VIII SA/Wa 1106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. – [...] o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. J. - [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z 13 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako "Sąd") oddalił skargę E. J.[...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W tym samym dniu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z zasiłku rehabilitacyjnego oraz renty rodzinnej po mężu (łącznie [...] zł). W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą poniosła stratę ([...] zł). Z zeznania podatkowego (PIT – 36) skarżącej za 2014 r. wynika, że osiąga ona dochody z trzech źródeł, tj. ze stosunku pracy, renty i z działalności gospodarczej (z tej ostatniej poniosła stratę [...] zł). Skarżąca złożyła nadto wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1106/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego, podtrzymując swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca przedstawiła zestawienie swoich przychodów oraz wydatków osobistych i firmowych. Nie zgodziła się z ustaleniami referendarza sądowego. Wskazała, że zwrot podatku od towarów i usług ([...] zł) otrzymała jako przedsiębiorca i było to konsekwencją wydatków inwestycyjnych jej przedsiębiorstwa. Podniosła, że jest osobą samotną i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Przypomniała, że na rozprawie przed Sądem cofnęła pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu. Załączyła harmonogram spłaty pożyczki. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, strona zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez stronę skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy strona skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika zawodowego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie wykazała ona, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy. Skarżąca posiada kilka źródeł dochodu, w tym 2 stałe źródła (zasiłek i renta). Reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne. Zestawienie przychodów i wydatków skarżąca traktuje zaś wybiórczo. Z jednej strony podnosi bowiem, że zwrot podatku od towarów i usług należy się jej "firmie", z drugiej strony jako swoje wydatki wskazuje zobowiązania "firmy". Taki sposób rozumowania nie zasługuje na aprobatę Sądu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd uwzględnia bowiem wszystkie przychody (dochody) wnioskodawcy, a także jego wydatki i inne okoliczności faktyczne. W przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie. Trudnej sytuacji finansowej nie potwierdza także analiza złożonych wyciągów z rachunków bankowych, wynika z nich bowiem, że skarżąca posiada płynność finansową i nie ma problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań. Uznać tym samym należy, że skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja materialna była faktycznie trudna i uzasadniała przerzucenie na Skarb Państwa kosztów niniejszego postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 u.p.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji postanowienia.