VIII SA/Wa 1179/14

WyrokWSA w Warszawie2015-04-15

Skład orzekający: Justyna Mazur, Cezary Kosterna, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa budowlanego (z 1974 r. czy z 1994 r.) w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanej ubikacji, uwzględniając sprzeczne dowody dotyczące daty jej powstania i ewentualnego zagrożenia dla otoczenia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności daty budowy ubikacji oraz jej charakteru (obiekt budowlany czy urządzenie budowlane), co z kolei uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie właściwych przepisów prawa budowlanego (z 1974 r. lub 1994 r.) i trybu postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie murowanej ubikacji wybudowanej na działce skarżącego. Organy administracji budowlanej wydały decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, uznając, że obiekt został wybudowany przed 1995 r. i nie stanowi zagrożenia. Skarżący kwestionował ustalenia organów, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym dowolnego podejścia do materiału dowodowego i braku wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza co do daty budowy obiektu i jego legalności.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "MWINB", "organ odwoławczy") decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409; dalej: "Prawo budowalne z 1994 r.") po rozpatrzeniu odwołania H. C. (dalej także: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej także: "PINB", "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., udzielającej pozwolenia na użytkowanie ubikacji usytuowanej na działce o nr ew. [...] w miejscowości B. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2011 r. na nieruchomości należącej do W. M. PINB ustalił, że znajdująca się tam murowana ubikacja została wybudowana około 30 lat temu, a w latach późniejszych była remontowana. Organ podniósł jednocześnie, iż nie ma możliwości ustalenia zakresu przeprowadzonego remontu, zaś w wyjaśnieniu złożonym w dniu [...] września 2012 r. przez W. M. zostało potwierdzone, że sporna ubikacja istnieje na tej nieruchomości od co najmniej 30 lat. Powołując się na powyższe oświadczenie organ I instancji wskazał, iż W. M. na podstawie aktu notarialnego nr [...] stał się prawnym właścicielem działki. W akcie notarialnym nie wymieniono ubikacji, prawdopodobnie ze względu na jej znikomą wartość, lecz za oczywiste uznano, że na każdej zabudowanej posesji lub w zagrodzie funkcjonowały samodzielne ubikacje, gdyż wsie nie posiadały wodociągów i kanalizacji. Wskazano także, iż sąsiednia działka jest niezabudowana i ubikacja nie powoduje uciążliwości dla skarżącego. Inwestor nie posiada pozwolenia na budowę. Nie można również ustalić czy takie pozwolenie zostało kiedykolwiek wydane. Organ I instancji wskazał, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że ubikacja usytuowana jest niezgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., poz. 229 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane z 1974 r."), obowiązującego w roku budowy ubikacji oraz Rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980, Nr 17, poz. 62 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie z 1980 r."). W § 23 ust. 4 Rozporządzenia z 1980 r. dopuszczono bowiem usytuowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych i pojedynczych ustępów w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi lub granicy działki. Przepisy Rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157), dopuszczały budowę dołów ustępowych w odległości 1 m od granic nieruchomości. W dniu [...] stycznia 2013 r. wydano decyzję nr [...] nakazującą rozbiórkę spornej ubikacji. W wyniku odwołania H. C., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że naruszenie przepisów o warunkach technicznych nie jest wystarczające do wydania decyzji o rozbiórce, ale należy wykazać, że obiekt powoduje zagrożenie dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób, lub realne niebezpieczeństwo szkody w mieniu. W tym zaś konkretnym przypadku należy stwierdzić, że wykonany obiekt nie powoduje żadnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pogorszenia warunków zdrowotnych, gdyż sąsiednia działka skarżącego jest niezabudowana. Z tych względów PINB w dniu [...] kwietnia 2013 r. wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie, od której odwołanie wniósł H. C. W wyniku odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. uchylił decyzję PINB nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] listopada 2013 r. przeprowadzono ponowne oględziny, podczas których stwierdzono, że sporna ubikacja jest w dobrym stanie technicznym i jest jedynym na działce obiektem sanitarnym, gdyż budynek mieszkalny nie posiada łazienki. W tych okolicznościach organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. ponownie umorzył postępowanie w sprawie. W związku z ponownym odwołaniem się H. C. od decyzji Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił decyzję PINB nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Organ I instancji wskazał, iż w toku przeprowadzonej w dniu [...] marca 2014 r. rozprawy administracyjnej obie strony potwierdziły swoje wcześniejsze zeznania, zaś świadek S. K. zeznał, że sporna ubikacja powstała w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy spornej ubikacji stwierdzono, że teren na którym wykonana jest ubikacja znajduje się w dalszym ciągu na terenie zabudowy zagrodowej, a usytuowanie ubikacji ogranicza częściowo zabudowę działki sąsiedniej, (gdyż usytuowana jest w granicy działki), ale nie uniemożliwia jej zabudowy. Ponadto usytuowanie ubikacji nie naraża zdrowia i życia osób przebywających na działce sąsiedniej. Wobec tego, iż nie zachodzą okoliczności z art. 37, jak również art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ I instancji na podstawie art. 42 ust. 3 ww. ustawy, art. 81 ust. 1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz art. 104 k.p.a. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie wybudowanej ubikacji w miejscowości B. nr [...], działka nr ew. [...]. Odwołanie od tej decyzji złożył H. C. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. obrazę przepisów prawa, a w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty w sytuacji, gdy przesłanki z ww. przepisu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą; 2. art. 7, 77 k.p.a. poprzez dowolne i wybiórcze podejście do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że zachodzą uzasadnione podstawy do udzielenia pozwolenia na użytkowanie wybudowanej ubikacji przez W. M. w miejscowości B. [...] na działce numerze ewidencyjnym [...] w sytuacji, gdy organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż organ I instancji wskazując na wybudowanie ubikacji przed 30 laty, nie rozważył okoliczności przemawiających za tym, że ubikacja została wybudowana około 2006 r. wraz z budową budynku gospodarczego oraz bezprawnie tj. bez wymaganego przepisami prawa zgłoszenia. Podkreślił, że sporna ubikacja jest wybudowana bez pozwolenia na budowę oraz w późniejszym okresie niż to podaje organ. Powyższe potwierdzają mapy, z których wynika, iż murowana ubikacja oraz budynek gospodarczy nie zostały na niej naniesione. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, po rozpatrzeniu odwołania H. C. od decyzji organu I instancji – utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypominał przebieg postępowania w sprawie wskazał, iż decyzja PINB Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nie narusza prawa. Wobec konieczności ustalenia daty budowy ubikacji organ odwoławczy podniósł, iż należało uznać za decydujące zeznania świadka S. K., który zeznał, iż ubikację wybudowano w latach 50-tych. Tym samym, wobec braku ustalenia dokładnej daty budowy obiektu uznano, iż należy przyjąć, że został on wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., zatem właściwe jest zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ odwoławczy przywołał art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowalne z 1974 r., wskazał, iż działka nr [...] nie jest objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, co wyklucza przesłankę wynikającą z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ odwoławczy wskazał także, iż PINB odnosząc się do drugiej przesłanki stwierdził, iż przedmiotowy obiekt nie zagraża życiu ludzi i mieniu, ani nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i nie zaszły podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazano, iż akta zgromadzone w toku postępowania w tym dokumentacja fotograficzna wskazują, iż obiekt jest w dostatecznym stanie technicznym i nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia. MWINB podniósł, iż wprawdzie ubikacja ze względu na swoje usytuowanie nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednakże zgodnie z ogólnie przyjętą linią orzecznictwa sądowo - administracyjnego dla zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nie jest wystarczające samo naruszenie warunków technicznych. Zdaniem organów obu instancji dalsze akceptowanie funkcjonowania przedmiotowej inwestycji w aktualnym kształcie nie powoduje zagrożenia dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób, jak też nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych, jak i zdrowotnych dla otoczenia. Stwierdzony brak podstaw do orzekania rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz brak konieczności nałożenia obowiązków z art. 40 ww. ustawy sprawia, że organ jest obowiązany do zakończenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej wydaniem na podstawie art. 42 ust. 3 ww. ustawy decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, która jest formą legalizacji tej samowoli. Zarzuty odwołania MWINB uznał za niezasadne podnosząc, iż nałożenie obowiązku rozbiórki lub wykonania przeróbek może być wydane wyłączenie w przypadkach wymienionych w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., zaś przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby zaszła konieczność zastosowania ww. regulacji. Wskazano także, iż zarzuty dotyczące dokonania rozbiórki ubikacji i ponownej jej budowy nie zostały potwierdzone w toku postępowania. Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2014 r. W. M. oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że ok. 8-10 lat temu wykonał roboty budowlane polegające na wymianie drzwi drewnianych, wymianie płyty eternitowej na blachę oraz wyposażeniu ubikacji. Oświadczył również, iż nie przeprowadził remontu ścian zewnętrznych murowanych. Natomiast H. C. pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał, iż jego zdaniem ubikacja została wybudowana od podstaw. Organ odwoławczy, mając na uwadze, iż H. C. odmówił podpisania swojego oświadczenia, zdaniem organu należy je uznać za niewiarygodne i uwzględnić wyjaśnienia W. M. Powyższe w ocenie organu odwoławczego uzasadnia wydanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] października 2014 r. H. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów postępowania, a w szczególności: 1. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, a w szczególności na jakiej podstawie organ uznał, iż ubikacja usytuowana na działce ewid. [...] została wybudowana ok. 30 lat temu; 2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez dowolne i wybiórcze podejście do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegające na całkowitym pominięciu wyjaśnień strony skarżącej bez ustosunkowania się do ich treści; Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, iż organ wydając rozstrzygnięcie nie uwzględnił jego zeznań, twierdząc, iż są niewiarygodne. Dodał, iż przeprowadzenie dowodu z ponownych oględzin nieruchomości było niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na wystąpienie licznych rozbieżności pomiędzy zeznaniami W. M. i H. C. Powyższe sprawia, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie o ustalenia dokonane bez wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wyjaśniając okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części w przypadku, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich zebrania i rozpatrzenia. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, podobnie jak i organu I instancji, również nie jest wystarczające. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów obu instancji oraz akt administracyjnych przedmiotem postępowania jest legalność murowanej ubikacji położonej w miejscowości B. [...] nr [...], na działce o nr ew. [...]. Organy obu instancji zgodnie doszły do przekonania, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winny stanowić przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jak wynika z treści zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji uzasadnieniem powyższego wniosku jest jedynie ustalenie, iż sporna ubikacja została wybudowana samowolnie przed dniem 1 stycznia 1995 r. Tym samym organy pominęły szereg okoliczności i ustaleń, które powinny być dokonane, aby można było stwierdzić prawidłowość powyższego wniosku i zastosowanych przepisów prawa. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl ust. 2 ww. art. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, a do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. mają zastosowanie do spraw prowadzonych pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r., o ile w sprawie miałby zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z brzmieniem art. 48 ust. 1 tej ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z jego brzmieniem, ma on zastosowanie do obiektów budowlanych będących w budowie lub wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Nie ulega zatem wątpliwości, iż dla oceny stosowania w sprawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. konieczne jest wykazanie, iż mamy do czynienia z obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i jednoczesnym wykazaniem, iż na realizację tej inwestycji nie zostało udzielone pozwolenie na budowę, mimo istnienia takiego obowiązku. Z uwagi na to, iż w ustalonym przez organy stanie faktycznym, jak i rozważaniach prawnych tego rodzaju ocen zabrakło nie poddaje się kontroli prawidłowość zastosowania przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przepisów prawa. Należy bowiem zauważyć, iż art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie jest jedynym trybem postępowania w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej. W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowalne z 1994 r., ale także dotyczących między innymi robót budowalnych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia zastosowanie mają art. 50 i nast. tej ustawy. Z uwagi na powyższe organy winny precyzyjnie ustalić czy sporna ubikacja wypełnia definicję obiektu budowlanego z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowalne, czy też jest urządzeniem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 9 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Tym samym dopiero niewątpliwe ustalenie i wykazanie, iż do spornej ubikacji zastosowanie winien mieć art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. uzasadnia zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., o ile ustalone zostanie, iż budowa ta została zakończona w dacie przypadającej przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to jest przed 1 stycznia 1995 r. Analiza akt administracyjnych wskazuje na to, iż organ w zakresie ustalenia daty zakończenia budowy ubikacji napotyka trudności wobec sprzecznych zeznań składanych przez strony postępowania i świadka S. K., na którego zeznania powołuje się w szczególności. Trudności tego rodzaju nie zwalniają organu administracji publicznej od dokonania nie budzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego. Z uwagi na treść art. 77 § 1 k.p.a. organ ten jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym dla wyjaśnienia sprzeczności należy zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. sięgać do innych dowodów, wymienionych w tym przepisie, w szczególności, że jak wynika z zawartości akt administracyjnych takimi dowodami organy dysponują, ale ich nie oceniają. Z protokołu oględzin z dnia [...] stycznia 2014 r. wynika bowiem, iż ubikacja została dobudowana do budynku gospodarczego, co potwierdza dołączona do akt dokumentacja fotograficzna. Ustalenie to mogłoby wskazywać na to, iż ubikacja powstała później niż ww. budynek gospodarczy. Wydaje się, iż tego rodzaju okoliczność, stwierdzona przez organ I instancji w protokole, o którym mowa, w przypadku trudności z ustaleniem daty powstania ubikacji w oparciu o osobowe źródła dowodowe winna prowadzić do podjęcia działań w celu ustalenia daty powstania budynku gospodarczego, do którego ubikacja jest dobudowana. Tymczasem brak jest jakiegokolwiek odniesienia się organów obu instancji do tej kwestii. Zauważyć jednocześnie należy, iż w piśmie H. C. z dnia [...] lipca 2011 r., którego kserokopia została dołączona do akt administracyjnych, skarżący wskazuje na nielegalność zabudowy budynkiem gospodarczym i ubikacją. Okoliczność tą skarżący podnosi także w odwołaniu, zaś w decyzjach podlegających kontroli w niniejszej sprawie brak jest jakiekolwiek odniesienia się do tej okoliczności przez rozpoznające sprawę organy. W tych okolicznościach w ocenie Sądu należy podzielić zarzuty skargi i stwierdzić, że organy obu instancji, mimo ciążącego na nich obowiązku, zaniechały podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) pozwalającego na wyjaśnienie niniejszej sprawy i wydanie decyzji o przekonywującej treści, odpowiadającej wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., naruszając przy tym dodatkowo zasadę zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania - w ocenie Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też uzasadniają uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględniając powyższe wywody ustalić w szczególności kiedy sporna ubikacja została wybudowana, czy spełnia przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że jest obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., czy też winna być definiowana w inny sposób. Powyższe ustalenia pozwolą na dokonanie oceny zarówno co do właściwych przepisów prawa budowanego (Prawa budowlanego z 1974 r. lub 1994 r.) oraz trybu postępowania, jakie powinny mieć zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w punkcie drugim sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło