VIII SA/Wa 1120/13
WyrokWSA w Warszawie2014-07-02
Skład orzekający: Justyna Mazur, Cezary Kosterna, Iwona Szymanowicz - Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uznaniu nieruchomości za wspólnotę gruntową może zostać wydana na podstawie dowodów historycznych i zeznań świadków, w sytuacji braku formalnej decyzji uwłaszczeniowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały prawo wydać decyzję o uznaniu nieruchomości za wspólnotę gruntową, opierając się na dowodach historycznych i zeznaniach świadków, nawet w sytuacji braku formalnej decyzji uwłaszczeniowej. Kluczowe jest faktyczne wspólne użytkowanie nieruchomości przed wejściem w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający istniejący stan prawny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o uznaniu części nieruchomości we wsi M. K. za wspólnotę gruntową wsi D., D., M. i M. K. Skarżący kwestionował ustalenia organów, podnosząc m.in. brak reprezentacji wszystkich stron na rozprawie, nieprawdziwość uzasadnienia decyzji oraz brak dokumentów potwierdzających udział mieszkańców innych wsi we wspólnocie. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na analizie dokumentów archiwalnych oraz zeznaniach świadków, wskazujących na wspólne użytkowanie gruntów przez mieszkańców wskazanych wsi od lat 60. XX wieku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniach [...] listopada 2011 r. i [...] lutego 2012 r. do Starosty P. (dalej: "Starosta", organ I instancji") wpłynęły wnioski sołtysów wsi: D., D. i M. dotyczące uznania wspólnoty, położonej we wsi M. za wspólnotę gruntową wsi: D., D.
i M.. Wnioskodawcy podali, iż w skład wspólnoty wchodzą działki: [...][...][...][...][...][...] o łącznej powierzchni [...] ha. Działki te stanowią w przeważającej części łąki i pastwiska trwale od niepamiętnych czasów użytkowane jako wspólnota.
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] Starosta uznał nieruchomość, położoną we wsi M., gmina O., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha za wspólnotę gruntową wsi: D., D., M. i M. K. oraz odmówił uznania nieruchomości, położonej we wsi M. K., gmina O., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha za wspólnotę gruntową ww. wsi. Na skutek odwołania, wniesionego przez T. K. (dalej: "skarżący", "strona"), Samorządowe Kolegium Odwoławczego w R. decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości
i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji przeprowadził w dniu [...] lutego 2013 r. rozprawę administracyjną z udziałem [...] uczestników, którzy poparli wniosek
o uregulowanie stanu prawnego działek nr: [...][...][...][...][...][...] poprzez uznanie ich za wspólnotę gruntową wsi: M., M. K., D. i D.. Zebrał także obszerny materiał dowodowy, w tym: 1) dokumenty Centralnego Biura Projektów Wodno-Melioracyjnych w W. Oddział w K., nazwa projektu M., nazwa załącznika "Rozpoznanie przedmelioracyjne", dotyczące planowanych melioracji;
2) "Rozpoznanie do założeń dla projektowanych pastwisk kwaterunkowych", obręb M.-Wspólnota, zawierające protokół z dnia [...] sierpnia 1968 r. dotyczący rozpoznania do założeń na pastwiska kwaterowe, obiekt M. – Wspólnota;
3) sprawozdanie techniczne, obejmujące protokół spisany w M. dnia
[...] lutego 1970 r. w Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, stwierdzający, że wspólnota leży w obrębie wsi M. K., a oprócz tej wsi udziałowcami wspólnoty są wsie: M., D. oraz D..
W ocenie Starosty, powyższe dokumenty jednoznacznie określają, że wspólnotę gruntową użytkowały wsie: D., D., M. i M. K., że wspólnota została zmeliorowana, zagospodarowana, jako wspólnota pastwiskowa, na którą poniesione zostały duże nakłady finansowe. Wspólnota ta już w latach siedemdziesiątych posiadała swój zarząd, który ją reprezentował, zarządzał oraz brał udział w zagospodarowywaniu należących do niej gruntów. Także dokumenty przetłumaczone z języka rosyjskiego, tj. "Plan rozgraniczenia części gruntów majątku M.", wskazują jednoznacznie, że działki nr: [...][...][...][...][...][...][...] stanowiły grunty chłopskie wsi D., grunty wspólnoty wsi D., grunty chłopskie wsi M. oraz pastwisko majątku M. B.. Grunty przedstawione na tej archiwalnej mapie stanowią obecnie część gruntów w obrębie wsi M. K..
W konsekwencji powyższych ustaleń decyzją znak NR. [...] z dnia
[...] lipca 2013 r. Starosta, działając na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
(Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 ze zm., zwana dalej: "u.z.w.g.") oraz art. 104 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, zwana dalej: "k.p.a."), orzekł o:
1. uznaniu nieruchomości, położonej we wsi M. K., gmina O., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie M. K. jako działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]
o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]
o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]
o powierzchni [...] ha za wspólnotę gruntową wsi: D., D., M. i M. K.;
2. odmowie uznania nieruchomości, położonej we wsi M. K., gmina O., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie M. K. jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha za wspólnotę gruntową wsi D., D., M. i M.K..
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, wnioskując o jej uchylenie. Uzasadniając odwołanie wskazał, iż na rozprawie administracyjnej nie były reprezentowane wszystkie strony postępowania - mieszkańcy wsi D.
i M., a z D. był sołtys, który nie jest udziałowcem wspólnoty. Ponadto uzasadnienie decyzji odnośnie wypasu bydła przez całą wieś D. jest nieprawdą, gdyż bydło było wypasane tylko przez dwóch obecnych mieszkańców D., którzy faktycznie pochodzili z K. M. i posiadali grunty orne w tej wsi; mieli również udział w pastwisku wspólnoty M. K.. Ponadto podał, że grunty (nieużytki) ok. [...] ha tzw. B. należały do wsi D., sąsiadowały i graniczyły z pastwiskiem K.M.. Dlatego mieszkańcy tej wsi posiadali prawo pierwokupu zakupienia trawy, która nie została wypasiona przez krowy.
Wskazał, że projekt wykazu osób uprawnionych, powierzchnia ich gospodarstw oraz wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej w K.M. został sporządzony niezgodnie z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Ponadto skarżący wniósł o nieuznanie wsi D., D. i M. za wspólnotę gruntową działek, określonych decyzją Starosty z dnia [...] listopada 2012r., ponieważ brak jest jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby udział mieszkańców tych wsi we wspólnocie gruntowej. Podniósł, iż pastwiska wymienione w ww. decyzji Starosty należą do udziałowców - rolników tylko i wyłącznie wsi M. K.. W opinii skarżącego, wydając decyzję organ I instancji powinien opierać się na dokumentach, a takich dokumentów brak (zostały zatajone przez organ wydający decyzję).
Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2013 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu podjętej decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium stwierdziło, iż ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji wykonał zalecenia wynikające z jego decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. w zakresie rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i przełożenia go na stan prawny, poprzez m.in. odniesienie się organu do dokumentów zgromadzonych w sprawie, zeznań świadków, przeprowadzenie rozprawy i sporządzenia protokołu z niej, wystąpienie do organów o udostępnienie dokumentów archiwalnych.
Wskazało, iż w dniu [...] lutego 2013 r. Starosta przeprowadził ponowną rozprawę administracyjną, w której uczestniczyli mieszkańcy wsi: M., D., D. i M. K., w tym skarżący. [...] uczestników rozprawy poparło wniosek o uregulowanie stanu prawnego działek nr: [...][...][...][...][...][...][...][...] poprzez uznanie ich za wspólnotę gruntową wsi: M., M. K., D. i D..
W toku rozprawy S. W. zeznał, że od 1955 r. były to grunty wspólne wsi M. K., D. i D. oraz mieszkańców wsi M., którzy posiadali grunty na terenie wsi M.K. i D..
Z opowieści słyszał, że są to grunty otrzymane prawdopodobnie od dziedzica. Od 1976r. był przewodniczącym tej wspólnoty. W latach 1962-1963 rolnicy wszystkich wsi korzystali z gruntów wspólnoty, pasąc owce, bydło, gęsi. W 1972 r. wspólnota została zagospodarowana przez utworzenie kwater. W jednej kwaterze wypasały krowy trzy wsie; po zagospodarowaniu całej wspólnoty część trawy była sprzedawana. Następnie w latach 1972 i później wieś D. przestała wypasać bydło, a miała pierwszeństwo w nabyciu trawy. Na całej wspólnocie pasło się ok. [...] sztuk bydła. Około 1970 r. działki o numerach: [...][...][...][...] były wydzierżawione na rzecz rolników na okres 5 lat, umowy ponawiano przez następne lata, a czynsz płacono do zarządu wspólnoty.
M.W. zeznał, że od swojej babci wie, że wspólnota powstała ok. 1913-1916 r. i obejmowała grunty należące do wsi: M. K., D. i D.. M. wieś należy się tylko tym rolnikom, którzy posiadali grunty na terenie wsi M. K. i D.. W latach 1962-1963 rolnicy wsi D., M. K., M. i D. korzystali ze wspólnoty. Wspólnotę zaczęli zagospodarowywać ok. 1960 r., meliorację z przepompownią oraz kwatery wykonano w 1972 r.
A. P. oświadczył, że od 1978 r. korzystali ze wspólnoty, tj. od kiedy mieszkał na wsi M. K.. Natomiast skarżący zeznał, że dom na działce
nr [...], w którym mieszka, został wybudowany ok. 1963 r. przez jego ojca J.K.. Grunty pod wspólnotę zostały prawdopodobnie nabyte (lub otrzymane) od dziedzica z D..
Pozostali zebrani na rozprawie w całości potwierdzili zeznania świadków,
tj. M. W. i S. W. i poparli wniosek o uregulowanie stanu prawnego działek poprzez uznanie ich za wspólnotę gruntową wskazanych wsi.
Kolegium podało, iż z dokumentów uzyskanych przez organ I instancji w toku postępowania, będących w posiadaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. (protokół z dnia [...] maja 1970 r.), wynika, że na terenie gromady M., powiat O., woj. K., istniała wspólnota pastwiskowa,
z której korzystali mieszkańcy miejscowości: K.M., M., D. i D.. W tym dokumencie zawarta jest również informacja o zarządzaniu wspólnotą przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w M. Zarząd Wspólnoty oraz o udziałowcach wspólnoty, obejmującej 4 ww. wsie. Z dokumentu Centralnego Biura Studiów i Projektów Wodno-Melioracyjnych
W. pn. "Rozpoznanie do założeń" dla projektowanych pastwisk kwaterowych "M.-Wspólnota" (protokół z dnia [...] sierpnia 1968 r.) wynika, że prawo do wspólnoty mają wsie: M., D., D., M.K.. Ze sprawozdania technicznego, w którym znajduje się protokół spisany w M. z udziałem m.in. Przewodniczącego Gromadzkiej Rady Narodowej, wynika, że "wspólnota leży w obrębie wsi M.K., która jest najbardziej zainteresowana w urządzeniu kwaterunkowego wypasu bydła. Oprócz wymienionej wsi udziałowcami wspólnoty są wsie: M., D. oraz D. (...)".
Z uzgodnień szczegółowych (pkt 1.2 Opracowania, str. 3 i 4) wynika, że "obszar objęty niniejszymi założeniami stanowi wspólnotę pastwiskową, udziałowcami której są wsie: M., K. M., D. oraz D. (wieś położona po drugiej stronie rzeki P.). Z przetłumaczonych z języka rosyjskiego materiałów kartograficznych Archiwum Państwowego w R. wynika, że przedmiotowe grunty stanowiły grunty chłopskie wsi D., grunty wspólnoty wsi D., grunty chłopskie wsi M. oraz pastwisko majątku M. B..
Kolegium wskazało, iż mimo podjętych prób nie odnaleziono decyzji w sprawie uznania gruntów, położonych we wsi M. za wspólnotę gruntową wsi: D., D., M. i M. K.. Brak jest takiej decyzji w zbiorach archiwalnych Archiwum Państwowego w K., R., T.M., jak i Starostwa Powiatowego w O..
Jak ustalono, w stosunku do działek o numerach: [...][...][...][...][...] nie toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe. W ewidencji gruntów w obrębie M.K. zapisani są władający: wspólnota wsi M.K., wsi D. i wsi D. na podstawie protokołu ustalenia stanu władania gruntami na obszarze wsi M. K., sporządzonego w dniach [...] i [...] lutego 1966 r. przez geodetę Z. B.. W protokole pod poz. [...] przedmiotowa nieruchomość została wpisana jako współwłasność wsi: M. K. i D. powiat. O. oraz wsi D. pow. R.. Nieruchomość nie została podzielona na indywidualne działki.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy, przywołując treść art. 1 ust. 1 pkt 1 u.z.w.g., podał, iż ustalenia wymaga okoliczność, czy przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców ww. wsi. Wobec braku dokumentów wydanych przez władze administracji polskiej w dacie lub przed [...] lipca 1963 r., koniecznym było podjęcie prób ustalenia takiej okoliczności przy pomocy innych dowodów, w tym również zeznań świadków, czy też źródeł historycznych świadczących o wspólnym użytkowaniu gruntów.
W ocenie Kolegium, zeznania świadków: M.W. i S.W. są spójne, korespondują w zasadniczych kwestiach ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, brak jest jakichkolwiek dowodów podważających ich wiarygodność. Co istotne, zeznania ww. potwierdzili wszyscy (poza skarżącym) uczestnicy rozprawy administracyjnej.
Oceniając natomiast dokumenty uzyskane od organów właściwych dla melioracji i urządzeń wodnych, Kolegium wskazało, że wprawdzie dotyczą one lat późniejszych, niż data wejścia w życie u.z.w.g., jednakże w tym horyzoncie czasowym dotyczą okresu bardzo bliskiego tej dacie oraz w sposób jednoznaczny wskazują na istnienie wspólnoty gruntowej wsi D., D., M. i M. K.. Brak jest natomiast jakichkolwiek dowodów przeciwnych (pomimo podejmowanych w tym zakresie próby Starosty). Jedynie skarżący wskazuje na inny stan rzeczy, jednakże jego twierdzenia nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a w wielu aspektach są z tym materiałem dowodowym sprzeczne.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wszyscy uczestnicy rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2013 r. są mieszkańcami wsi M., D., D. i M. K.. Ponadto skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających istnienie i zatajenie przez Starostę innych dokumentów potwierdzających jego stanowisko, co czyni ten zarzut gołosłownym.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego złożył S.K. i skarżący, wnioskując o jej uchylenie w całości. Skarżący wskazał, że w sprawie brak jest ustalenia i wykazu uprawnionych udziałowców do udziału we wspólnocie M. K.. Uprawnionymi do udziału nie mogą być wszyscy mieszkańcy tej wsi, np. renciści (bo zdali grunty); mieszkańcy, którzy przekazali swoje gospodarstwo spadkobiercom, którzy osiedlili się po 1963 r.
Skarżący zarzucił, że Starosta nie ustalił stanu faktycznego sprawy, nie przełożył go w decyzji, opierając się na zmysłach, propagandzie i nieprawdziwych dokumentach, nie wykazał staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego sprawy, w szczególności dokumentów określających, z jakiego powodu i na jakiej podstawie prawnej M.K. jest właścicielem pastwiska, które posiada obszar [...] ha. Skarżący wniósł
o zobowiązanie organu I instancji do przedstawienia dokumentów pierwotnych właścicieli pastwiska należącego do wsi M. K., jakim jest pierwotny właściciel - dziedzic C., a następnie dziedzic Ś..
Skarżący za nieuprawnione uznał twierdzenie organów, iż na rozprawie administracyjnej [...] jego uczestników poparło wniosek o uregulowanie stanu prawnego działek, bowiem takiego wniosku i głosowania nie było. Organy oparły się na zeznaniach S. W. i M.W., którzy nie są udziałowcami, ani uprawnionymi do udziału we wspólnocie, ponieważ nie posiadają gruntów rolnych. M.W., a także jego przodkowie nie posiadali uprawnień, ani udziałów do pastwisk wsi K. M.. Ponadto na potwierdzenie swoich zeznań ww. nie przedstawili żadnych dokumentów, ani nie powołali się na żaden dokument. [...]% uczestników rozprawy nie posiada gruntów rolnych, a co za tym idzie nie ma uprawnień ani udziałów w pastwisku wsi M. K..
Skarżący podał także, że rozprawa administracyjna odbyła się z naruszeniem prawa, bowiem prowadzące ją pracownice organu I instancji nie sprawdziły i nie ujęły
w protokole, czy obecni na spotkaniu uczestnicy posiadają grunty orne i czy są uprawnionymi udziałowcami w pastwisku wsi M.K.. Oświadczył nadto, że kilku uczestników rozprawy nie wyraziło zgody na przekazanie swoich udziałów na władanie innym osobom.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie odrzucił skargę S. K. wobec jej niedopuszczalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż tryb i zasady zagospodarowania wspólnot gruntowych, stanowiących nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne, regulują przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169 z póżn. zm). Przepis art. 1 u.z.w.g. wskazuje szczegółowo przesłanki, których spełnienie warunkuje uznanie nieruchomości za wspólnotę. Zaistnienie tych przesłanek uzasadnia zaliczenie nieruchomości do wspólnot gruntowych, co nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 5 lipca 1963 r., to jest dniem wejścia w życie cytowanej ustawy. Decyzja Starosty, wydana na podstawie art. 8 ust. 1 u.z.w.g., ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza jedynie stan prawny powstały ex lege i istniejący w dniu 5 lipca 1963 r.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał na zaistnienie przesłanek
z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.z.w.g., zgodnie z którym wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne nadane w wyniku uwłaszczenia włościan
i mieszczan-rolników na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania ogółowi, pewnej grupie lub niektórym mieszkańcom jednej albo kilku wsi.
Nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części określonych w art. 1 ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne albo też do końca 1962 r., a gdy chodzi
o lasy i grunty leśne - do dnia 30 września 1960 r., zostały podzielone na działki indywidualne pomiędzy współuprawnionych bądź uległy zasiedzeniu (art. 3). Decyzję ustalającą, które nieruchomości stosownie do przepisów art. 1 i 3 stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie wydaje starosta (art. 8 ust. 1).
Zgodnie z wymogami art. 1 ust. 1 u.z.w.g., Starosta w przedmiotowej sprawie dokonał ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz które nieruchomości nie stanowią wspólnoty gruntowej z powodu zaistnienia przesłanek z art. 4 u.z.w.g. Podstawą takiego ustalenia były zebrane w sprawie dokumenty archiwalne,
z których wynika, że grunty położone we wsi M. K., gmina O., oznaczone w ewidencji gruntów w obrębie M. K. jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha , nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha były nadane do wspólnego użytkowania przez mieszkańców wsi: D., D., M.
i M. K., co w istocie miało miejsce w dacie wejścia w życie ustawy
o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. 5 lipca 1963 r. Dokumentacja wskazuje również, że w latach 1960 – 1972 przedmiotowe grunty zostały zmeliorowane
i zagospodarowane jako użytki zielone, z których korzystali mieszkańcy wszystkich ww. wsi (kwaterowy wypas bydła na pastwiskach). Przesłuchani na rozprawie administracyjnej w dniu [...] lutego 2013 r. świadkowie zgodnie zeznali, że przedmiotowe grunty stanowiły niegdyś grunty chłopskie mieszkańców wsi: M., M. K., D. i D., zaś jako grunty wspólne użytkowane były przez nich od wczesnych lat sześćdziesiątych XX wieku. Dodatkowo istnieją również ślady
w dokumentach archiwalnych o faktycznym powstaniu wspólnoty gruntowej, która miała nawet wybrany swój zarząd (projekt wykazu osób uprawnionych, powierzchni ich gospodarstw oraz wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej z dnia [...] maja 1964 r. sporządzony przez Biuro Gromadzkiej Rady Narodowej), jednak pomimo poczynionych prób odnalezienia stosownej decyzji w sprawie uznania przedmiotowych gruntów za wspólnotę gruntową poszukiwania dały wynik negatywny.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły, że wnioskowane przez sołtysów grunty – jako użytkowane przez wspólnotę gruntową, stanowią grunty wspólne mieszkańców ww. wsi, co w oparciu o art. 1 ust. 1 pkt 1 u.z.w.g. pozwala na wydanie
w tym zakresie pozytywnej decyzji.
Organy właściwie uznały także, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha, na której znajduje się dom mieszkalny skarżącego, wybudowany w 1963 r. przez jego ojca, nie może zostać uznana za wspólnotę gruntową. Jak bowiem wynika z art. 4 u.z.w.g., jeżeli na części obszaru stanowiącego wspólnotę gruntową wzniesione zostały przed dniem wejścia w życie ustawy budynki pozostające w indywidualnym władaniu, właścicielowi budynku przysługuje prawo nabycia gruntów znajdujących się pod budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi wraz z podwórzem.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy poprzez brak ustalenia i wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Jak bowiem wynika z treści art. 8 ust. 2 u.z.w.g., wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych
i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala, w drodze decyzji, starosta, zaś dla obszarów gmin projekty takich wykazów sporządzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 6 ww. ustawy, decyzje w sprawach wymienionych w ustępach 1 i 2 podaje się do wiadomości uprawnionych do udziału we wspólnocie w sposób przyjęty w danej miejscowości oraz ogłasza się je przez wywieszenie w urzędzie gminy na okres 14 dni. Po upływie tego okresu decyzję uważa się za doręczoną wszystkim uprawnionym do udziału. Użycie liczby mnogiej w tym przepisie oznacza, że osobną decyzją jest decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, a osobną ustalająca wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie. Zatem podnoszonych przez skarżącego ustaleń organ dokonuje w odrębnym od przedmiotowego postępowaniu, dopiero gdy w sposób ostateczny zostanie określona powierzchnia wspólnoty gruntowej.
W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokładnie opisanego przez organy w przedmiotowej sprawie, zarzut skarżącego, iż przedmiotowe grunty powinny być uznane za wspólnotę gruntową tylko wsi M. K., nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena stanu faktycznego jest w sprawie odosobniona i niczym nie udokumentowana. Organy mogły dokonać wszechstronnej oceny zebranych dowodów w celu wydania zaskarżonej decyzji, nie dysponując nawet dokumentami pierwotnych właścicieli przedmiotowych pastwisk (dziedziców: C. i Ś., jak wskazuje w skardze skarżący). Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że uzyskane w sprawie dokumenty, dotyczące okresu bardzo bliskiego dacie 5 lipca 1963 r., łącznie z dowodami osobowymi jednoznacznie wskazują na istnienie przedmiotowej wspólnoty gruntowej mieszkańców wsi: M., M. K., D. i D.. Sąd podziela w całości ocenę zarzutów skarżącego, dokonaną przez organ odwoławczy, jak również nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania dotyczących przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu [...] lutego 2013 r. Protokół rozprawy zawiera listę obecności mieszkańców wszystkich zainteresowanych wsi, został przez obecnych podpisany, tak samo świadkowie zeznający w sprawie podpisali swoje zeznania.
Mając powyższe na uwadze, analizując podjęte decyzje Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, czy też prawa materialnego, które skutkowałyby wyeliminowaniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z obrotu prawnego. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło