VIII SA/Wa 124/20
WyrokWSA w Warszawie2020-07-15
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Iwona Owsińska-Gwiazda, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy upływ terminu do zatwierdzenia zmian programu operacyjnego, określonego w art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891, powoduje wygaśnięcie uprawnienia organu do merytorycznego rozpoznania wniosku, czy też jedynie odroczenie realizacji programu o rok?Ratio decidendi
Sąd uznał, że upływ terminu materialnego (20 stycznia) do zatwierdzenia zmian programu operacyjnego nie powoduje utraty przez organ kompetencji do merytorycznego rozpoznania wniosku. Skutkuje jedynie odroczeniem realizacji programu o rok, zgodnie z motywem 19 preambuły rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891. Organ powinien albo samodzielnie odroczyć realizację programu, albo zwrócić się do strony o zgodę na takie odroczenie, zamiast umarzać postępowanie.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na rok 2018. Organ I instancji odmówił zatwierdzenia, a następnie decyzją Prezesa ARiMR sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że wniosek stał się bezprzedmiotowy z powodu upływu terminu materialnego do zatwierdzenia zmian. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Spółka zaskarżyła obie decyzje, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących terminu zatwierdzenia zmian programu operacyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi Europejskiego Centrum [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany programu operacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Europejskiego Centrum [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, strona lub spółka) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] grudnia 2019 r., nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] września 2019, nr [...] o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego wszczętego dnia [...] grudnia 2018 r. na podstawie wniosku o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na bieżący rok realizacji programu operacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Organizacja producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o. jest w trakcie realizacji programu operacyjnego na lata 2017 -2019, który zatwierdzono decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] stycznia 2017 r.
W dniu [...] grudnia 2018 r. do kancelarii [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek skarżącej o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na bieżący rok 2018 r. [...] grudnia 2018 r. Dyrektor OR ARiMR decyzją nr [...]odmówił zatwierdzenia programu operacyjnego na bieżący rok 2018.
W wyniku przeprowadzonego, po wpłynięciu odwołania, postępowania odwoławczego decyzją nr [...]z [...]września 2019 r. Prezes ARiMR uchylił w całości w/w decyzję z [...] grudnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy [...] września 2019 r. pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy. [...] września 2019 r. Dyrektor OR ARiMR decyzją nr [...]umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte [...] grudnia 2018 r. na podstawie wniosku skarżącej z [...] grudnia 2018 r.
Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy nadto o przeprowadzenie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji merytorycznej.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie w szczególności art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektorów owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar które mają być stosowane w tych sektorach a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011, który stanowi, że Państwa członkowskie mogą zezwolić na zmiany w programach operacyjnych w trakcie roku na określonych przez nie warunkach. Decyzje dotyczące tych zmian są podejmowane najpóźniej do dnia 20 stycznia roku następującego po roku, w którym zwrócono się o zmiany. Organ zauważył, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 września 2017 r. w sprawie warunków i trybu zmian programu operacyjnego wprowadzanych w trakcie jego realizacji stanowi, iż organizacja producentów i warzyw w celu wprowadzenia w bieżącym roku realizacji programu operacyjnego zmian wymagających zatwierdzenia składa wniosek o zatwierdzenie tych zmian na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, do dyrektora oddziału regionalnego Agencji, właściwego ze względu na siedzibę organizacji albo zrzeszenia w terminie do dnia 30 listopada roku, którego zmiany dotyczą. Prezes ARiMR podzielił pogląd organu I instancji, ze termin [...] stycznia 2019 r. jest terminem materialnoprawnym, który nie podlega przywróceniu. Jego upływ wiąże się z wygaśnięciem możliwości zatwierdzenia zmian programu operacyjnego na bieżący rok przez właściwy organ. Zatem organ I instancji nie mógł dokonać zatwierdzenia zmian w programie operacyjnym na bieżący rok realizacji tj. 2018 r.
Dodatkowo organ zauważył, że za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też motyw (19) i (20) preambuły do rozporządzenia (UE) nr 2017/891 stanowiący, że: należy ustanowić procedury w zakresie reprezentacji i zatwierdzania programów operacyjnych, w tym terminów, tak aby właściwe organy mogły dokonać odpowiedniej oceny informacji oraz aby środki i działania mogły być włączane do programów lub z nich wykluczane. Ponieważ zarządzanie programami odbywa się w cyklu rocznym, należy przewidzieć, aby programy niezatwierdzone przed upływem danego terminu były odraczane o rok. Nadto organ wskazał, że należy ustanowić procedurę wprowadzania zmian do programów operacyjnych na kolejne lata, aby można je było dostosować w celu uwzględnienia wszelkich nowych warunków, których nie można było przewidzieć w chwili pierwszej prezentacji programów. Ponadto należy umożliwić zmianę środków i kwot funduszu operacyjnego w trakcie roku realizacji programu. Aby zapewnić przestrzeganie ogólnych celów zatwierdzonych programów, wszystkie takie zmiany powinny podlegać pewnym ograniczeniom i warunkom określonym przez państwa członkowskie oraz powinny być obowiązkowo zgłaszane właściwym organom.
Przytaczając powyższe regulacje Prezes ARiMR wskazał, że upływ terminu materialnego powoduje utratę przysługującej organowi kompetencji w sprawie i w konsekwencji uniemożliwia orzekanie albo podejmowanie innych czynności procesowych. Po upływie terminu organ traci zdolność do pozytywnego załatwienia sprawy, przy czym terminy materialne mogą odnosić się tak do strony jak i do organu. Upływ terminu powoduje utratę możliwości działania przez organ. Wobec powyższego, w ocenie organu z upływem terminu z art. 34 ust. 2 rozporządzenia UE nr 2017/891 przestał istnieć związek przedmiotu postępowania ze stosowaniem przepisów prawa materialnego, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postepowania odpowiednio w całości albo w części.
Jednocześnie organ nie podzielił stanowiska strony, że w/w termin na wydanie decyzji ma charakter instrukcyjny, dyscyplinujący sam organ. Nadto wskazał, że organ I instancji rozpatrzył wniosek strony złożony [...] grudnia 2018 r. i w dniu [...] grudnia 2018 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie zatwierdzenia zmian programu operacyjnego, zatem dochował terminu wynikającego z art. 34 ust. 2 cyt. rozporządzenia. W wyniku odwołania prowadzono postępowanie oraz wszczęto dochodzenie przez Komendę Powiatową Policji w G. w sprawie poświadczenia nieprawdy przez pracownika Urzędu Pocztowego na przesyłce listowej poleconej, co do daty jej nadania (daty nadania wniosku). Po uzyskaniu informacji z Prokuratury Rejonowej w G. [...] września 2019 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] uchylił w całości decyzję z [...] grudnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznając, że wniosek strony traktować należy jako złożony w terminie do dnia 30 listopada roku, którego zmiany dotyczą wskazując też, że należy wziąć pod uwagę termin wskazany w art. 34 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2017/891. Z tych przyczyn nie można mówić o uchybieniu przez organ I instancji w/w terminu na wydanie decyzji dotyczącej zmian w programie operacyjnym.
Pismem z [...] grudnia 2019 r. strona złożyła skargę i wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z [...] grudnia 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I.przepisów postępowania w postaci błędnego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe ze względu na upływ terminu do nabycia uprawnienia do zatwierdzenia zmian programu operacyjnego;
II.przepisów prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 przez przyjęcie, że decyzja zatwierdzająca zmiany programu operacyjnego w trakcie jego realizacji nie może zostać wydana po terminie na wydanie decyzji określonym w w/w przepisie, ponieważ jest to termin materialnoprawny i Skarżąca utraciła uprawnienie do zatwierdzenia zmian programu operacyjnego pomimo, że:
1) skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przekroczeniu przez organ terminu na wydanie decyzji poprzez utratę uprawnień materialnoprawnych, a co za tym idzie termin na wydanie decyzji zatwierdzającej zmiany do dnia 20 stycznia roku następującego po roku w którym zwrócono się o zmiany programu operacyjnego ma charakter instrukcyjny, dyscyplinujący sam organ;
2) zgodnie z brzmieniem w/w przepisu, do dnia 20 stycznia, powinna być wydana decyzja w przedmiocie zmian programu operacyjnego, a nie powinny być zatwierdzone wnioskowane zmiany, a więc po wydaniu decyzji odmownej, istnieje możliwość zatwierdzenia zmian programu po tym terminie.
Zdaniem strony w/w termin pomimo, że określony w rozporządzeniu co do zasady materialnoprawnym, nie ma charakteru materialnoprawnego, a jest terminem instrukcyjnym, za czym przemawia okoliczność, że ustawodawca europejski nie wskazał sankcji za przekroczenie tego terminu. Adresatem normy prawnej ustanawiającej powyższy termin jest sam organ, Strona jest związana jedynie terminem do złożenia wniosku. W żadnym przepisie rozporządzenia 2017/891 nie uregulowano sankcji w postaci wygaśnięcia uprawnień do zmiany programu operacyjnego z powodu przekroczenia w/w terminu. Z tego spółka wnioskuje, że jest to termin mający za zadanie dyscyplinować organ do jak najszybszego wydania decyzji, celem szybkiego uregulowania sytuacji prawnej organizacji producentów.
Podniosła, że strona nie może być obarczona negatywnymi skutkami prawnymi przekroczenia terminu do wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie wyjaśniające, nawet wtedy, gdy ten nie pozostaje w przewlekłości czy bezczynności, tak jak w sprawie niniejszej. Skoro i organ i strona nie są winne przekroczenia w/w terminu to tym bardziej jego przekroczenie nie może powodować sytuacji, w której nie jest możliwe wydanie decyzji merytorycznej.
Wskazała, że idąc tokiem rozumowania organów przepisem powodującym niemożność wydania decyzji w każdej sprawie byłby art. 35 § 3 k.p.a., który również stanowi w sposób kategoryczny, że sprawa o mniejszym stopniu skomplikowania winna być rozstrzygnięta nie później niż w terminie miesiąca, a zawiła w terminie dwóch miesięcy. Jest faktem notoryjnym, że większość spraw administracyjnych jest rozstrzygana po upływie tych terminów, ponieważ w orzecznictwie i doktrynie uznaje się, że są to terminy instrukcyjne.
Zdaniem spółki należy zgodzić się z organem II instancji, że organ I instancji wydał decyzję merytoryczną w tej sprawie, zatem tym bardziej możliwa jest zmiana tej decyzji, ponieważ uznano, że termin został zachowany. W takiej sytuacji jeśli decyzja została wydana to możliwa jest zmiana tej decyzji, po upływie wskazanego terminu.
Dodał, że motyw 19 i 20 preambuły nie odnosi się do dyspozycji art. 34 ust. 2, ponieważ w pkt 19 mowa jest o zatwierdzaniu programów operacyjnych a nie ich zmian, a pkt 20 odnosi się do kompetencji państw członkowskich, a zatem nie do terminów i warunków określonych w przepisach unijnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one zasadne.
Należy podnieść, że ogólne zasady dotyczące spornej kwestii zostały uregulowane w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2017/891 z 13 marca 2017 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 i rozporządzeniu wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.
W sprawie zasadniczy spór sprowadza się do ustalenia charakteru terminu wskazanego w art. 34 ust. 2 rozporządzenia 2017/891. Zdaniem organów orzekających termin określony w tym przepisie ma charakter terminu materialnego, co spowodowało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Zdaniem natomiast spółki termin ten ma charakter terminu instrukcyjnego, zatem mimo jego przekroczenia, pozytywna decyzji mogła i powinna zostać wydana przez organ.
W ocenie sądu w sprawie częściowo rację przyznać należy organowi, jednakże skutkiem upływu terminu materialnego nie będzie każdorazowo wygaśnięcie uprawnienia do zatwierdzenia zmian programu operacyjnego.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia 1308/2013 organizacje producentów działające w sektorze owoców i warzyw lub ich zrzeszenia mogą utworzyć fundusz operacyjny. Fundusz ten jest finansowany: a) ze składek pochodzących od: (i) członków organizacji producentów lub samej organizacji producentów; lub (ii) zrzeszeń organizacji producentów ze składek opłacanych przez członków tych zrzeszeń; b) z pomocy finansowej Unii, która może zostać przyznana organizacjom producentów lub ich zrzeszeniom, w przypadku gdy przedstawią one program operacyjny lub częściowy program operacyjny, zarządzają nim i go wdrażają, na podstawie warunków, które zostaną przyjęte przez Komisję w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 37 i aktów wykonawczych zgodnie z art. 38.
W myśl art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1308/2013 fundusz operacyjny wykorzystywany jest wyłącznie do finansowania programów operacyjnych przedłożonych państwom członkowskim i przez nie zatwierdzonych.
Artykuł 33 tego rozporządzenia wskazuje m.in. na okres trwania programów operacyjnych, a także nakazuje realizację co najmniej dwóch określonych w przepisach celów.
Z kolei zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia 1308/2013 unijna pomoc finansowa jest równa faktycznie wpłaconej kwocie składek, o których mowa w art. 32 ust. 1 lit. a), i jest ograniczona do 50 % faktycznie poniesionych wydatków. Unijna pomoc finansowa jest ograniczona do 4,1 % wartości produkcji wprowadzanej do obrotu przez każdą organizację producentów lub każde zrzeszenie organizacji producentów. (art. 34 ust. 2 akapit pierwszy).
W myśl art. 54 ust. 1 rozporządzenia 543/2011 najpóźniej do dnia 15 września organizacje producentów powiadamiają swoje państwo członkowskie o szacunkowych kwotach wkładu unijnego oraz wkładu ich członków oraz samej organizacji producentów do funduszy operacyjnych na następny rok, wraz z programami operacyjnymi lub wnioskami o zatwierdzenie zmian w przedmiotowych programach. Organizacje producentów mogą wnioskować o wprowadzenie zmian w programach operacyjnych, w tym dotyczących okresów ich obowiązywania w kolejnych latach. Państwa członkowskie ustalają ostateczne terminy składania i zatwierdzania takich wniosków, tak aby zatwierdzone zmiany obowiązywały od dnia 1 stycznia następnego roku – art. 34 ust. 1 uzupełnionego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013. Z należycie uzasadnionych powodów takie wnioski mogą być zatwierdzane po terminach ustalonych przez państwa członkowskie, ale nie później niż do 20 stycznia roku następującego po roku, w którym złożono wniosek, przy czym w decyzji zatwierdzającej można określić, że wydatek kwalifikuje się od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym złożono wniosek.
Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu państwa członkowskie mogą zezwolić na zmiany w programach operacyjnych w trakcie, na określonych przez nie warunkach. Decyzje dotyczące tych zmian, podejmuje się do dnia 20 stycznia roku następującego po roku, w którym zwrócono się o zmiany.
Art. 33 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 2017/891 wskazuje, że właściwy organ państwa członkowskiego podejmuje decyzje dotyczące programów operacyjnych i funduszy operacyjnych najpóźniej do dnia 15 grudnia roku, w którym zostały przedłożone.
Państwa członkowskie informują organizacje producentów o podjętych decyzjach do dnia 15 grudnia.
Jednakże, z należycie uzasadnionych przyczyn, takie decyzje mogą zostać podjęte po tej dacie, najpóźniej do dnia 20 stycznia po dacie przedłożenia. W decyzji zatwierdzającej można określać kwalifikowalność wydatków od dnia 1 stycznia roku następującego po dacie przedłożenia.
Z kolei art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1308/2013 podaje, że programy operacyjne realizowane są w okresach rocznych, od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia.
W myśl art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1308/2013 programy operacyjne zatwierdzone do dnia 15 grudnia realizowane są od dnia 1 stycznia następnego roku.
Realizacja programów zatwierdzonych po dniu 15 grudnia może zostać odroczona o rok.
W drodze odstępstwa od ust. 2, w przypadku gdy zastosowanie ma art. 33 ust. 2 akapit trzeci lub art. 34 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/891, realizacja programów operacyjnych zatwierdzonych zgodnie z wymienionymi przepisami rozpoczyna się najpóźniej dnia 31 stycznia po ich zatwierdzeniu.
Do rozstrzygnięcia kwestii charakteru terminu wskazanego w art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 2017/891 niezbędne jest również przywołanie motywu 19 preambuły rozporządzenia delegowanego, która stanowi, że należy ustanowić procedury w zakresie prezentacji i zatwierdzania programów operacyjnych, w tym terminów, tak aby właściwe organy mogły dokonać odpowiedniej oceny informacji oraz aby środki i działania mogły być włączane do programów lub z nich wykluczane. Ponieważ zarządzanie programami odbywa się w cyklu rocznym, należy przewidzieć, by programy niezatwierdzone przed upływem danego terminu były odraczane o rok. Jak wskazano w motywie 20 należy ustanowić procedurę wprowadzenia zmian do programów operacyjnych na kolejne lata, aby można je było dostosować do celu uwzględnienia wszelkich nowych warunków, których nie można było przewidzieć w chwili pierwszej prezentacji programów. Ponadto należy umożliwić zmianę środków i kwot funduszu operacyjnego w trakcie roku realizacji programu, z tym że aby zapewnić przestrzeganie ogólnych celów zatwierdzonych programów, wszystkie takie zmiany winny podlegać pewnym ograniczeniom i warunkom określanym przez państwa członkowskie oraz zgłaszane właściwym organom.
Mając na uwadze powyższe przepisy słusznie wywiódł organ, że powołany w art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego termin 20 stycznia, jako termin graniczny do wydania decyzji jest terminem materialnym. Innymi słowy organ po tej dacie nie może skutecznie zatwierdzić zmiany wysokości funduszu operacyjnego oraz wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym i wysokości pomocy finansowej ze pochodzących z Unii Europejskiej na dany rok (w sprawie 2018 r.). Upływ terminu materialnego powoduje utratę przysługującej organowi kompetencji w sprawie i możliwości zatwierdzenia zmiany wysokości wydatków na działania zatwierdzone w programie operacyjnym i wysokości pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej na 2018 rok. Jednakże brak możliwości zatwierdzenia wniosku o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na rok 2018, nie powoduje, że po upływie terminu 20 stycznia organ traci zdolność do merytorycznego załatwienia sprawy. Organ jedynie traci możliwość zatwierdzenia zmiany programu operacyjnego na dany rok, nie traci natomiast uprawnienia do merytorycznego załatwienia sprawy i po ewentualnym uznaniu prawidłowości złożonego wniosku o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na rok 2018 odroczenia go o rok.
Zdaniem sądu skoro ustawodawca unijny przewidział możliwość odroczenia o rok realizacji programów zatwierdzonych po dniu 15 grudnia to możliwość ta obejmuje też realizację programów zmienionych. Tym samym zarówno data 15 grudnia, jak i 20 stycznia nie może stanowić przeszkody w podjęciu decyzji dotyczącej zmiany programu operacyjnego. Jedynie podjęcie decyzji po 20 stycznia powoduje konieczność odroczenia realizacji programów o rok, gdyż nie ma już możliwości realizacji takiego programu od dnia 1 stycznia, ani też od 31 stycznia roku następnego po złożeniu wniosku. Wskazany powyżej motyw 19 preambuły rozporządzenia, jednoznacznie wskazuje na konieczność odroczenia realizacji programu o rok ze względu na roczne zarządzanie programami.
W ocenie sądu przeszkodą odroczenia realizacji programu o rok nie może stanowić brak wniosku strony w tym zakresie. Należy bowiem podkreślić, że strona składając wniosek o zatwierdzenie zmian programu operacyjnego na rok 2018 była w przekonaniu, że organ ten wniosek rozpozna merytorycznie w terminach wskazanych w powołanym rozporządzeniu. Tylko wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych przypadkach można przekroczyć ten termin, czego konsekwencją będzie w wypadku pozytywnego rozpoznania wniosku odroczenie realizacji zmiany programu o rok. W wypadku jednak przekroczenia terminu 20 stycznia roku następującego po złożeniu wniosku organ, co najmniej winien zwrócić się do strony z zapytaniem czy strona godzi się na odroczenie realizacji programu o rok. Powołany motyw 19 wprost wskazuje na konieczność odraczania o rok programów niezatwierdzonych przed upływem danego terminu. Przepis ten nie wskazuje również na obowiązek strony postępowania złożenia dodatkowego wniosku o odroczenie. Tym samym organ albo winien samodzielnie odroczyć (w wypadku pozytywnego rozpoznania sprawy), albo też zwrócić się do strony o wypowiedzenie się w tym zakresie, w wypadku powstania jakichkolwiek wątpliwości odnoszących się do odroczenia realizacji zmienionego programu. Brak działania organu w tym zakresie i wydanie decyzji umarzającej postępowanie administracyjne z argumentacją powołującą się na upływ terminu materialnego i nie uwzględniającej faktu, że prawodawca unijny w takim wypadku nakazuje odroczyć realizację programu powoduje, że organ w sposób nieprawidłowy dokonał wykładni art. 34 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891. Organ bowiem przy wykładni tego przepisu pominął, że upływ terminu nie powoduje wygaśnięcie prawa do merytorycznego rozpoznania wniosku, a jedynie powoduje odroczenie o rok realizacji zmienionego programu w wypadku akceptacji wniosku.
Rozpoznając ponownie sprawę Prezes ARiMR uwzględni wyżej przedstawioną ocenę prawną, a w szczególności fakt, że upływ terminu (20 stycznia) nie powoduje utraty prawa strony do merytorycznego załatwienia jej sprawy, a jedynie w wypadku pozytywnego rozpoznania wniosku powoduje odroczenie realizacji programu o rok.
W związku z powyższym sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się: stały wpis sądowy w wysokości [...] zł i koszty zastępstwa procesowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło