VIII SA/Wa 1197/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J.Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W wyniku katastrofy budowlanej w dniu [...].05.2010 r. uległ zniszczeniu budynek mieszkalny zlokalizowany w S. przy ul. R. [...]. Przeprowadzona następnego dnia kontrola wykazała, że zniszczeniu uległa ściana nośna od strony północnej, jak też stropy i dach. Ściana od strony południowej odchylona jest od pionu w kierunku północnym. Ściana od strony zachodniej jest częściowo rozebrana, a w części uległa zniszczeniu. W oparciu o dokonane oględziny, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uznał, że obiekt grozi zawaleniem. Decyzją z dnia [...].05.2010 r. organ I instancji nakazał właścicielowi budynku J. Z. rozbiórkę pozostałości po zniszczonym budynku. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił przedmiotową decyzję i na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. dalej, jako Prawo budowlane) nakazał J. Z. rozbiórkę pozostałości po zniszczonym w wyniku katastrofy budowlanej budynku mieszkalnego usytuowanego w S. przy u. R. [...] . Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia [...].09.2010 r. nr [...] na podstawie art. 76 ust. 4 Prawa budowlanego obciążył J. Z. częściowymi kosztami rozbiórki zawalonego budynku mieszkalnego w wysokości [...] zł. Zażalenie na to postanowienie złożył J. Z.. Zarzucił w nim, że to nie on powinien pokrywać koszty rozbiórki, ponieważ nie z jego winy doszło do zawalenia się budynku. W jego ocenie, był to skutek prowadzonych robót rozbiórkowych na sąsiedniej działce. Poza tym, to nie on wynajmował firmę do rozbiórki, a więc nie powinien za wykonane prace płacić. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].10.2010 r. nr [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze, zm.), powoływanej dalej jako Kpa stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wytycznymi Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przewidziany w art. 76 ust. 4 Prawa budowlanego obowiązek pokrycia kosztów zastosowania niezbędnych środków zabezpieczających w przypadku niewykonania lub nadmiernej zwłoki w wykonaniu decyzji wymaga konkretyzacji w formie postanowienia, w którym organ orzeka o kosztach zastosowanych środków zabezpieczających. Dlatego też, w celu umożliwienia egzekucji administracyjnej powyższych kosztów właściwy organ nadzoru budowlanego powinien wydać postanowienie, zobowiązującego wskazaną osobę do wpłacenia stosownej kwoty z tego tytułu. Następnie organ wskazał, że przepisy Prawa budowlanego określają na jakie postanowienia przysługuje zażalenie. W związku z tym, że zaskarżone postanowienie do takich nie zostało zaliczone należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to postanowienie złożył J.Z.. Podniósł w niej ponownie to, że katastrofa budowlana nie została przez niego spowodowana. Nie powinien więc ponosić kosztów rozbiórki pozostałości budynku mieszkalnego. Poza tym, organ przed wydaniem postanowienia nie okazał mu faktury za przeprowadzone roboty. W jego ocenie, kwota określona w postanowieniu jest za wysoka w stosunku do zakresu wykonanych robót. Dodatkowo podniósł, że postanowienie to jest dla niego krzywdzące, ponieważ nie dość, że zawalił mu się dom to jeszcze musi spłacić zobowiązanie, które przekracza jego możliwości finansowe. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż zostały w niej wymienione. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że Prawo budowlane nie przewiduje zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 76 ust. 4 w/w ustawy, którym organ obciąża właściciela lub zarządcę kosztami wykonania decyzji w razie jej niewykonania lub nadmiernej zwłoki w wykonaniu. Trudno jednak żeby było inaczej, skoro przepis ten nie przewiduje wydania takiego postanowienia. Wytyczne Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i nie mogą w związku z tym stanowić podstawy do wydania przedmiotowego postanowienia. Nie można zgodzić się z sytuacją, w której nakłada się na obywatela poważne obciążenia a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje poza wszelką kontrolą. Brak stosownych uregulowań w Prawie budowlanym nie oznacza jednak, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają w tym zakresie żadnych instrumentów prawnych. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie brak ten należy wyeliminować stosując przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 262 § 1 Kpa wynika że, stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z kolei art. 263 stanowi że, § 1. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. § 2. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Kwestię ustalania kosztów reguluje art. 264 § 1. Jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. § 2. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. W tej sytuacji, organ nadzoru budowlanego I instancji winien, stosując wskazane wcześniej przepisy, ocenić zasadność obciążania skarżącego kosztami postępowania i wydać stosowne postanowienie, na które będzie służyło zażalenie do organu II instancji. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzec należało o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 2 wyroku.