VIII SA/Wa 118/25

WyrokWSA w Warszawie2025-04-09

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz - Nowak, Leszek Kobylski, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję administracyjną, która ma charakter związany, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, nawet jeśli zmiana ta wynika ze zmiany wykładni prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ostateczna decyzja administracyjna, nawet o charakterze związanym, może zostać uchylona lub zmieniona na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Kluczowe jest, aby taka zmiana nie prowadziła do sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Zmiana wykładni prawa po wydaniu decyzji ostatecznej może stanowić podstawę do jej uchylenia w tym trybie. Organy nie rozważyły należycie przesłanek z art. 154 § 1 k.p.a., koncentrując się na błędnym założeniu, że tryb ten dotyczy wyłącznie decyzji uznaniowych i nie dopuszcza zmiany wynikającej ze zmiany wykładni prawa.
Stan faktyczny
Skarżący, S. Z., były funkcjonariusz Policji, domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy Policji (I i II instancji) odmówiły wypłaty, uznając, że decyzja odmawiająca wypłaty nie jest uznaniowa i że obowiązują przepisy przejściowe ograniczające prawo do wyrównania. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., argumentując błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasad konstytucyjnych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji. Zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia 23 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia 19 listopada 2024 nr [...]; 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. na rzecz skarżącego S. Z. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. (dalej: Komendant Wojewódzki, organ II instancji lub organ odwoławczy) decyzją z 23 grudnia 2024 r. Ldz. [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 145, dalej: u.p.), po rozpatrzeniu odwołania S. Z. (dalej: skarżący lub strona), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w P. (dalej: Komendant Powiatowy lub organ I instancji) z 19 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji własnej z 28 października 2020 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 15 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Powiatowego o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jako podstawę wniosku wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102). Komendant Powiatowy decyzją z 28 października 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a u.p. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610, dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych), odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji (dalej również jako: decyzja ostateczna). Wnioskiem z 29 października 2024 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego z 28 października 2020 r. nr [...] w sprawie wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, powołując się na art. 154 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku podał, że organ dokonał błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych wskazując, iż ustawodawca nie przewidział wypłaty policjantom zwolnionym ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przy zastosowaniu współczynnika innego niż 1/30, w sytuacji gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionej normy prawnej nakazuje ustalić funkcjonariuszom Policji zwolnionym przed tą datą ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, co powinno nastąpić poprzez wykorzystanie współczynnika 1/21. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Komendant Powiatowy decyzją z 19 listopada 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 154 § 1 i § 2 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 28 października 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że kwestionowana decyzja odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby nie jest decyzją uznaniową, a decyzją związaną. Oznacza to, że Komendant Powiatowy związany jest przepisami art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a u.p. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Organ nie mógł więc orzec w sposób sprzeczny z wyżej wymienionymi przepisami, zaś interpretacje indywidualne dokonywane przez sądy w toczących się postępowaniach nie stanowią podstawy jej zmiany lub uchylenia. Ponadto organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p. roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący 3 grudnia 2024 r. (data nadania) wniósł odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazał, że decyzja ostateczna oparta była na błędnej interpretacji przepisów prawa, o czym świadczy orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Rozpoznając niniejszą sprawę w trybie odwoławczym, wskazaną na wstępie decyzją z 23 grudnia 2024 r. Komendant Wojewódzki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów. Powtarzając za organem I instancji wyjaśnił, że tryb przewidziany w art. 154 §1 k.p.a. ma na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tzn. takimi, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdza nieważności decyzji. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględnienie interesu strony należy zrozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ, działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w takim pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Dalej organ II instancji powołał się na art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, który stanowi, że art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. Komendant Wojewódzki podniósł przy tym, że z art. 110 k.p.a. wynika zasada związania organu administracji wydaną przez siebie decyzją. W aspekcie proceduralnym oznacza to, że decyzja, która została doręczona stronie nie może być zmieniona ani uchylona przez organ, który ją wydał. W związku z wnioskiem o ponowne ustalenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego przeprowadzono postępowanie administracyjne, w tej sprawie zakończone decyzją nr [...] z 28 października 2020 r., od której skarżący nie wniósł odwołania, w związku z tym stała się ona ostateczna. W ocenie organu odwoławczego skarżący przywołuje orzecznictwo dotyczące indywidualnych spraw administracyjnych w sprawie wysokości ekwiwalentu pieniężnego, niemniej jednak organ zobowiązany jest do zastosowania się do obowiązującego przepisu ustawy zmieniającej. Komendant Wojewódzki odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zaznaczył, iż skarżący w swoim odwołaniu nie podniósł żadnych nowych okoliczności poza dotychczas wskazanymi. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie wskazanych poniżej przepisów prawa: 1) art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego z 28 października 2020 r., w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki tego przepisu, tj. po pierwsze - sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, po drugie - sprawa dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, po trzecie - za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony; 2) art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w związku z art. 114 i art. 115a u.p. w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w stosunku do skarżącego przy wyliczaniu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop winien znaleźć zastosowanie współczynnik 1/30, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów każe przyjmować, iż w przypadku skarżącego należy posłużyć się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej; 3) art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i odmowę podjęcia czynności materialno-technicznej, polegającej na wypłacie skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy; 4) art. 107 ust. 1 u.p. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy prawo do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop nie zostało ograniczone czasowo, z uwagi na fakt, iż dokonywane jest w drodze czynności materialno-technicznej w trybie wznowienia określonego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP; 5) art. 107 ust. 2 u.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przypadku skarżącego nie zachodzą wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia uzasadniające nieuwzględnianie przedawnienia. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu odwoławczego o braku możliwości zastosowania art. 154 k.p.a. do decyzji związanych oraz że wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych uniemożliwia zmianę (uchylenie) decyzji. Podkreślił, że sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Ponadto za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony. W ocenie strony względy interesu społecznego w niniejszej sprawie można sprowadzić do realizacji woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wypełniania przez RP obowiązków wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, określonej w art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z kolei słuszny interes skarżącego przejawia się w ochronie jego interesu majątkowego, wynikającego również z normy konstytucyjnej, tj. z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Podniósł też, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3864/18) wskazuje się, że tryb uchylenia decyzji z art. 154 k.p.a. można stosować zarówno do decyzji uznaniowych, jak i związanych. Tryb "uchylenia decyzji" opisany w art. 154 k.p.a. można wykorzystać także w sytuacji, gdy doszło do zmiany wykładni prawa. Takie stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2893/17, w którym stwierdził: "Jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych". Zdaniem skarżącego błędne jest też twierdzenie organu odwoławczego, że zmiana decyzji zgodnie z jego wolą pozostawałaby w sprzeczności z interesem społecznym, rozumianym jako rozstrzyganie spraw w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami. Uruchomienie przez skarżącego trybu z art. 154 k.p.a. ma bowiem właśnie na celu doprowadzenie do uzyskania rozstrzygnięcia zgodnego z powszechnie obowiązującymi przepisami, tj. doprowadzenie do sytuacji, w której organy Policji zastosują prawidłową, prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Prawidłowa wykładnia prawa jest natomiast obowiązkiem spoczywającym zarówno na organach administracji publicznej stosujących prawo, jak i na sądach. Skarżący zaznaczył przy tym, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych był przedmiotem wykładni w licznych wyrokach WSA i NSA, które jednoznacznie wskazywały na konieczność zastosowania wykładni prokonstytucyjnej. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego o uchylenie i zmianę decyzji ostatecznej odmawiającej mu wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop. We wniosku skarżący powołał się na art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodzić należy się z Komendantem Wojewódzkim, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena, czy w rozpatrywanym przypadku interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. również postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia "interes społeczny" lub "słuszny interes strony". Co więcej, dla uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie odwołalności fakultatywnej (art. 154 i art. 155 k.p.a.) bez znaczenia jest, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem, czy została wydana z jego niekwalifikowanym naruszeniem. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub art. 155 k.p.a. Organy Policji miały zatem obowiązek rozważyć możliwość zastosowania art. 154 § 1 k.p.a., który odwołuje się do takich pojęć jak: "interes społeczny" czy "słuszny interes strony". Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 k.p.a. in fine. Przesłanki wymagania "interesu społecznego" lub "słusznego interesu strony" (art. 154 § 1 k.p.a.) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 553/06, publ. cbosa). Zasadniczą kwestią, która wymagała rozważenie przy ocenie zaskarżonej decyzji, było więc to, czy tzw. decyzje związane mogą w ogóle podlegać weryfikacji w trybie przewidzianym w art. 154 § 1 k.p.a. W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. "Słuszny interes strony" w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 § 1 k.p.a., należy przyjąć, że "słuszny interes strony" nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06, publ. cbosa). Należy jednocześnie podkreślić, że ustawowa przesłanka, o jakiej mowa w art. 154 k.p.a., tj. "słuszny interes strony", nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną, odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 § 1 k.p.a.; istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art. 154 k.p.a. W ocenie Sądu pojęcie "słuszny interes strony" należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, to organ administracji przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. Jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej. Tak samo w "interesie społecznym" niewątpliwie pozostaje, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja, w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu "interesu społecznego" lub "słusznego interesu strony" możliwa jest taka zmiana decyzji, względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji ostatecznej uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2893/17, publ. cbosa). Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle jednolitej wykładni przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta Wojewódzkiego w kwestionowanej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej z 28 października 2020 r. nr [...], który dokonał literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie. W świetle wskazanego orzecznictwa przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych, zastosowaną przez Komendanta Wojewódzkiego w kwestionowanej decyzji z 23 grudnia 2024 r., oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę. Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oznaczają zatem konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a u.p. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zwracały na to wielokrotnie uwagę w swoich orzeczeniach, zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jak i NSA, a także sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji u.p., dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Wskazał on bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a u.p. w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, iż należy stosować art. 115a u.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tak też wyrok NSA z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 5647/21, publ. Lex nr 3649061). W konkluzji należy stwierdzić, że organy w przedmiotowej sprawie nie rozważyły w sposób należyty, czy w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a., tj. "interes społeczny" lub/i "słuszny interes strony". Uzasadnienie zaskarżonej decyzji koncentruje się na błędnych założeniach, że w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona wyłącznie decyzja uznaniowa, a zmiana wykładni nie może być powodem wzruszenia ostatecznej decyzji w tym trybie z uwagi na treść art. 6 k.p.a. Odnosząc się do podnoszonej przez Komendanta Wojewódzkiego w zaskarżonej decyzji kwestii przedawnienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 u.p. roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Rozważając, czy w stanie sprawy zaszły "wyjątkowe okoliczności", o jakich mowa w art. 107 ust. 2 u.p., organ powinien uwzględnić fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Stosownie do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych za taką wyjątkową okoliczność uznać należy stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia skarżącemu spornego ekwiwalentu (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 381/19; w Olsztynie z 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; z 27 czerwca 2019 r., II SA/Ol 416/19; z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 119/20; w Krakowie z 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1282/19, wszystkie publ. cbosa). W wyroku z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2928/19, NSA podkreślił, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, że nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 (Dz.U. Nr 237, poz. 2384), wydanym na tle stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu cywilnym, w którym wprost wskazano, że na podmiotach publicznych, po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danej normy prawnej, istnieje konieczność doprowadzenia do celu zgodnego z roszczeniem opartym na zasadach wywodzących się z Konstytucji RP. NSA podkreślił również, że dopiero wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) zrodziło po stronie policjanta uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to także, że istniała podstawa do tego, aby wobec funkcjonariusza zastosować dobrodziejstwo art. 107 ust. 2 u.p. Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego z 23 grudnia 2024 r. Ldz. [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Powiatowego z 19 listopada 2024 r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 154 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego zasadnym było wyeliminowane ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku). Rozpatrując ponownie sprawę, organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło