VIII SA/Wa 124/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") [...] grudnia 2009 r., odmawiającą S. W. (dalej: skarżący") przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie części zgłoszonych przez niego potrzeb do protokołu z [...] listopada 2009 r., to jest: opłat za zużycie wody i energii elektrycznej, drobnych napraw domowych, drobnych napraw obuwia i krawieckich plus konserwacja, dojazdów autobusem do miasta, na zakup bielizny osobistej oraz skarpet, pościeli, odzieży, przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów, leków oraz innych wydatków losowych. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji wskazał, że skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie miesięcznych wydatków zgodnie z pismem z [...] listopada 2009 r. Do wniosku dołączył wykaz, niezbędnych jego zdaniem do życia, miesięcznych wydatków na kwotę [...] zł. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2009 rok jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podał także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Prezydent R. wskazał szczegółowo powody odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego i podstawę prawną decyzji. Podkreślił, że skarżącego objęto pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości (w tym fryzjer) w łącznej kwocie [...] zł. Odnośnie potrzeb zgłoszonych przez skarżącego takich jak: drobne naprawy domowe, obuwia i krawieckie, zakup przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy, kwiatów, a także innych wydatków, organ stwierdził, że nie zostały one uwzględnione, gdyż nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej wymagającej wsparcia z pomocy społecznej. Odmówiono skarżącemu udzielenia pomocy na czynsz, energię elektryczną i wodę, gdyż opłaty te zostały uregulowane przez skarżącego w połowie z otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, którego wysokość jest m. in. uzależniona od wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. To zaś oznacza, że nie jest konieczne wsparcie go środkami z pomocy społecznej. Drugą część rachunków opłaciła żona skarżącego. Odmowa przyznania zasiłku na dojazdy autobusem uzasadniona została tym, że nie jest to niezbędna potrzeba bytowa. Odnośnie potrzeby dotyczącej zakupu bielizny i skarpet oraz pościeli, organ zauważył, że decyzjami z [...] czerwca 2009 i [...] września 2009 r., przyznane zostały skarżącemu środki na te cele. Skarżący nie przedstawił przy tym pracownikowi socjalnemu podczas wywiadu środowiskowego zakupionych towarów. Organ nie uznał zatem zgłoszonych przez skarżącego potrzeb za niezbędne. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż narusza ona art. 67 Konstytucji RP, który to przepis jest notorycznie łamany przez organ I instancji. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznana mu przez MOPS pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzielił ustalenia organu I instancji. Podniósł w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe (pozostają w separacji). Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2009 r., wynosił [...] zł (½ dodatku mieszkaniowego). Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R.. Leczy się z powodu [...], [...] i [...]. Spełnia on niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną. Jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 złotych, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728: dalej: "u.p.s."). Zasadnie odmawiając skarżącemu udzielenia pomocy na wskazane cele organ pierwszej instancji odniósł się do wszystkich potrzeb zgłoszonych we wniosku przez skarżącego i szczegółowo uzasadnił przyczyny odmowy uwzględnienia tych potrzeb. Organ przytoczył treść art. 39 u.p.s. i stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie potrzebującym wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań. Wydane rozstrzygnięcie nie narusza zaś prawa i nie nosi cech dowolności. Podkreślił, że skarżący nie został pozostawiony bez pomocy. Otrzymał bowiem pomoc w postaci zasiłku celowego ([...]zł) na dofinansowanie zakupu żywności i środków czystości (w tym fryzjer), gdy przeciętna wysokość zasiłku celowego na osobę wynosi około 115 zł. Organ podkreślił jednocześnie, że skarżący pobiera przyznany mu na okres od października do grudnia 2009 r. zasiłek celowy na zakup gorącego posiłku (miesięcznie [...] zł). Korzysta nadto z pomocy w formie zasiłku okresowego, który w grudniu 2009 r. wyniósł [...] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie uwzględnił zawartego w odwołaniu wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż SKO nie posiada takich uprawnień. Przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być zaś samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego wnioskiem w tym przedmiocie i narusza art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. Wystąpił także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 39 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Oznacza to, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. wynika zaś, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymał wsparcie w formie zasiłku celowego na zakup żywności oraz środków czystości. Otrzymuje także pomoc w formie dodatku mieszkaniowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Zgodzić należy się zatem z SKO, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, także skarżącego. Sąd uznał, że stanowisko organu odmawiające przyznania pozostałych wnioskowanych świadczeń jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji, gdy bezspornym jest, że szereg potrzeb wskazanych przez skarżącego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Zasadnie organ zaliczył do nich wydatki na przejazdy autobusem oraz wydatki na zakup przyborów biurowych, prasy, drobne naprawy domowe, opłaty za telewizję, radio, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów i inne wydatki. Wykupienie przez skarżącego leków oznacza, że był w stanie z własnych środków zaspokoić tę potrzebę, przyznanie środków publicznych na ten cel jest więc niezasadne. Analogiczna sytuacja dotyczy świadczeń za wodę, czynsz, energię elektryczną finansowanych w połowie przez skarżącego z dodatku mieszkaniowego, a w połowie przez jego żonę. Sąd podziela stanowisko organu, iż żądanie zabezpieczenia potrzeb na zakup bielizny i pościeli nie jest zasadne, skoro uprzednio udzielono skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych na te cele. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on zdaniem Sądu chybiony. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Wnioski dotyczące przyznania pomocy społecznej rozpoznawane są więc w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być zaś samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Sąd nie znalazł również wystarczających powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne wówczas, gdy powziął wątpliwości co do zgodności z przepisami Konstytucji RP danego przepisu, mającego zastosowanie w sprawie. Wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Subiektywne wątpliwości skarżącego co do zgodności przepisów ustawy o pomocy społecznej z przepisami Konstytucji RP nie mogą być uznane za wątpliwości Sądu. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 u.p.p.s.a., oddalony został wniosek skarżącego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii ekspertów. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku