VIII SA/Wa 1097/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu kwoty z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2011 r. ([...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania R. S. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent R." lub "organ I instancji") z [...] lipca 2011 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł należnej z tytułu pobytu babki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. (dalej: "DPS" lub "dom pomocy") w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO powołało między innymi art. 104 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wynika z nich, że Prezydent R. ostateczną decyzją z [...] lipca 2010 r. nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu kwoty [...] zł należnej z tytułu odpłatności za pobyt babki skarżącego w DPS. Skarżący [...] grudnia 2010 r. złożył wniosek o umorzenie wskazanej należności. Decyzją z [...] lipca 2011 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji odmówił odstąpienia od żądania zwrotu tej kwoty. Przywołał treść art. 104 ust. 4 u.p.s. Przedstawił sytuację rodzinną i dochodową skarżącego oraz uznał, że w przypadku skarżącego nie występuje szczególny przypadek, który uzasadniałby odstąpienie od żądania zwrotu wskazanej kwoty. Podniósł, iż dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 u.p.s. i pozwala skarżącemu na zwrot należności, powstałych z tytułu odpłatności za pobyt jego babki w DPS. Organ I instancji zaznaczył, że skarżący może wystąpić o rozłożenie na raty wskazanej należności. 1.3. W odwołaniu od decyzji odmawiającej odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł należnej z tytułu pobytu babki w DPS, skarżący zakwestionował zasadność skierowania i umieszczenia babki (M. A.) w DPS, jednocześnie żądając stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Nie wyraził zgody na dalszy pobyt babki w DPS, gdyż w jego ocenie jest ona sprawna, samodzielna i nie potrzebuje opieki osób drugich. Postawił zarzuty wadliwych ustaleń faktycznych co do kryterium dochodowego, przewlekłe prowadzenie sprawy i dręczenie go przez pracowników organu I instancji. 1.4. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wyjaśnił, iż przedmiotem postępowania jest wyłącznie kwestia odmowy odstąpienia od żądania przez organ zwrotu kwoty [...] zł należnej z tytułu odpłatności za pobyt w DPS, wynikającej z ostatecznej decyzji. Dlatego też chybione są zarzuty podważające zasadność ustalenia przez organ I instancji kwoty odpłatności oraz zasadność skierowania i umieszczenia babki skarżącego w DPS. SKO przywołało treść przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. i powołało się na wywiad środowiskowy przeprowadzony [...] maja 2011 r. Przyjęło, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Zajmuje wraz z rodziną lokal mieszkalny w budynku, którego właścicielami są rodzice żony skarżącego. Małżonkowie osiągają stałe dochody. Skarżący od [...] lutego 2010 r. prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, a jego żona osiąga dochody ze stosunku pracy ([...] etatu). Stosownie do art. 8 ust. 5 u.p.s. SKO ustaliło, że w 2010 r. skarżący osiągał dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Wynika to z zeznania podatkowego skarżącego (PIT – 36L). Żona skarżącego osiągnęła w maju 2011 r. dochód w kwocie [...] zł. Łącznie dochód rodziny wynosi zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł miesięcznie. Ustalony dochód przekracza zatem kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące 351 zł miesięcznie (art. 8 ust. 3 u.p.s.). Łączne obciążenie skarżącego z tytułu opłat za gaz, energię elektryczną i wodę wynosi [...] zł miesięcznie. Organ odwoławczy podniósł także, iż z oświadczenia skarżącego wynika, że posiadał on oszczędności w wysokości [...] zł, za które zakupił w grudniu 2010 r. komputer diagnostyczny na potrzeby firmy. Ponadto, w rodzinie skarżącego nie występują problemy zdrowotne oraz zdarzenia o charakterze losowym. Wobec powyższego, SKO przyjęło, że brak jest podstaw do odstąpienia przez organ od żądania zwrotu kwoty [...] zł należnej z tytułu odpłatności za pobyt babki skarżącego w DPS. Wskazał, iż żądanie zwrotu tej należności nie stanowi nadmiernego obciążenia dla budżetu rodziny skarżącego. Natomiast osiągane dochody i ponoszone wydatki pozwalają skarżącemu na uiszczenie ustalonej kwoty, przy czym możliwe jest rozłożenie należności na dogodne raty, pod warunkiem złożenia przez skarżącego stosownego wniosku. 2.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] listopada 2011 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: - art. 138 § 1 k.p.a.; - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak podania podstawy prawnej decyzji oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego; - art. 104 ust. 4 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s. poprzez błędne wskazanie kryterium dochodowego w rodzinie, wadliwe ustalenia faktyczne, działanie instytucji publicznej na szkodę rodziny, brak wskazania wyraźnego przepisu prawa jako podstawy podjęcia decyzji i "konkretnego przepisu stanowiącego wyłączny punkt odniesienia do oceny dopuszczalności zastosowania formy decyzji". W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu. 2.2. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji z [...] października 2011 r. 3.1. W piśmie procesowym z [...] marca 2012 r. skarżący wskazał, że posiada inną decyzję organu I instancji od tej, która znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Organ I instancji doręczył skarżącemu decyzję z [...] lipca 2011 r., a w aktach sprawy znajduje się decyzja z [...] lipca 2011 r. Przedstawił także swoje uwagi dotyczące akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy. 3.2. W trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącego okazał decyzję Prezydenta R. z [...] lipca 2011 r., oznaczoną nr [...], czyli w taki sposób, jak decyzja tego organu z [...] lipca 2011 r., od której odwołanie rozpoznawało SKO, wydając zaskarżony akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję opierając się na aktach sprawy, w których znajdowała się decyzja organu I instancji różniąca się od tej decyzji, której kopię złożył do akt sądowych skarżący. Decyzje posiadają tożsame oznaczenie, choć różnią się tym, że decyzja doręczona skarżącemu posiada elementy pisane odręcznie, zaś decyzja znajdująca się w aktach sprawy została oznaczona w całości przy użyciu komputera. Decyzje te różnią się od siebie nie tylko datą ich wydania, ale również uzasadnieniem. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem decyzja, w której znalazł się dodatkowy fragment dotyczący argumentacji faktycznej (przed podsumowaniem), którego nie zawiera decyzja okazana Sądowi przez pełnomocnika skarżącego. Czyli ujawniony został nowy dowód (decyzja organu I instancji z [...] lipca 2011 r.) istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, który nie był znany SKO. To zaś oznacza, że wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zaskarżoną decyzję SKO należało zatem wyeliminować z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a. 5. W związku z powyższym, za przedwczesne należy uznać odnoszenie się przez Sąd w sposób wiążący do zarzutów skargi. Warto jednak zauważyć, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta R. z [...] lipca 2010 r. ([...]), która weszła do obrotu prawnego jako doręczona skarżącemu w trybie zastępczym, to decyzją tą związany jest zarówno Prezydent R., jak i SKO. Kryterium dochodowe w rozumieniu przepisów art. 8 u.p.s. różni się od kryterium dochodowego w rozumieniu art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. 6. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie wyjaśnić, która decyzja weszła do obrotu prawnego, a w konsekwencji, która decyzja jest przedmiotem odwołania. Jeżeli są to różne decyzje Prezydenta R., to obowiązkiem SKO będzie rozważenie możliwości zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wobec jednej z tych decyzji. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie nadto precyzyjne wskazanie podstawy prawnej kryterium dochodowego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie. SKO w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało bowiem kwotę 351 zł w powiązaniu z art. 8 ust. 3 u.p.s. (zob. s. [...] zaskarżonej decyzji), ale nie wyjaśniło związku wskazanej kwoty z powołanym przepisem. Zastosowanie prawidłowego kryterium dochodowego i wyjaśnienie podstaw jego zastosowania służyć ma realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8, art. 9 i art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie 1 i punkcie 2 sentencji wyroku. Skarżący korzystał z dobrodziejstwa przewidzianego w art. 239 pkt 1 lit. a) i nie złożył stosownego wniosku, o którym mowa w art. 210 § 1 u.p.s.s.a., dlatego Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania.