VIII SA/Wa 1256/14

PostanowienieWSA w Warszawie2015-02-04

Skład orzekający: Monika Kramek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona skarżąca utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego i deklaruje, że na jej utrzymaniu pozostaje dorosły, bezrobotny syn, który nie przyczynia się do poprawy sytuacji materialnej rodziny?
Ratio decidendi
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej prawo pomocy przyznaje się w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy strona skarżąca nie przedstawiła obiektywnych przyczyn uniemożliwiających podjęcie pracy przez dorosłego syna pozostającego na jej utrzymaniu, a jedynie deklaruje jego bezrobotność, wniosek o ustanowienie adwokata uznaje się za bezzasadny. Jednakże, biorąc pod uwagę deklarowany niski dochód strony, przyznaje się prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Strona skarżąca, M. Z., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego, z którego miesięczny dochód wynosi około [...] zł, oraz że na jej utrzymaniu pozostaje bezrobotny syn. W poprzednich sprawach przyznawano jej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Sąd postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ale odmówić w pozostałym zakresie (ustanowienia adwokata).
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienia adwokata).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. Z. wyjaśnił, że wspólnie z bezrobotnym synem utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego – [...] ha, z którego miesięczny dochód określił na kwotę ok. [...] zł. Podał, że w "poprzednich sprawach" przyznawano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: uzasadniony. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego stwierdzić należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w innych sprawach toczących się przez tym samym sądem nie przesądza o automatycznym wydaniu takiego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący składając wnioski o przyznanie prawa pomocy stale powołuje się na okoliczność pozostawania na utrzymaniu bezrobotnego, dorosłego syna. Przy czym zobowiązany w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. do wskazania obiektywnych przyczyn uniemożliwiających podjęcie przez syna jakiejkolwiek pracy, nie udzielił odpowiedzi. Ta zatem okoliczność nie może być permanentnie postawą do stosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wyjaśnień skarżącego nie wynikają bowiem żadne podstawy do przyjęcia, że istotnie jego 22 – letni syn nie jest w stanie w jakikolwiek sposób (prace dorywcze, sezonowe) przyczynić się do poprawy sytuacji materialnej rodziny. Z tej przyczyny wniosek o ustanowienie pełnomocnika uznano za bezzasadny, zwalniając go jedynie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, które wynoszą 500 zł tytułem wpisu od skargi, co przy deklarowanym dochodzie skarżącego byłoby dla niego barierą trudną do pokonania. Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło