naprawić w drodze korekty oczywistego błędu pisarskiego, to stwierdzanie nieważności decyzji ze względu na pomyłkę oznaczenia numeru nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Nie można więc uznać, że w sprawie niniejszej zaistniała którakolwiek z kwalifikowanych przesłanek nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARiMR stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o uchyleniu w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięć organów było rażące naruszenie prawa, tj. art. 138 § 2 kpa, bowiem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydając swoją decyzję rozstrzygnął w zakresie, który nie był objęty żądaniem. W wyniku rozpoznania odwołania uchylił bowiem inną decyzję, od której to nie wniesiono odwołania. Wyjaśnić należy, że przez rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, należy rozumieć naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub procesowego. O rażącym naruszeniu prawa należy więc mówić, wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W tym znaczeniu rażąco narusza prawo decyzja administracyjna, która została wydana wbrew jednoznacznemu nakazowi lub zakazowi wynikającemu z przepisów prawa. Zgodnie z dominującym poglądem judykatury rażące naruszenie prawa zachodzi, jeżeli w konkretnej sprawie zachodzą łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki jakie wywołuje decyzja. Poza sporem pozostaje, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania z dnia [...] kwietnia 2013 r., które zostało wniesione od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...]. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] uchylił zaś w całości inną decyzję, mianowicie decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Zgodzić się więc należy z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] rozstrzygnął w zakresie, który nie był objęty żądaniem. Tym samym, zestawienie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, co stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 kpa, a w konsekwencji uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] obarczona jest bowiem wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu, organ odwoławczy słusznie nie zgodził się z argumentacją skarżącego zawartą w odwołaniu, że w niniejszej sprawie wystarczające byłoby sprostowanie błędu decyzji w trybie art. 113 kpa. Nie można bowiem uznać za oczywistą omyłkę tak istotnych błędów zawartych w rozstrzygnięciu organu jakimi są niewłaściwe określenie decyzji polegające na wskazaniu błędnego numeru decyzji, błędnej daty wydania oraz błędnego organu, którą w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, niezgodnie z żądaniem, organ uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 113 § 1 kpa, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia. Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji (na podstawie art. 113 § 1 kpa), który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Ustawodawca wskazuje, że jako wady nieistotne decyzji sprostowaniu podlegają błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błędem pisarskim jest widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to co do istoty swojej stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a zatem tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia, (wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt II OSK 940/11, LEK nr 1252239; patrz również J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2011 s. 454-455 nb 4). Zdaniem Sądu, nie można uznać za oczywistą omyłkę takiego błędu organu jak jednoczesne wskazanie błędnego numeru decyzji, błędnej daty jej wydania oraz błędnego organu, który ją wydał. Sprostowaniu nie mogą bowiem podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a takie miały właśnie miejsce w niniejszej sprawie. Również uchylenie przez organ decyzji innej, niż się zamierzało, nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa. Tak więc, stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. było w pełni uzasadnione, albowiem przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.