VIII SA/Wa 109/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. S., K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskiem z 1 lipca 2013 r. (data nadania) złożonym na urzędowym formularzu, B. S. (skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i [...] dzieci. Jako dochód rodziny skarżąca wskazała kwotę [...]zł (tj. [...] zł na osobę) uzyskiwaną ze sprzedaży produktów rolnych. Podała także, iż uzyskuje zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie [...]zł. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżąca oświadczyła, iż z nieruchomości posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W pierwszej kolejności Sąd ustalił, iż dochód rodziny skarżącej, który według jej oświadczenia wynosi [...]zł miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie jest bowiem skarżąca osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, a koszty bieżącego utrzymania pokrywane z uzyskiwanych dochodów. Nie jest zatem skarżąca osobą ubogą, pozbawioną środków utrzymania i majątku, a tylko takie przesłanki uzasadniają przyznanie prawa pomocy. Oceniając sprawę pod tym kątem Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jej wniosku o przyznanie adwokata z urzędu. Należy w tym miejscu dodać, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.