VIII SA/Wa 119/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Elżbieta Lenart /sprawozdawca/, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. J. świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie przyłącza wody. Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. J. J. wystąpił do Prezydenta Miasta R. o udzielenie pomocy w sprawie przyłączenia wody do posesji przy ul. K. [...] w R. W dniu [...] października 2008 r. pracownik socjalny przeprowadził z wnioskującym - w jego miejscu zamieszkania przy ul. W. [...] w R. - wywiad środowiskowy. W wywiadzie tym J. J. sprecyzował, iż wniósł o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na podłączenie wody do posesji przy ul. K. [...], będącej jego własnością - jednocześnie określając, że na realizację tego przyłącza wody kanalizacyjnej potrzebna jest mu kwota około [...] zł. Ponadto oświadczył, iż od 5 lat zamieszkuje u córki, w domku jednorodzinnym przy ul. W. [...] - gdzie ma do dyspozycji jeden pokój, dom ten jest wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną. Przedłożył także dokumentację medyczną, z której wynika, że z uwagi na liczne schorzenia może on ponosić koszty leczenia - jednakże nie przedstawił żadnych aktualnych rachunków, ani dokumentów mogących potwierdzić wydatkowane na ten cel kwoty. Oświadczył jednocześnie, że miesięczny koszt zakupu leków wynosi około [...] zł, ponosi też koszty związane z utrzymaniem mieszkania przy ul. W. w kwocie [...] zł, a ponadto spłaca również zaciągnięty kredyt odnawialny w banku. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie przyłącza wody. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dochód wnioskującego wynosi [...] zł, natomiast kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) stanowi kwota [...] zł. Zatem, nie zostały spełnione wymogi do przyznania zasiłku celowego - z uwagi na przekroczenie tego kryterium. Poza tym posiadany dochód umożliwia mu zabezpieczenie jego niezbędnych potrzeb życiowych bez konieczności wspierania ze strony pomocy społecznej. Dodał, że wnioskującemu nie mógł zostać przyznany także specjalny zasiłek celowy, gdyż jego żądanie nie może zostać zakwalifikowanie jako niezbędna potrzeba życiowa - zgodnie z art. 39 w związku z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ zauważył, że żądana kwota na wykonanie przyłącza wody przekracza możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej, bowiem w budżecie na rok 2008 r. otrzymał on od gminy kwotę [...] zł z przeznaczeniem na zasiłki i pomoc w naturze. Z tej sumy [...] zł wypłacone miało zostać na zasiłki celowe dla osób i rodzin. Natomiast z analizy ilości spraw prowadzonych w pierwszym półroczu 2008 r. wynika, że obecnie miesięczna kwota, jaka może być wydatkowana na pomoc w formie zasiłków, wynosi około [...] zł na rodzinę. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. J. W uzasadnieniu stwierdził, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, iż w domu przy ul. K. [...] zamieszkują aż 3 rodziny wspomagane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W jego opinii w decyzji nie uwzględniono debetu, który posiada on na koncie. Dodał także, że nie wnosił o kwotę [...] zł, a jedynie o przyłączenie wodociągu. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ drugiej instancji stwierdził, że budowa przyłącza wodociągowego jest inwestycją właściciela nieruchomości, a służby pomocy społecznej nie realizują zadań z zakresu zaopatrzenia w wodę. Tak więc nie może być udzielona J. J. -ze środków pomocy społecznej - pomoc na pokrycie kosztów wykonania przyłącza wodociągowego, a ponadto utrzymanie nieruchomości jest powinnością właściciela. Odnosząc się do zarzutu odwołującego, dotyczącego nieprawidłowego ustalenia żądania kierowanego do pomocy społecznej, organ drugiej instancji stwierdził, że w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono oczekiwania wnioskodawcy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. J. W obszernym uzasadnieniu skargi podniósł, że nie jest prawdą, iż oczekuje pomocy w kwocie [...] zł na dofinansowanie przyłącza wody przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Wnosi on tylko o niezwłoczne podłączenie wody kanalizacyjnej przy ulicy K. [...] w R. Dodał, że nie posiada żadnych pieniędzy i nie stać go na zapłacenie za przyłącze. Od wielu lat nie może spłacić zaciągniętego zadłużenia, a ponadto miesięcznie przeznacza z "debetu finansowego" kwotę około [...] zł dla osób mieszkających w domu przy ul. W., gdyż są one im niezbędne, ze względu na krytyczny stan zdrowia i schorzenia. Stwierdził też, że organy orzekające w sprawie nie uwzględniły faktu, że przy ul. K. [...] zamieszkują 3 rodziny z małymi dziećmi. Jerzy Jarosławski przedstawił także swój stan zdrowia i podniósł, że nie może mieszkać na tej nieruchomości z obawy o swoje życie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.wniosło o oddalenie skargi, bowiem podniesione w niej zarzuty są nieuzasadnione i nie wnoszą do sprawy nowych okoliczności. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2009 r. J. J. nie zgodził się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę. Podtrzymał swoje stanowisko, że w domu przy ul. K. nie przebywa z obawy o swoje życie, gdyż zamordowano w nim jego syna i ponownie wniósł o przyłączenie wody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. odmawiającą przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie przyłącza wody. Na wstępie należy stwierdzić, że świadczenie to jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet sam fakt spełniania kryteriów ustawowych do przyznania pomocy nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest zatem do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. - a więc w sposób przekonywujący. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w niniejszej sprawie odmówiły J. J. przyznania zasiłku celowego na wykonanie przyłącza wody. Swoje decyzje uzasadniły tym, że skarżący przekracza kryterium dochodowe, a zgłoszone do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej żądanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Zatem zarówno zasiłek celowy, jak i specjalny zasiłek celowy nie mógł zostać przyznany. Kryteria przyznania zasiłku celowego ustawodawca określił w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) - może on być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Art. 8 ust 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 - przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, tj. w niniejszym przypadku kwoty [...] zł. Ustawodawca przewidział także możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w art. 41 tejże ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W niniejszej sprawie J. J. wniósł o wykonanie przyłącza wody do budynku przy ul. K. [...] w R. Z przeprowadzonego w dniu [...] października 2008 r. wywiadu środowiskowego wyraźnie wynika, że wnioskujący oczekuje pomocy "w celu założenia kanalizacji wody na ul. K. [...]". Określił przy tym jej przybliżony koszt na kwotę [...] zł. Należy zatem stwierdzić, że organ prawidłowo ocenił oczekiwania skarżącego - po sprecyzowaniu ich w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej słusznie dokonał przeliczenia oczekiwanej pomocy na sumę pieniężną, za którą zgłoszona potrzeba mogłaby zostać zaspokojona - według wyceny dokonanej przez skarżącego. Bowiem pomoc społeczna nie mogłaby w zakresie posiadanych środków rzeczowych zaspokoić przedmiotowej potrzeby. Zasadnie zatem organ zbadał, czy zachodzą przesłanki do przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, a Sąd uznał takie stanowisko organu za trafne. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednakże jego dochód jest wyższy od określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego ([...] zł) dla osoby samotnie gospodarującej. Organ wyliczając dochód J. J. nie mógł uwzględnić zadłużenia skarżącego (odliczając go od osiągniętego dochodu). Ustawa o pomocy społecznej precyzyjnie definiuje w art. 8 pojęcie dochodu, a także w jakich sytuacjach ulega on pomniejszeniu (ust. 3 ww. art.) – nie wymieniając w ww. przepisie zaciągniętych zobowiązań, czy kredytu. Organ prawidłowo przyjął też, że nie można uznać za niezbędną potrzebę życiową skarżącego zrealizowanie przyłączenia wody do posesji przy ul. K. [...] - której jest właścicielem - zwłaszcza z uwagi na okoliczność, iż nie zamierza on tam zamieszkiwać. Twierdzi on, zarówno w pismach kierowanych do organów jak i do Sądu, że przeprowadził się z obawy o własne życie. Natomiast w miejscu faktycznego pobytu posiada on dostęp do bieżącej wody. Zatem wnioskowana pomoc stanowiłaby w istocie nakład na nieruchomość skarżącego, a przyznanie takiego wsparcia stałoby w sprzeczności z celami pomocy społecznej określonymi w art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, tj. trudnym sytuacjom życiowym, których nie są osoby i rodziny w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz integracji ze środowiskiem. Zatem pomoc społeczna zmierza swoimi działaniami do tego, aby osoby z niej korzystające żyły w warunkach odpowiadających godności człowieka, wykorzystując posiadane własne zasoby, a udzielane wsparcie winno umożliwić usamodzielnienie się od korzystania z pomocy w przyszłości. Skarżący z pewnością znajduje się w trudnej sytuacji, jest osobą chorą, spłaca zaciągnięte zadłużenie, jednakże uzyskuje stały dochód w postaci emerytury i ma zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto, jest właścicielem nieruchomości i skoro nie posiada wystarczających środków na jej utrzymanie, to może zadysponować nią w inny sposób tak, aby czerpać z tego tytułu dochód – na przykład wynająć ją za stosowną kwotę pieniężną. W ten sposób mógłby polepszyć swoją sytuację majątkową oraz uzyskać środki niezbędne na wykonanie przyłącza wody. Sąd zwraca też uwagę na fakt, że organ pierwszej instancji, szacując wartość przyznawanej pomocy przez Ośrodek Pomocy Społecznej stwierdził, że w 2009 r. średnio na rodzinę może być przyznana pomoc w wysokości [...] zł miesięcznie - dlatego też poza możliwościami Ośrodka pozostaje przyznanie skarżącemu zasiłku w kwocie [...] zł - a więc 40 - krotnie większego. Zatem ograniczone środki budżetowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej także były uzasadnioną przyczyną odmowy przyznania przedmiotowej pomocy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje natomiast okoliczność podnoszona przez skarżącego, że w domu przy ul. K. [...] zamieszkują 3 rodziny z małymi dziećmi. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek o dokonanie przyłącza wody do nieruchomości będącej własnością skarżącego i to on wniósł o przyznanie pomocy. Zatem to sytuacja majątkowa J. J. została oceniona przez pomoc społeczną, a nie potrzeby i położenie innych osób, którym bezpłatnie - jak twierdzi skarżący, a za opłatą - jak podaje Ośrodek Pomocy Społecznej - użycza on pomieszczeń w domu przy ul. K. Podsumowując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły J. J. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wykonanie przyłącza wody - nie naruszając przy tym przepisów prawa i nie przekraczając granic uznania administracyjnego - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Organy wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.