VIII SA/Wa 1115/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na postanowienie starszego referendarza sądowego z 11 sierpnia 2017 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki cywilnej "[...] " na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (w kwocie [...] zł) spółka cywilna "[...]" (dalej: skarżąca, spółka) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Formularz wniosku wpłynął do Sądu 30 czerwca 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Wspólnikami skarżącej są: P. M. (dalej: wnioskodawca), który złożył wniosek o prawo pomocy oraz sp. z o.o. [...]. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł, jaką uzyskuje z tytułu zatrudnienia (są to trzy wynagrodzenia za pracę w kwotach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł). Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, posiada natomiast udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] zł. Jako majątek nieruchomy podał działki nr [...] i [...] (zajęte przez komornika), majątku ruchomego nie określił. Podał, iż ponosi stałe opłaty z tytułu: czynszu [...] zł, zużycia energii elektrycznej [...] zł, korzystania z mediów [...] zł, poza tym na środki czystości i lekarstwa wydaje miesięcznie [...] zł, a na wyżywienie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, iż jego sytuacja majątkowa jest bardzo zła; z przyczyn niezależnych od niego popadł w spiralę zadłużenia. Prowadzi trwające już kilka lat spory z ARiMR o należne mu płatności. Wskazał także, iż przeciwko niemu prowadzonych jest kilkanaście postępowań egzekucyjnych. Bieżące dochody nie pokrywają kosztów jego utrzymania. Jest zadłużony z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej. Za względu na spiralę długów został zmuszony do zakończenia działalności rolniczej. Przy wniosku wnioskodawca złożył pismo wyjaśniające, w którym podał, że spółka nie posiada rachunku bankowego i zakończyła prowadzenie działalności z końcem 2013 r. Nadto spółka uzyskała odroczenie terminu płatności za usługi księgowe i prawne, nie ponosi opłat za najem lokalu, a koszty korespondencji ponosi zarząd w wysokości niezbędnej do wysyłania listów. Spółka nie zatrudnia pracowników i nie będzie partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych. Przedłożył także m.in. zaświadczenia o zatrudnieniu w trzech podmiotach na podstawie umów o pracę, bilans spółki na 31 grudnia 2013 r. oraz jednostronny rachunek zysków i strat. Postanowieniem z 11 sierpnia 2017 r. sygn. akt 1115/16 starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 29 sierpnia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wnioskodawca skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia wnioskodawca zarzucił wyraźny brak koniecznej równowagi w zapewnieniu stronie prawa do Sądu, przesuniętej w stronę wyjątkowości instytucji zwolnienia z kosztów sądowych i nadmierną formalizację przy braku właściwej oceny przedstawionych dokumentów. Wyjaśnił, że złożył rzetelne i zgodne z prawdą oświadczenie we wniosku PPF oraz że orzeczenie referendarza zawiera wskazanie na okoliczności, o wyjaśnienie których nie był wzywany, m.in. piastowanie funkcji członka zarządu w spółkach prawa handlowego i uzyskiwanie z tego tytułu dochodów. Podał, że na jedynym rachunku bankowym stan konta jest [...] zł ale równocześnie kwota dostępnych środków minus prawie [...] [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 zd. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Zdaniem Sądu, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z oświadczeń złożonych we wniosku wynika, że ponosi on koszty bieżącego utrzymania w wysokości ok. [...] zł miesięcznie (kwota deklarowanych wydatków stałych), co doprowadziło do powstania zadłużenia i sprawia, że z posiadanego dochodu w wysokości [...] zł nie jest stanie ponieść wszystkich swoich wydatków koniecznych. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, iż w 2015 r. wnioskodawca pobrał płatności w łącznej kwocie [...] zł, zaś w 2016 r. - w kwocie [...] zł (według wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem strony internetowej http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl). Ponadto z informacji zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, udostępnionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości za pośrednictwem strony internetowej https://ems.ms.gov.pl/krs, jak również podlegających ujawnieniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – Część KRS, wynika, że w 2017 r. P. M. (Numer PESEL: [...] ) pełnił funkcję Prezesa Zarządu w następujących podmiotach: [...] S.A. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w F. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...] ), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł. W rozpoznawanym wniosku skarżący nie ujawnił informacji na temat pełnionych funkcji we wskazanych spółkach ani nie wyjaśnił, czy funkcje te pełni za wynagrodzeniem czy nieodpłatnie. Należy zwrócić uwagę, iż - jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy - nie zamierza on wygospodarować jakichkolwiek środków na poczet wpisu od skargi kasacyjnej, pomimo iż koszty obsługi prawnej spółki udało mu się odroczyć na pewien czas. Takie stanowisko wnioskodawcy budzi zdziwienie, zwłaszcza że pierwotny spór wygrał (wyrok z 26 listopada 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 405/14) i zostały mu przyznane koszty postępowania w kwocie [...] zł, które mógł zabezpieczyć na poczet dalszego postępowania sądowego, jakkolwiek koszty te uległy następnie - w wyniku postępowania kasacyjnego - obniżeniu (poprzez zasądzenie od spółki na rzecz organu kosztów w wysokości [...] zł). Mając zatem na uwadze fakt, że wnioskodawca jest wspólnikiem bądź prezesem zarządu w kilkudziesięciu spółkach, w tym spółkach cywilnych, z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjnych, a ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych swoją sytuację materialną przedstawił w sposób fragmentaryczny, pomijając te fakty, które mogłyby doprowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy i akcentując te okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem jego wniosku, stwierdzić należało, że nie spełnia on warunków przyznania prawa pomocy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, niespójne, złożone w sposób wybiórczy oświadczenia osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, jako nieodnoszące się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony w sposób kompletny, uniemożliwiają podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o prawo pomocy o treści pożądanej przez wnioskodawcę. Z uwagi na okoliczność, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku oraz ujawnione w toku postępowania prowadzonego w wyniku złożenia tego wniosku wskazują na przedstawienie przez wnioskodawcę swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.