VIII SA/Wa 120/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U. K. "[...]" Sklep Motoryzacyjny o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. K. "[...]" Sklep Motoryzacyjny na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł U. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do pisma załączyła urzędowy formularz wniosku PPF. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, bowiem wspólnie z nigdzie nie pracującym mężem utrzymuje się z dochodu z działalności gospodarczej, który kształtuje się na poziomie [...] zł brutto. Oświadczyła, że ponosi koszty utrzymania domu stanowiącego własność syna, w którym ma prawo dożywotniego zamieszkiwania. Wobec powziętych wątpliwości, co do możliwości finansowych skarżącej pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. zobowiązano do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej tj. złożenia zeznania podatkowego, zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez męża oraz wskazania obiektywnych okoliczności uniemożliwiających pojęcia zatrudnienia, wyciągów bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odpowiedzi skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe za 2009 r. PIT-36, z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodu [...] zł). Jednocześnie oświadczyła, że aktualnie na rachunkach bankowych brak jest jakichkolwiek operacji i nie posiada wyciągów bankowych, natomiast koszty bieżącego utrzymania (ogrzewanie, energia, woda telefon stacj. i kom. wyżywienie) określiła na kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek U. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że sytuacja materialna i rodzinna skarżącej jest znana Sądowi z urzędu (sprawy VIII SA/Wa 882/08, VIII SA/Wa 197/09, VIII SA/Wa 237/09). Z akt tych sprawy wynika, że skarżąca wspólnie z mężem w latach 2007 – 2008 dokonała szeregu czynności polegających na przeniesieniu własności składników majątkowych. Poza darowiznami nieruchomości położonych w R. i W. na rzecz dzieci dokonała między innymi w sierpniu 2007 r. na rzecz syna darowizny środków pieniężnych w kwocie [...] zł, a następnie w kwietniu 2008 r. kwoty [...] zł. Powyższe potwierdza również oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ze zamieszkuje ona w domu stanowiącym własność syna. Niezależnie od powyższego skarżąca nie wykazała, że aktualnie znajduje się w sytuacji, która uzasadniałaby "przerzucenie" kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym na Skarb Państwa tj. na innych podatników. Przede wszystkim skarżąca prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Poza tym skarżąca nie nadesłała żądanych wyciągów bankowych oświadczając, że na rachunku brak jest jakichkolwiek operacji. Nie przedstawiła jednak na tę okoliczność żadnego dokumentu potwierdzonego przez bank. Nie wyjaśniła również jakie obiektywne okoliczności uniemożliwiają jej mężowi podjęcie zatrudnienia, skoro dochód z jej działalności gospodarczej jest "tak niewielki", że koszty bieżącego utrzymania znacznie go przekraczają. Skarżąca nie wyjaśniła kto ponosi koszty utrzymania małżonków wynikające z tej różnicy (dochód brutto [...] zł, koszty utrzymania [...] zł). W tej sytuacji uznać należy, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł przekraczało jej możliwości finansowe. Z tych też względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.