VIII SA/Wa 122/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") [...] grudnia 2009 roku, przyznającą S. W. (dalej: skarżący") pomoc w formie zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności w kwocie [...] zł oraz na dofinansowanie zakupu środków czystości (w tym fryzjer) w wysokości [...] zł. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Prezydent R. wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Do wniosku dołączył wykaz, niezbędnych jego zdaniem do życia, miesięcznych wydatków na kwotę [...] zł. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2009 rok, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Dodał, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Wskazał szczegółowo powody odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie wykazanej we wniosku i podstawę prawną decyzji. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż jego zdaniem narusza ona art. 67 Konstytucji RP, który to przepis jest notorycznie łamany przez organ I instancji. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, gdyż pozostają w separacji. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w październiku 2009 r., dochód skarżącego wyniósł [...] zł (1/2 dodatku mieszkaniowego). Organ podkreślił jednocześnie, że skarżący pobiera przyznany na okres od października do grudnia 2009 r. zasiłek celowy na zakup gorącego posiłku, który miesięcznie wynosi [...] zł oraz korzysta z pomocy w formie zasiłku okresowego, który w grudniu 2009 r. wyniósł [...] zł, a także z dodatku mieszkaniowego (½ dodatku w kwocie [...] zł). Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Leczy się z powodu [...], [...] i [...]. Spełnia on niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną. Jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie przyznano skarżącemu w formie zasiłków celowych pomoc na zakup żywności i środków czystości (w tym fryzjera) w łącznej kwocie [...] zł. Podkreślono także, iż skarżący nie został pozostawiony bez pomocy. Organ I instancji przyznał mu pomoc w kwocie [...] zł, gdy przeciętna wysokość zasiłku na osobę wynosi około 115 zł. Organ odwoławczy stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem nie został uwzględniony. SKO nie posiada bowiem takich uprawnień. Przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego wnioskiem w tym przedmiocie. Narusza nadto art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. Wystąpił także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728: dalej: "u.p.s."). Zgodnie z dyspozycją art. 39 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Oznacza to, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 u.p.s. stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymał wsparcie w formie zasiłku celowego na zakup żywności oraz środków czystości, a także zasiłek okresowy z powodu bezrobocia. Otrzymuje także pomoc w formie dodatku mieszkaniowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Organy wyjaśniły, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym skarżącego. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają natomiast ustawy. Wnioski dotyczące przyznania pomocy społecznej rozpoznawane są w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, której przepisy są podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Zgodzić należy się z SKO, że przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Sąd nie znalazł wystarczających powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne wówczas, gdy powziął wątpliwości co do zgodności z przepisami Konstytucji RP danego przepisu, mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego należy bowiem do wyłącznej właściwości Sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Subiektywne wątpliwości skarżącego co do zgodności przepisów ustawy o pomocy społecznej z przepisami Konstytucją RP nie mogą być zatem uznane za wątpliwości Sądu. Na podstawie art. 106 § 3 u.p.p.s.a., oddalony został wniosek skarżącego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.