VIII SA/Wa 1173/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J S o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J S na uchwałę Rady Miejskiej w S z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. zwolnić J S od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie J S (skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jako dochód skarżący wskazał kwotę [...] zł uzyskiwaną z zabezpieczenia społecznego (renta rolnicza). W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, iż z nieruchomości posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Ponadto oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Podał, że uzyskiwane niskie dochody nie pozwalają mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych i wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1173/14 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 19 lutego 2015 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, iż odmowa przyznania pomocy prawnej - ustanowienia adwokata, jest dla niego krzywdząca. Podał także, iż referendarz błędnie rozpoznał złożony wniosek, bowiem dochód z tytułu renty wynosi [...] zł netto, a nieruchomość rolną oddał w bezpłatną dzierżawę. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W pierwszej kolejności Sąd ustalił, iż dochód skarżącego z renty wynosi [...] zł miesięcznie. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Jednocześnie należy podkreślić, że w związku ze złożoną w niniejszej sprawie skargą na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Zachodzą zatem w ocenie Sądu przesłanki do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem oceniając zdolności płatnicze skarżącego należy brać pod uwagę generalną kwotę, którą obowiązany jest uiścić. Oceniając natomiast sytuację majątkową skarżącego w kontekście ustanowienia radcy prawnego Sąd stwierdza, że skarżący zwolniony od kosztów sądowych i posiadający stały dochód winien wygospodarować środki na opłacenie pełnomocnika, jeżeli jego udział w sprawie uzna za konieczny. Sytuacji majątkowej skarżącego nie sposób bowiem utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Należy w tym miejscu dodać, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.