VIII SA/Wa 1105/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu adwokata T. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1105/15 przyznającego wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w kwocie 240 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę [...] zł ([...]), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę [...] zł ([...]), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] zł ( [...]). Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Na pełnomocnika skarżącej wyznaczony został adwokata T. D.. Na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w kwocie 240 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. Zdaniem referendarza, uwzględniając w szczególności nakład pracy pełnomocnika, zaistniały przesłanki do obniżenia wynagrodzenia. Jak wskazano skarga, wniesiona osobiście przez stronę, czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem pierwszej instancji polegały na zapoznaniu się w dniu 15 września 2016 r. z aktami sprawy i stawiennictwem na rozprawie, nie były zatem działaniami, których dokonanie wymagało znacznego nakładu pracy. Sprzeciw od postanowienia z dnia 22 sierpnia 2017 r. wniósł adwokat T. D., zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w maksymalnej wysokości. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że w niniejszej sprawie uczestniczył w dwóch rozprawach a nie jak zostało wskazane w postanowieniu referendarza w jednej. Samo zapoznanie się z aktami postępowania zajęło mu bardzo dużo czasu. W Sądzie w dniu 15 września 2016 r. zapoznał się z aktami tylko wstępnie. Całościowej analizy sprawy, zwłaszcza dotyczącej tego, czy i jaki nadzwyczajny środek zaskarżenia skarżący może złożyć w postępowaniu administracyjnym, żeby wzruszyć prawomocne decyzje wznowieniowe. Zdaniem pełnomocnika sprawa miała skomplikowany charakter o czym świadczy przede wszystkim fakt, że w momencie gdy niniejsza sprawa była zawieszona po złożeniu przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, Prezes ARiMR, rozpoznając odwołanie od decyzji Dyrektora, uchylił ją i umorzył postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, powoływanej dalej w dalej jako "p.p.s.a."), rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2). W przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) z uwagi na datę wszczęcia postępowania w sprawie, datę wydania wyroku w I instancji oraz treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik reprezentował skarżącego przed Sądem I instancji. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6. W niniejszym postępowaniu wartość przedmiotu sprawy wynosi [...] zł zatem, zgodnie z § 6 pkt 2, stawka za reprezentowanie skarżącego przed Sądem I instancji wynosi 2.400 zł. Zauważyć należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie art. 250 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Artykuł 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Należy więc zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest jedną z dwóch podobnych spraw rozpoznawanych przez WSA w Warszawie. W konsekwencji więc powoduje to, że sprawy te rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno-prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również zwrócić uwagę, że w ramach tych spraw doszło do dwukrotnego stawiennictwa adwokata przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Wreszcie należy zwrócić uwagę na aspekt "fiskalny", gdyż przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika, nie można pomijać finansowego interesu Państwa. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako "zleceniodawca". Umocowany jest do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu, ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Tylko taki bowiem zgodny jest z zasadą sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który polegał na przeanalizowaniu akt sprawy oraz biorąc pod uwagę charakter i w zasadzie jednorodność obu podobnych spraw, należy uznać za zasadne zastosowanie art. 250 § 2 P.p.s.a. i obniżenie należnego wynagrodzenia ustalonego w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu o 50 % do kwoty 1200 zł, powiększonego na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, liczoną według stawki 23 %, tj. o 276,00 zł. Mając na uwadze powyższe przyznano adwokatowi T. D. kwotę [...] zł, obejmującą należny podatek od towarów i usług w wysokości 276,00 zł, działając na podstawie art. 260 § 1, art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a., w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, o czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia