VIII SA/Wa 1080/10

WyrokWSA w Warszawie2011-03-16

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Cezary Kosterna, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną skarżącego oraz przepisy dotyczące umarzania należności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo przeprowadził postępowanie i zebrał materiał dowodowy, który uzasadniał odmowę umorzenia należności. Pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżącego, organ trafnie stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia składek, ponieważ skarżący dysponuje majątkiem, z którego roszczenia ZUS mogą być zaspokojone, a także nie udokumentował, że jego stan zdrowia uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Ponadto, przepis art. 17 ustawy z 2002 r. nie miał zastosowania, gdyż skarżący podlegał przepisom ustawy o restrukturyzacji.
Stan faktyczny
Skarżący A. R. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uchylił pierwszą decyzję i wydał nową, również odmawiającą umorzenia, wskazując na naruszenia proceduralne w poprzednim postępowaniu i brak spełnienia warunków do umorzenia, w tym brak całkowitej nieściągalności oraz brak ważnego interesu osoby zobowiązanej. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ocenę jego sytuacji finansowej i pominięcie pewnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej Zakład, ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwana dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074 ze zm., zwana dalej ustawą z 2002 r.) po rozpatrzeniu wniosku A. R. (dalej skarżący) z [...] stycznia 2010 r. orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu składek : 1. na ubezpieczenie rentowe skarżącego w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe, za okres: październik 2000 r., styczeń, luty 2001 r., różnicy za kwiecień 2001 r., maj, czerwiec, wrzesień, październik 2001 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym odsetki liczone na dzień [...] stycznia 2010 r. [...]; 2. na Fundusz Pracy za okres: wrzesień 2000 r., różnica za styczeń 2001 r., luty 2001 r., różnica za kwiecień 2001 r., maj, czerwiec 2001 r., różnica za wrzesień 2001 r., październik 2001 r., różnica za listopad 2001 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym odsetki [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż [...] stycznia 2010 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie rentowe, wypadkowe oraz na Fundusz Pracy. Jako podstawę wniosku wskazał, że "boleśnie został doświadczony przez los oraz opóźnionym zakwestionowaniem zwolnień lekarskich, co doprowadziło do sporu sądowego". Powołując treść art. 17 pkt 2 ustawy z 2002 r. ZUS wywiódł, iż przesłanką umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287, zwana dalej ustawą o restrukturyzacji), jest ważny interes tej osoby. W ocenie organu, zarówno wniosek o umorzenie należności, jak i dokumenty przedstawione przez stronę w toku postępowania nie potwierdziły spełnienia tego warunku. Powołane przez wnioskodawcę zdarzenia losowe miały miejsce w 2000 r. i brak jest podstaw do uznania, że nadal mają one negatywny wpływ na jego sytuację materialną. Powyższe jest wątpliwe tym bardziej, że w następnym okresie (do września 2004 r.) skarżący z powodzeniem kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej. Zakład ustalił, iż aktualny miesięczny dochód rodziny stanowi emerytura żony wnioskodawcy w kwocie [...] zł., co w przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi kwotę [...] zł. Strona nie posiada zobowiązań w innych instytucjach, nie korzysta także z pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej. Jako majątek wnioskodawcy organ wskazał samochód ciężarowy [...] z 1989 r. oraz dwie działki o numerach KW [...] i [...]. Wyjaśnił przy tym, że posiadana ruchomość oraz nieruchomości nie zaspokajają podstawowych potrzeb życiowych i mogą być zbyte w celu uregulowania zadłużenia. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wniósł o umorzenie należności objętych decyzją ZUS. Ustosunkowując się do argumentów decyzji dotyczących nie spełnienia warunku "ważnego interesu" wskazał, że przecież to "dotkliwa rujnacja jego zdrowia (serce i depresja) spowodowała, że przebywał na zwolnieniach lekarskich, był w sanatorium i korzystał z zasiłku rehabilitacyjnego ordynowanego przez lekarzy orzeczników ZUS-u". Wyjaśnił, iż zaskarżoną decyzją organ rentowy po raz pierwszy od momentu powstania sporu w 2003 r. (tj. po siedmiu latach, oraz po dziesięciu latach od wystąpienia okresu roszczeniowego), tj. powstania przyczyny ZUS odmówił umorzenia składek, które winien umorzyć z mocy prawa. Decyzją znak [...] z [...] września 2010 r. ZUS w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwana Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił w całości decyzję z [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą umorzenia należności w kwocie [...] zł, objętych tytułami wykonawczymi nr [...] do [...] i biorąc za podstawę art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia należności w kwocie [...] zł, w tym: 1. na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika składek za okres od września 2000 r. do stycznia 2003 r. w łącznej w kwocie [...] zł, w tym odsetki na dzień [...] stycznia 2010 r. w kwocie [...] zł; 2. na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez płatnika składek za okres od września 2000 r. do stycznia 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym odsetki w kwocie [...] zł; 3. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika składek za okres od września 2000 r. do stycznia 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym odsetki [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład wyjaśnił, iż koniecznym było uchylenie decyzji z 13 kwietnia 2010 r., bowiem wydając w/w decyzję organ rozstrzygał o umorzeniu należności tylko w oparciu o przesłanki określone w przepisach art. 17 ustawy z 2002 r. nie badając przesłanek z art. 28 i art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co stanowi naruszenie przepisów postępowania. Powołując treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazał, że należności z tytułu składek i odsetek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stwarza obowiązku umorzenia zadłużenia, daje jedynie potencjalną możliwość takiego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że w myśl z kolei art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności – w sytuacji gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa w takiej sytuacji na zobowiązanym. Po ponownej analizie pełnego materiału dowodowego sprawy organ ustalił, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej owoców i warzyw oraz pozostałych towarów na straganach i targowiskach. Działalność została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w styczniu 2004 r. Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Dochód rodziny stanowi świadczenie emerytalne żony skarżącego w wysokości brutto [...] zł, tj. [...] zł na członka rodziny. Dodatkowo (na podstawie dokumentów zgłoszeniowych ZUS ZUA) ustalono, że od [...] kwietnia 2010 r. żona skarżącego została zgłoszona do ubezpieczenia jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, co pozytywnie rokuje o sytuacji finansowej rodziny skarżącego. Podniósł także, że skarżący jest właścicielem samochodu [...] z 1989 r. oraz razem z żoną właścicielem nieruchomości (KW [...] oraz KW [...]), na których Zakład ma wpisaną hipotekę. Nieruchomości te są zabudowane garażami. Tym samym, w ocenie Zakładu istnieje możliwość dochodzenia należności z przedmiotu zabezpieczenia. Ponadto w stosunku do strony ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne, nie stwierdzono faktu całkowitej nieściągalności. Nie można więc stwierdzić, iż oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zatem nie zachodzi żadna z przesłanek art. 28 ust. 3 pkt. 1-6. Analizując sytuację materialną skarżącego organ uznał, że nie zostały spełnione warunki do umorzenia należności także z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Składając wniosek o umorzenie należności skarżący wskazał na trudną sytuacją finansową rodziny. Podał, że koszty utrzymania jakie wraz z żoną ponosi, przewyższają uzyskiwane dochody. Podjęta w zakresie handlu obwoźnego warzywami, działalność gospodarcza (dwa razy w tygodniu) pozwala jedynie na przeżycie. Przedstawił rachunek za czynsz na kwotę [...] zł, opłaty za wodę z dnia [...] grudnia 2009 r. w kwocie [...] zł. (bez wskazania okresu jakiego dotyczy) oraz kserokopię faktur za leki za okres od kwietnia 2009 r. do stycznia 2010 r. na sumę [...] zł. Nie wskazał na istnienie zaległości w spłacie bieżących zobowiązań. Złożona przez stronę dokumentacja medyczna potwierdza, że z uwagi na posiadane schorzenia skarżący się leczy, jednakże sytuacja zdrowotna nie uniemożliwia stronie podjęcia zatrudnienia. W ocenie Zakładu, sytuacja majątkowa strony choć niewątpliwie trudna nie wykazuje znamion ubóstwa zagrażającego egzystencji i nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia. W dalszej części uzasadnienia odnosząc się do przesłanek umorzenia należności z tytułu składek w trybie art. 17 ustawy z 2002 r. organ wywiódł, iż dotyczy to tylko składek należnych za okres do 31 grudnia 1998 r. bądź należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r., jeżeli zobowiązana do ich zapłacenia osoba nie podlegała przepisom ustawy o restrukturyzacji oraz przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Analizując sprawę pod tym kątem organ uznał, iż wobec faktu prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej (do 2004 r.), podlegał on jako przedsiębiorca przepisom ustawy o restrukturyzacji, co wyłącza dopuszczalność rozpatrywania złożonego przez skarżącego wniosku w trybie art. 17 ustawy z 2002 r. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył A. R., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący oświadczył, że nie zgadza się z dokonaną przez Zakład oceną jego sytuacji finansowej. Za niezrozumiałe uznał pominięcie przez organ, przy ocenie jego sytuacji finansowej kradzieży całego jego "dobytku ruchomego" (w 2000 r.), doznany rozległy uszczerbek na zdrowiu, czy "bezwład organów sprawiedliwości" w odzyskaniu ekwiwalentu za utracone mienie. Wskazał, iż z "dobrodziejstw" ustawy o restrukturyzacji nie mógł skorzystać, ponieważ dopiero w 2009 r. ZUS udostępnił komplet załączników, wymagany do wniosku o umorzenie należności. Za nieuprawnione uznał, "permanentne wypominanie" organu dotyczące nie korzystania przez stronę z pomocy opieki społecznej, podczas gdy dochód jego rodziny ewidentnie wskazuje, że takiej pomocy by nie uzyskał. Nie uznał również argumentacji Zakładu dotyczącej możliwości podjęcia zatrudnienia, bowiem zarówno z uwagi na wiek ([...] lat), jak też najwyższy stopień bezrobocia w regionie, nie jest to realne. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zasady i tryb umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Stosownie do treści art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje możliwość umorzenia tych należności. Jest to jednak jedynie możliwość, a nie prawny obowiązek umorzenia. Taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w sprawach o umorzenie należności przysługuje organowi, który stwierdzając całkowitą nieściągalność składek zachodzącą w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895). Stosownie do treści art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania składek w takiej sytuacji określa § 3 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, zwane rozporządzeniem z 2003 r.), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Istotnym jest, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości wobec Zakładu z uwagi na swój specyficzny charakter, podlega kontroli sądowej w ograniczonym zakresie. Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracji, a zatem bada się, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów oraz czy uzasadnił swe rozstrzygniecie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 874/08, lex nr 483118). W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie, o umorzenie których skarżący wniósł w piśmie z [...] stycznia 2010 r. powstały wskutek działania ZUS z urzędu, polegającego na przypisaniu na poszczególnych funduszach na koncie ubezpieczeniowym skarżącego kwot należnych składek i odsetek za okres pobierania zasiłku chorobowego od września 2000 r. do stycznia 2003 r. Wypłacony w w/w okresach zasiłek chorobowy, w wyniku postępowania sądowego uznany zostały za nienależnie pobrane świadczenie, a skarżący mimo wezwania Zakładu nie złożył deklaracji i nie uiścił należnych składek. W ocenie Sądu, wydanie decyzji w niniejszej sprawie, poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego. Organ uwzględnił bowiem jego stan zdrowia, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną. Ustalił, że skarżący, choć jest osobą starszą i chorą, to jednak posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego żony oraz z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Jest (z żoną) właścicielem dwóch nieruchomości zabudowanych garażami oraz domu mieszkalnego. Jest także właścicielem samochodu [...] z 1989 r. Jednocześnie skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Organ trafnie stwierdził, że skarżący wprawdzie aktualnie nie osiąga dochodów z tytułu zatrudnienia, ale ten stan może ulec zmianie, bowiem skarżący nie udokumentował, że ze względu na stan zdrowia istnieją ograniczenia, bądź przeciwwskazania do wykonywania prawy zarobkowej. Przede wszystkim jednak ustalono, że skarżący dysponuje majątkiem, z którego roszczenia Zakładu mogą być zaspokojone. Prawidłowo organ przyjął, iż w przypadku skarżącego nie ma zastosowania warunek z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r., mówiący o poniesieniu strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Powoływana przez stronę okoliczność kradzieży całego majątku ruchomego miała miejsce w 2000 r., po zaistnieniu tego zdarzenia skarżący do 2004 r. prowadził działalność gospodarczą. Aktualnie brak jest podstaw do stwierdzenia, że to zdarzenie negatywnie oddziałuje na obecną na sytuację finansową strony. Sąd podzielił również stanowisko organu rentowego dotyczące odmowy zastosowania w niniejszej sprawie art. 17 ustawy z 2002 r. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r. oraz na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Podmiotowo powołana regulacja dotyczy zobowiązanej do ich opłacania osoby fizycznej nie podlegającej przepisom ustawy o restrukturyzacji. Tymczasem skarżący podlegał przepisom tej ustawy, bowiem wykreślenie działalności z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło w styczniu 2004 r. Sąd wyjaśnił, iż przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ nie mógł – w kontekście okoliczności faktycznych sprawy – postąpić inaczej jak tylko odmówić umorzenia zaległości. Podzielił w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2426/06 zgodnie z którym "umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, (...) to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne". Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło