VIII SA/Wa 128/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Z na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie odmówił A Z przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wobec niewykazania, mimo obowiązku nałożonego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji prawa pomocy. W dniu 18 maja 2015 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego w tym samym przedmiocie. W jego uzasadnieniu skarżący podał, że jest osobą długotrwale bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pomaga żonie "jako ustanowiony pełnomocnik" w prowadzeniu działalności gospodarczej, z której dochód wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i wynosi [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że żona spłaca kredyt, którego rata wynosi [...] zł i który otrzymała w związku z wykonywaniem wolnego zawodu, dlatego bank nie oceniał jej zdolności kredytowej. Wyjaśnił, że żaden bak nie udzieli mu aktualnie kredytu na opłacenie kosztów sądowych (100 zł tytułem wpisu od skargi). Ponadto podał, że nie posiada domu, mieszkania, ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączył zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...] zł (przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł), zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, harmonogram spłaty kredytu oraz kserokopię pełnomocnictwa do prowadzenia i zarządzania założoną przez żonę firmą. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wpis do jakiego jest zobowiązany skarżący (100 zł) jest najniższym jaki przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przy takiej ich wysokości następuje w sytuacji gdy istotnie strona egzystuje na granicy fizycznego przetrwania, a uiszczenie nawet najniższego wpisu jest poza zasięgiem jej możliwości finansowych. Tymczasem jak wynika ze złożonych dokumentów żona skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychody na stosunkowo wysokim poziomie (blisko [....] zł za 2014 r.). Żonę skarżącego należy zatem traktować jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że żona skarżącego uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie. Skarżący wprawdzie złożył zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, niemniej jednak z treści załączonego pełnomocnictwa do prowadzenia i zarządzania firmą żony (zatrudnianie pracowników, zawieranie umów, udział w przetargach, prowadzenie robót itp.) wnika, że de facto prowadzi on firmę wspólnie z żoną. Oznacza to, że fakt legitymowania się statusem osoby bezrobotnej pozostaje bez wpływu na ocenę złożonego wniosku. Niezależnie od powyższych ustaleń, zauważyć należy, że skarżący załączając do wniosku dokumenty, do złożenia których został zobowiązany w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych małżonków - prywatnych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą przez co skutecznie uniemożliwił pełną ocenę własnej sytuacji finansowej. Tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny ponieść kosztów postępowania w wysokości 100 zł Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o w sentencji.