VIII SA/Wa 1087/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-31
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Cezary Kosterna, Iwona Owsińska - Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed 1 lipca 2004 r. nabywa prawo do odprawy mieszkaniowej, jeśli nie złożył wniosku o ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery stałej do 30 czerwca 2004 r.?Ratio decidendi
Żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed 1 lipca 2004 r. nie nabywa prawa do odprawy mieszkaniowej, nawet jeśli złożył wniosek o ekwiwalent pieniężny po tej dacie, chyba że spełnione są szczególne warunki określone w przepisach przejściowych, w tym złożenie wniosku o ekwiwalent do 30 czerwca 2004 r. lub spełnienie warunków określonych w ustawie nowelizującej z 2010 r. Prawo do odprawy mieszkaniowej jest świadczeniem wprowadzonym po zwolnieniu skarżącego ze służby, a przepisy nie działają wstecz.Stan faktyczny
Skarżący, T. T., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w kwietniu 2001 r. W lipcu 2016 r. złożył wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Organ I instancji odmówił wypłaty, wskazując, że skarżący został zwolniony przed wejściem w życie przepisów o odprawie mieszkaniowej. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, powołując się na wykładnię przepisów i orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którą prawo do odprawy przysługuje żołnierzom zwalnianym ze służby po 30 czerwca 2004 r. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i Kpa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. T. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...]października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej oddala skargę.
Dyrektor Agencji Mienia Wojskowego Oddział Regionalny w L. (dalej jako "organ I instancji") decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. działając na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 614), art. 47 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 207, dalej jako "ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "Kpa") odmówił T. T. wypłaty odprawy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że T. T. (dalej także jako "wnioskodawca") w dniu [...] lipca 2016 r. (data wpływu do organu) złożył wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Wyjaśnił, że przepisy dotyczące odprawy mieszkaniowej zostały wprowadzone od 1 lipca 2004 r., ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116 poz. 1203 ze zm.), a wnioskodawca został zwolniony z zawodowej służby wojskowej [...] kwietnia 2001 r., tj. jeszcze przed wejściem w życie tych przepisów. W związku z powyższym wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odprawy mieszkaniowej.
Od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł odwołanie zarzucając naruszenie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1995 r. poz.86, Nr 433), tj. w brzmieniu obowiązującym w dacie 30 kwietnia 2001 r. poprzez bezzasadne przyjęcie braku podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego będącego odpowiednikiem odprawy mieszkaniowej w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne jego sprawy poparte w szerokim zakresie przedłożonymi dokumentami świadczą bezspornie o spełnianiu przesłanek pozwalających na przyznanie przedmiotowego świadczenia. Nadto zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 Kpa poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy i pomijanie uregulowań prawnych, na podstawie których organ jest władny pozytywnie rozstrzygnąć wniosek strony.
Odwołujący się wniósł o uwzględnienie jego wniosku i zawarcie umowy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery, ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Prezes AMW") decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 47 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2016 r., poz. 207) po rozpatrzeniu ww. odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy przytoczył treść art. 23 ust. 1 oraz art. 47 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Następnie wskazał, że okolicznością bezsporną jest, iż wnioskodawca pozostawał w służbie wojskowej do dnia [...] kwietnia 2001 r., kiedy to został z niej zwolniony. Poza wszelką wątpliwością pozostaje również to, że zarówno w dniu wejścia w życie ww. przepisów tj. 1 lipca 2010 r., jak i w dacie wszczęcia niniejszego postępowania w sprawie wypłaty odprawy mieszkaniowej, wnioskodawca od 15 lat nie był już żołnierzem zawodowym w czynnej służbie.
Prezes AMW wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. Nr 8 poz. 66 ze zm.) emerytem/rencistą wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury/renty wojskowej. Natomiast ustawodawca w przepisie art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nieprzypadkowo użył określenia "zwalniany", a nie "zwolniony". Użycie aspektu czasu niedokonanego określa czynność trwającą, niezakończoną, natomiast dokonanego - czynność zakończoną. Konstrukcji tej "żołnierz zwalniany" ustawodawca użył już w art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.) i obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2010 r.
Organ odwoławczy zauważył, że sama instytucja odprawy mieszkaniowej została wprowadzona dopiero powyższą nowelizacją w dniu 1 lipca 2004 r., a więc 3 lata po zwolnieniu wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej. Wcześniej osoby uprawnione mogły ubiegać się o realizację innych świadczeń pieniężnych, tj. do 31 grudnia 1995 r. o pomoc finansową wypłacaną w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej, natomiast od 1 stycznia 1996 r. do 30 czerwca 2004 r., o ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery.
Prezes AMW powołał się na dokonaną przez Sąd Najwyższy interpretację zawartą w wyroku z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II CSK 22/2008 (publikowany w Lex Polonica nr 2134318). W wyroku tym stwierdzono, że art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą ma zastosowanie do żołnierzy służby stałej zwalnianych z zawodowej służby wojskowej poczynając od dnia 1 lipca 2004 r. Zdaniem Sądu Najwyższego decydujące znaczenie dla uprawnień żołnierza do odprawy mieszkaniowej ma stan istniejący w chwili zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Uzasadnia to stosowanie w odnośnym zakresie przepisów ustawy obowiązujących w chwili zwolnienia żołnierza ze służby. Za taką wykładnią przemawia również wyrażona w art. 3 Kodeksu cywilnego reguła lex retro non agit, w myśl której skutki zdarzeń prawnych, jakie miały miejsce pod rządem dawnej ustawy, określa się według dawnej ustawy. Ustawa dawna jest przy tym wyłącznie miarodajna do kwalifikacji zdarzeń prawnych dotyczących zakończonych pod jej rządem stosunków prawnych. W ślad za tym należy uznać, że warunkiem koniecznym (choć niewystarczającym) do uzyskania uprawnień do odprawy mieszkaniowej, zgodnie z obowiązującą ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej po 30 czerwca 2004 r. Natomiast żołnierze zwolnieni przed 1 lipca 2004 r. nie nabywają prawa do odprawy mieszkaniowej, za wyjątkiem sytuacji, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu osoby, które złożyły wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z prawa do osobnej kwatery stałej, na podstawie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., który do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2010 r. nie został zakończony zawarciem umowy, zachowują prawo do wypłaty tego ekwiwalentu w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2010 r., tj. do 30 czerwca 2011 r. Natomiast zgodnie z ust. 3 powyższego artykułu w przypadku upływu ww. terminu, prawo do wypłaty ekwiwalentu w zamian za rezygnację z prawa do osobnej kwatery stałej staje się prawem do odprawy mieszkaniowej, o której mowa w art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Organ odwoławczy podniósł, że z powyższych przepisów wynika, iż niezbędną przesłanką do uzyskania prawa do odprawy mieszkaniowej przez emeryta wojskowego było złożenie do dnia 30 czerwca 2004 r. wniosku o wypłatę ww. ekwiwalentu pieniężnego. Wniosek taki osoba uprawniona mogła złożyć w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 30 czerwca 2004 r. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie występuje. Odwołujący się nie złożył bowiem do 30 czerwca 2004 r. wniosku o ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z osobnej kwatery stałej. Okoliczności tej wnioskodawca nie kwestionuje. Zatem w sprawie nie został spełniony także warunek określony w art. 17 ustawy o zmianie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Z tych względów nie ma podstaw do wypłaty zainteresowanemu odprawy mieszkaniowej.
W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący naruszenia art. 47 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie tej ustawy. Organ administracji publicznej orzeka bowiem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili orzekania. Przepis dotyczący wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery nie obowiązuje od 1 lipca 2004 r. Dlatego też, organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę z wniosku odwołującego się o wypłatę odprawy mieszkaniowej nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji przepisów Kpa wskazanych w odwołaniu.
Prezes AMW odniósł się również do pisma wnioskodawcy z dnia 2 października 2016 r., a więc złożonego już w trakcie postępowania odwoławczego zatytułowanego "propozycja zawarcia ugody administracyjnej". W piśmie tym wnioskodawca wskazał, że w związku z odmową przyznania odprawy mieszkaniowej byłby zainteresowany przyznaniem w ramach ugody lokalu mieszkalnego w R. o powierzchni nie mniejszej niż [...] m2. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 114 Kpa w sprawie, w której toczy się postępowanie przed organem administracji publicznej, strony mogą zawrzeć ugodę - jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się to do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis prawa. Ugoda może być zawarta przed organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze, do czasu wydania przez organ decyzji w sprawie - art. 115 Kpa. Zgodnie z przyjętym
w orzecznictwie poglądem organ administracji publicznej powołany z mocy przepisów prawa do wydawania decyzji administracyjnych nie może być stroną postępowania administracyjnego. Zatem ani organ I instancji ani Prezes AMW, którzy na mocy art. 17 ust. 3 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego wydają decyzje administracyjne w sprawach określonych w tej ustawie i w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. Zatem zawarcie ugody w rozumieniu art. 114 Kpa między stroną a organami Agencji nie jest możliwe.
Pismem z dnia 25 listopada 2016 r. wnioskodawca (dalej jako "skarżący") wniósł skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że naruszona została zasada równego traktowania.
- art 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że zostało naruszone nabyte przez skarżącego prawo do przysługującego mu prawa do świadczenia mieszkaniowego.
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że podejściem do sprawy, brakiem należytego jej załatwienia naruszono zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- art. 8 Kpa przez to, że organ administracji publicznej nie prowadził postępowania
w sposób budzący zaufanie strony
- art 9 Kpa przez to, że prowadzone postępowanie zawierało szereg uchybień co do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych oraz prawnych, przy czym zaniechano informowania oraz udzielania wyjaśnień i wskazówek w taki sposób aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.
Skarżący wniósł o uznanie za bezzasadne przyjęcie braku podstaw do wypłaty świadczenia mieszkaniowego oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), , sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa AMW oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego, zaś argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 18 lipca 2016 r. skierowanym do organu I instancji o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Treść żądania wniosku nie budzi żadnych wątpliwości i jako taka wyznacza zakres przedmiotowy sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną ww. organu.
Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego. Odprawę oblicza się według zasad określnych w art. 47 ust. 1 pkt 1 - 3 ww. ustawy. Mianowicie, żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok, w którym następuje zwolnienie ze służby, przyjmuje się jako rok pełny (pkt 1). Żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy lub któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej, przysługuje odprawa w wysokości 45% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego (pkt 2). Wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1 (12 m2), ilości norm należnych żołnierzowi w dniu wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (pkt 3).
Natomiast zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. ustawy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej nie później niż w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku. Wydanie decyzji następuje po złożeniu wniosku, oświadczenia żołnierza o stanie rodzinnym na dzień wskazany przez żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i przedstawieniu co najmniej jednego z dokumentów określonych w pkt 1 - 4. Zaznaczenia przy tym wymaga, że w okresie od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 czerwca 2010 r. przepisy regulujące wypłatę odprawy mieszkaniowej miały inne brzmienie - wypłata odprawy mieszkaniowej realizowana była bowiem na podstawie umowy zawieranej przez uprawnionego żołnierza z organem Agencji.
Z kolei w myśl art. 23 ust. 1 ww. ustawy, odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, przysługuje żołnierzowi:
(1) służby stałej: (a) zwalnianemu ze służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy; (b) który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy,
(2) służby kontraktowej zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, jeżeli inwalidztwo powstało wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.
Z powyższego wynika, że odprawa mieszkaniowa jest świadczeniem wypłacanym żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej. Powołany przepis art. 23 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy posługuje się bowiem bądź formą czasownika niedokonanego "zwalniany", bądź też używa zwrotu "do dnia zwolnienia". Taki zabieg ma, w ocenie Sądu, swoje konsekwencje w postaci wyraźnego wskazania, że uprawnienie do odprawy mieszkaniowej powstaje w dacie zwalniania żołnierza ze służby. Gdyby miało być inaczej, ustawodawca posłużyłby się zwrotem "żołnierzowi zwolnionemu".
Z tego względu rację ma organ odwoławczy wskazując, że art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą z dnia 16 kwietnia 2004 r., która wprowadziła do obrotu prawnego świadczenie w postaci odprawy mieszkaniowej, ma zastosowanie do żołnierzy służby stałej zwalnianych z zawodowej służby wojskowej poczynając od dnia 1 lipca 2004 r. Powołany przepis, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2004 r., w swej treści odwołuje się bowiem do stanu istniejącego w chwili zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Takie stanowisko wyraził też Sąd Najwyższy w powołanym przez organ wyroku z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II CSK 22/08 (publ. LEX nr 494145).
Jak podkreślił natomiast Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. K 16/05 ( publ. OTK-A 2006, nr 6, poz. 69), ustawa nowelizująca ustawę o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 2004 r. gruntownie zmieniła zasady realizacji, służącego żołnierzom służby stałej, prawa do kwatery. Wprowadziła bowiem regułę, że uprawnienie przysługujące żołnierzom to prawo do zamieszkiwania w kwaterze w miejscu i na czas pełnienia służby, co jest warunkiem zapewnienia siłom zbrojnym mobilności koniecznej dla prawidłowego wykonywania ich funkcji. Odstępując w ustawie nowelizującej od zasady realizacji prawa do kwatery w formie wypłaty ekwiwalentu, ustawodawca wprowadził równocześnie regulację intertemporalną umożliwiającą realizację wcześniej złożonych, niezakończonych zawarciem umowy wniosków o wypłatę ekwiwalentu. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 ustawy nowelizującej, w sprawach wypłaty ekwiwalentu za rezygnację z kwatery dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mieszkaniowej rozpatrując wniosek osoby uprawnionej o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery, złożony do dnia 30 czerwca 2004 r., a niezakończony zawarciem umowy, stosuje przepisy ustawy obowiązujące do dnia 30 czerwca 2004 r.
Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że z przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej z 2004 r., nie wynika aby przepis art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. miał charakter retroaktywny, a tym samym nie ma on zastosowania do zdarzeń mających miejsce w przeszłości.
Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy wskazać należy, że okolicznością bezsporną jest, iż skarżący pozostawał w służbie wojskowej do dnia [...] kwietnia 2001 r. Z ww. dniem skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia.
Z powyższego bezspornie więc wynika, że w dacie złożenia wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej skarżący nie był już żołnierzem zawodowym w czynnej służbie.
Prezes AMW w zaskarżonej decyzji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że powołany przepis, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203), ma zastosowanie do żołnierzy służby stałej zwalnianych z zawodowej służby wojskowej poczynając od dnia 1 lipca 2004 r. Żołnierze zwolnieni ze służby przed dniem 1 lipca 2004 r. nie nabywają natomiast prawa do odprawy mieszkaniowej z zastrzeżeniem sytuacji, o których mowa w art. 19 ust. 3 ww. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. oraz w art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). W niniejszej sprawie, taka sytuacja nie występuje. Jak bowiem zasadnie wskazał organ, skarżący do dnia [...] czerwca 2004 r. nie złożył wniosku o ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery stałej. Przy czym zaznaczyć należy, że wniosek taki uprawniona osoba mogła złożyć od dnia 1 stycznia 1996 r., od tej bowiem daty wprowadzone zostało do ustawy świadczenie pieniężne w postaci ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej.
Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Organy zasadnie uznały, że w świetle powołanych przepisów, brak jest podstaw do realizacji wniosku skarżącego o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Sąd nie dopatrzył się zaś naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP. W sprawie nie doszło też do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś takie naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny.
Podkreślić jeszcze raz należy, że uprawnienia z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej są realizowane na wniosek. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył w stosownym czasie wniosek o realizację świadczenia. Odprawa mieszkaniowa to instytucja prawna, która pojawiła się w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, już po zwolnieniu skarżącego ze służby, tj. od lipca 2004 r. Zatem w przypadku skarżącego nabycie do niej praw nie nastąpiło, a skoro tak nie może się on powoływać się na tzw. prawa nabyte. Zgodzić się należy ze stanowiskiem pełnomocnika organu odwoławczego zawartym w odpowiedzi na skargę, że upływ czasu i zmiana ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP uniemożliwiają zastosowanie obecnych rozwiązań wstecz.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło