VIII SA/Wa 109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W. C. kwotę [...] ([...]) złotych oraz kwotę [...] ([...] i [...]) złotych stanowiącą 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr[...] , Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia – działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164 poz. 1027 z późn. zm. zwaną dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej określana jako "kpa") - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą I. J. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dn. [...]listopada 2011 r. znak [...] ustalającej, że w/wym. podlegała od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2004 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą – utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji. Wydanie w/w decyzji zostało poprzedzone postępowaniem, w toku którego dokonano następujących ustaleń faktycznych i prawnych: Z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiotowym zakresie wystąpił Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych Inspektorat w K. wskazując, że wymieniona figurowała w ewidencji działalności gospodarczej od dn.[...] stycznia 1988 r. pod nr [...] jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w zakresie: produkcja odzieży dzianej, która z dn. [...] maja 2010 r. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto ZUS powołał się na informację Urzędu Skarbowego w K., z której wynika, że I. J. figuruje w ewidencji podatników z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1989 r. do nadal. Jednocześnie podniesiono, że w bazie komputerowej ZUS brak jest dokumentów zgłoszeniowych do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZZA oraz dokumentów rozliczeniowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej I. J. podlega jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu z uwagi na fakt, że w okresie od [...] sierpnia 1990 r. jest uprawniona i pobiera świadczenie emerytalne. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dn. [...] marca 2011 r. ustalił, że I. J. podlegała od dn. [...] stycznia 1999 r. do dn. [...] maja 2010 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą. Od powyższej decyzji w/w wniosła odwołanie, które po jego rozpatrzeniu spowodowało, że decyzją z dn. [...] kwietnia 2011 r. Prezes NFZ uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w znaczeniu jej legalizacji, ale nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Prezes wskazał, że decydujące w sprawie powinno być rozstrzygnięcie w zakresie faktycznego prowadzenia przez I. J. pozarolniczej działalności gospodarczej. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w wyniku dokonanych uzupełnień, decyzją z dn. [...] czerwca 2011 r. ponownie ustalił , że I. J. od dn. [...] stycznia 1999 r. do dn. [...] maja 2010 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą. Od tej decyzji I. J. również się odwołała, a Prezes NFZ po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dn. [...] sierpnia 2011 r. ponownie uchylił zaskarżona decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń zawartych w poprzedniej decyzji Prezesa NFZ wydanej w niniejszej sprawie. W rezultacie ponownego rozpatrzenia zgromadzonych dokumentów Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dn. [...] listopada 2011 r. ustalił, że I. J. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dn. [...] grudnia 2004 r. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca I. J. podniosła, że według jej oceny nie powinna płacić składek zdrowotnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wskazała, że jedynie dorabiała sobie do skromnej emerytury, a przychody osiągane z tej działalności nie przekraczały kwoty połowy najniższego świadczenia emerytalnego, co powinno powodować uznanie braku obowiązku opłacania składek ubezpieczenia zdrowotnego. Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżona decyzję, a w jej uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że ustalając okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą wzięty został pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z całości dokumentacji wynika, że skarżąca w okresie wskazanym w decyzji prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Gminy K. od dn. [...] stycznia 1988 r., wpis został wykreślony z dn. [...] maja 2010 r. Ponadto Prezes NFZ wywiódł, że na podstawie przedstawionych przez skarżącą dokumentów w postaci zaświadczeń o wysokości przychodów w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od 2000 r. do 2010 r. ustalono, że wymieniona w latach 2005 - 2010 nie prowadziła działalności gospodarczej pomimo posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto posiadanie przez I. J. uprawnień emerytalnych nie wyłączyło podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Jednocześnie Prezes stwierdza, że stosownie do art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym – składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia. Powyższe oznacza, że organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest organ ubezpieczeń społecznych, w sprawie skarżącej ZUS. Decyzja wydana przez organy NFZ jest jedynie potwierdzeniem faktu, że skarżąca w ustalonym decyzją okresie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Natomiast stosownie do art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych ZUS. W skardze na powyższą, ostateczną w administracyjnym toku postępowania decyzję Prezesa NFZ, I. J. podniosła zarzuty przedawnienia składek za okres 1999 – 2001, gdyż jak wskazuje minął 10-letni okres do daty wydania decyzji. Ponadto skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez ustalenie, że pomimo wskazanych w deklaracjach podatkowych przychodów z lat 1999-2004, działalność gospodarcza była przez nią prowadzona oraz zarzut naruszenia art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, który to przepis w jej ocenie zwolniał ją ze składek. Naruszenie przepisów postępowania według skarżącej miało polegać na naruszeniu przepisów art. 8, art. 9, art. 11 kpa w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w kontekście wykazanych symbolicznych wręcz przychodów trudno uznać, że prowadziła działalność gospodarczą, a żaden organ nie poinformował jej o skutkach prawnych nie wyrejestrowania działalności gospodarczej z ewidencji. Podniosła, że przez cały czasookres prowadzenia działalności gospodarczej pobierała świadczenie emerytalne, którego kwota nie przekraczała kwoty minimalnego wynagrodzenia, co na podstawie art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach zwalniało ją z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji Prezesa NFZ i Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Podstawa prawna wydania decyzji w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynika z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Sąd podziela argumentację organów co do podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w ustalonym okresie. Stosownie bowiem do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Z kolei w świetle art. 13 pkt 4 cyt. ustawy z dn. 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, według stanu obowiązującego do dn. 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczeń społecznych dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania tej działalności. Po nowelizacji od dn. 20 września 2008 r. w/w przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązek tych ubezpieczeń dla osób prowadzących pozarolniczą działalność powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Ustalając okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, organy wzięły pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Prawidłowo zostało ustalone, że skarżąca w okresie wskazanym w sentencji decyzji prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Gminy w K. pod nr [...] od dnia [...] stycznia 1988 r. do dnia wykreślenia tj. [...] maja 2010 r. Jednocześnie na podstawie zaświadczeń wydanych przez Urząd Skarbowy w K. o wysokości przychodu w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za okres 2000 – 2010 r. , zostało ustalone, że w latach 2005 – 2010 wymieniona nie prowadziła działalności gospodarczej pomimo posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto posiadanie przez skarżącą uprawnień emerytalnych nie wyłączyło ją z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu należy stwierdzić, że argumentacja skarżącej w tym zakresie jest nietrafna. Przede wszystkim należy podnieść, że w przepisach prawnych brak jest wyraźnego unormowania ustanawiającego przedawnienie w stosunku do ustalania podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tak jak czyni to ustawa z dn. 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do wszystkich składek (zdrowotnych i na ubezpieczenie społeczne). Zarzut więc przedawnienia może być podniesiony przed organami ZUS określającymi wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne. Kontrolowana decyzja dotyczyła jedynie potwierdzenia faktu, że skarżąca w okresie [...] stycznia 1999 r. –[...] grudnia 2004 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Natomiast zagadnienia dotyczące ewentualnego ustalenia wysokości kwotowej składek, ich ewentualnego umorzenia, bądź rozłożenia na raty – należą stosownie do art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, w tej sprawie ZUS. Powyższe kwestie będą więc przedmiotem ewentualnie odrębnego postępowania prowadzonego przez organy ZUS i w tym postępowaniu skarżąca może ponosić zgłaszane w skardze zarzuty. Podobnie jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 8, art. 9, art. 11 kpa. Organy NFZ przeprowadziły postępowanie będące przedmiotem rozpoznania w sposób poprawny z zachowaniem naczelnych zasad procedury administracyjnej, w zakresie którego strona miała możliwość pełnego udziału w postępowaniu, w tym zgłaszania wniosków dowodowych, była informowana o jego przebiegu i dokonanych ustaleniach, a przed wydaniem decyzji umożliwiono jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów. Na podkreślenie zasługuje fakt, że postępowanie przed wydaniem kontrolowanej decyzji ostatecznej, było dwukrotnie uzupełniane w związku z decyzjami kasacyjnymi Prezesa NFZ, który w wytycznych polecał uzupełnianie postępowania wyjaśniającego. Sama decyzja ostateczna w swojej treści zawiera wszelkie elementy przewidziane unormowaniem art. 107 § 3 kpa tj. uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną oddalił.