VIII SA/Wa 109/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.1. Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r., po rozpatrzeniu zażalenia T.Z. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z [...] października 2009 r. Przedmiotem postanowień było uznanie za nieuzasadnione zarzutów skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "KRUS") z [...] października 2008 r. o numerach [...] - [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od kwietnia 1998 roku do marca 2008 roku, a także na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta i Gminy S. (dalej: "Burmistrz") o numerach [...][...][...][...][...][...][...][...][...], obejmujących łączne zobowiązanie pieniężne skarżącego za lata 2000 – 2007. Na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. 1.2. Zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne skarżący postawił we wniosku z [...] lipca 2009 r. skierowanym do Naczelnika US, w którym wskazał, że nie uznaje zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z [...] lipca 2009 r. objętych tytułami wykonawczymi KRUS i Burmistrza. Skarżący podniósł, że powodem wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych KRUS była jego trudna sytuacja materialna i rodzinna. Natomiast tytułom wykonawczym Burmistrza zarzucił, iż obejmują należności określone w nieprawidłowej wysokości. Wniosek skarżącego został przekazany przez organ egzekucyjny wierzycielom, tj. Prezesowi KRUS i Burmistrzowi, celem zajęcia przez nich stanowiska w sprawie postawionych przez skarżącego zarzutów. 1.3. W odpowiedzi na zarzuty, Burmistrz Miasta i Gminy S. podniósł, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminy S.. Obowiązek podatkowy z tego tytułu ciąży na współwłaścicielach solidarnie, niezależnie od posiadanych udziałów. Natomiast Prezes KRUS jako drugi z wierzycieli, postanowieniem z [...] września 2009 r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że wszystkie opisane przez dłużnika fakty znane są Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i były brane pod uwagę przy podejmowaniu przez Prezesa KRUS decyzji w sprawie umorzenia odsetek. 1.4. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor IS wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie może wydać rozstrzygnięcia wbrew stanowisku wierzyciela. Jest bowiem związany tym stanowiskiem. Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w zażaleniu, o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na jego ubezpieczenie społeczne (rolnika), Dyrektor IS wyjaśnił, że organem uprawnionym do umorzenia zaległych składek jest Prezes KRUS. W postępowaniu egzekucyjnym nie weryfikuje się decyzji wymiarowych lub uznaniowych. 2. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] stycznia 2010 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IS. Wystąpił do Sądu o umorzenie postępowania egzekucyjnego lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając skargę jej autor skoncentrował się na genezie powstania egzekwowanych zaległości oraz na swojej trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w kompetencje pozwalające na umorzenie postępowania administracyjnego (egzekucyjnego). Autor skargi nie wskazał podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek skarżącego o "umorzenia postępowania egzekucyjnego" jako oczywiście bezzasadny nie mógł zatem zostać uwzględniony. 4.2. Sąd nie znalazł podstaw do wniosku, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. 4.3. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który następnie został trafnie oceniony przez organy, w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 34 § 1, § 1a i § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10 (...) po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel nie zajmuje merytorycznego stanowiska, lecz zobowiązany jest wydać postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Z treści art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika zaś, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. 5. Podkreślenia wymaga zatem, że organ egzekucyjny w określonym zakresie nie może badać sprawy od strony merytorycznej co do zgłoszonych zarzutów, gdyż związany jest stanowiskiem wierzyciela w tej sprawie. Wynika to wprost z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika zaś, że wierzyciele uznali zarzutu skarżącego za nieuzasadnione (Burmistrz) lub niedopuszczalne (Prezes KRUS). Skarżący nie podjął jakiekolwiek działań mających na celu wzruszenie rozstrzygnięć wierzycieli w zakresie ich stanowisk co do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Mając na względzie treść zarzutów postawionych przez skarżącego uznać należy, że organ egzekucyjny związany był niekorzystnymi dla skarżącego stanowiskami wierzycieli. W konsekwencji, obowiązany był wydać postanowienie uznające zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Dodać warto, że skarżący nie postawił w skardze zarzutów dotyczących wprost zaskarżonego postanowienia. Wpływu na wynik sprawy nie miała jego argumentacja dotycząca trudności finansowych i rodzinnych skarżącego oraz ich geneza. W realiach niniejszej sprawy zarzuty i argumentacja skargi nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd, działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 u.p.p.s.a., nie znalazł wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu Dyrektora IS. Organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, gdyż w postępowaniu egzekucyjnym nie powinno się rozstrzygać spraw ostatecznie rozstrzygniętych. Organ egzekucyjny obowiązany jest natomiast rozpatrywać kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny rozpatrujący zarzuty zamieniłyby się w trzecią instancję, a samo postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania, w którym wydano akt prawny będący podstawą postępowania egzekucyjnego (por. R. Hauser, Z. Leoński: Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyd. Prawnicze, Warszawa 1992 r., str. 63). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku