VIII SA/Wa 1110/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. K. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnie [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zobowiązania do przywrócenia naruszonych stosunków wodnych postanawia 1. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej T. W. za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2. odmówić adwokatowi M. K. zwrotu wydatków związanych z zastępstwem prawnym wykonywanym na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej T. W. adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w R. w osobie I. J.. Wyznaczona pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2015 r. oddalającego przedmiotową skargę. W dniu 11 października 2017 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w R. informujące, że w miejsce dotychczasowego pełnomocnika z urzędu został wyznaczony adwokata M. K., który w dniu 17 października 2017 r. stawił się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnik poparł skargę kasacyjną i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. Jednocześnie złożył do akt sprawy spis kosztów związanych z osobistym stawiennictwem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zawierając oświadczenie, że koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości, ani w części. M. K. wskazał, że poniósł koszty dojazdu na rozprawę samochodem osobowym o pojemności skokowej silnika 2000 cm³ z siedziby jego kancelarii w R. do W.. Jako podstawę wyliczenia kosztów przyjął iloczyn liczby kilometrów na odcinku: R. – W. – R. tj. [...] km w obie strony oraz określonej stawki za 1 km przebiegu pojazdu w kwocie 0,8358 zł zgodnie z § 2 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 października 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. z 2007 r., Nr 201, poz. 1462). Zatem koszt stawiennictwa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 17 października 2017 r. określił na kwotę 173,85 zł. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu (...) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W sprawie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla T. W. zastosowanie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 oraz z 2015 r. poz. 616 i 1079). W § 19 rozporządzenia mowa jest o tym, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia z 2002 r. stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w drugiej instancji: za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł c) w innej sprawie – 240 zł. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz podjęte przez pełnomocnika czynności procesowe, rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika z urzędu, należało uznać, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej. W konsekwencji należało przyznać z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu opłatę w wysokości 180 zł (75% z 240 zł), bowiem pełnomocnik został wyznaczony na etapie skargi kasacyjnej, sporządzonej przez innego pełnomocnika, a jego udział w sprawie ograniczył się do udziału w rozprawie przed NSA. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu świadczył pomoc prawną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Opłata za udzielenie pomocy prawnej z urzędu ulega więc podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. o kwotę 41,40 zł. W efekcie na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c), pkt 2 lit c) oraz § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r., pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należało przyznać opłatę w łącznej wysokości 221,40 zł, o czym postanowiono w pkt 1 sentencji postanowienia. Odnosząc się do złożonego przez pełnomocnika wniosku o przyznanie zwrotu kosztów dojazdu samochodem prywatnym na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 19 pkt 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują również niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W kwestii zwrotu kosztów przejazdu pełnomocników ustanowionych z urzędu nie mają bezpośredniego zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.). Nie negując zasadności zwrotu wydatków związanych z przejazdem na potrzeby zapewnienia należytej reprezentacji skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy jednak zauważyć, że niewystarczające pozostaje samo wyliczenie dotyczące poniesionych wydatków. W tym względzie konieczne pozostaje należyte udokumentowanie, że ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik w rzeczywistości w określonym czasie i miejscu korzystał z konkretnego pojazdu (indywidualnie wskazanego) na potrzeby zapewnienia należytej pomocy prawnej swojemu mocodawcy. Takie dodatkowe wymogi skierowane wobec pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który korzysta z własnego środka transportu, mają istotne znaczenie dla zachowania równych zasad zwrotu poniesionych wydatków z tymi pełnomocnikami ustanowionymi z urzędu, którzy je udokumentowali, przedstawiając na tę okoliczność np. bilety za przejazdy, faktury, rachunki. Podjęcie takiego działania jest konieczne, aby nie stawiać w pozycji uprzywilejowanej tych pełnomocników ustanowionych z urzędu, którzy korzystają z własnych środków transportu i domagają się zwrotu uzasadnionych wydatków jedynie na podstawie własnego oświadczenia o poniesionych z tego tytułu wydatkach. Uwzględniając powyższe rozważania należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie udokumentował należycie poniesionych wydatków, a zatem nie mogą one podlegać zwrotowi, o czym postanowiono w pkt 2 sentencji postanowienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak sentencji postanowienia