VIII SA/Wa 1189/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata K.S. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 roku postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2015 r. referendarz sądowy przyznał D. S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła adwokata K. S. pełnomocnikiem skarżącego. W dniu [...] marca 2015 r. działająca z upoważnienia wyznaczonego pełnomocnika aplikantka radcowska zapoznała się z aktami sprawy, natomiast w dniu [...] lipca 2015 r. na rozprawie stawiła się z upoważnienia pełnomocnika aplikantka adwokacka, która wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy m.in.: reprezentowanie przed Sądem I instancji, wniesienie środków odwoławczych albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak stanowi z kolei § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461), zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Rozpoznawany wniosek dotyczy wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w postępowaniu przed Sądem I instancji. Odnosząc się do powyższego wniosku zauważyć należy, że w niniejszej sprawie pomoc prawna adwokata K.S. ograniczyła się do działania za pośrednictwem aplikantów tj. przejrzenia akt i złożenia wniosku na rozprawie o zasądzenie kosztów. Pełnomocnik nie wniósł w sprawie żadnego pisma procesowego odnoszącego się do meritum sprawy, chociażby popierającego skargę. Zapoznanie się z aktami sprawy nie jest świadczeniem pomocy prawnej, lecz co najwyżej stanowi czynność przygotowawczą dla takiej pomocy. Znajomość przez pełnomocnika akt sprawy nie jest bowiem sama w sobie żadną pomocą dla Sądu orzekającego w sprawie, ani dla mocodawcy. Pomocne byłoby natomiast zaprezentowanie stanowiska w sprawie na podstawie akt, z którymi pełnomocnik się zapoznał. W związku z powyższym podkreślić należy, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej prezentowane jest również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II CKN 341/98, OSNC 1999/6/123 i z dnia 18 marca 1999 r. sygn. akt I CKN 1046/97, OSNC 1999/10/178). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje Sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10, art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W ocenie referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie powyższa przesłanka nie została spełniona. W związku z powyższym, na podstawie art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.