VIII SA/Wa 137/12
WyrokWSA w Warszawie2012-06-20
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Justyna Mazur, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne i uchylił decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, opierając się na stwierdzeniu, że dowody, na których oparto pierwotną decyzję, okazały się fałszywe, mimo braku prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), ponieważ organ odwoławczy bezpodstawnie podzielił stanowisko organu I instancji o fałszerstwie wniosku skarżącego. Brak prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo wniosku uniemożliwia zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazanie we wniosku większej powierzchni niż faktycznie uprawiana może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ujawnienie nowych okoliczności faktycznych), a nie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W związku z tym odmowa przyznania płatności była przedwczesna.Stan faktyczny
Skarżący K. S. domagał się przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010. Po przyznaniu pomocy decyzją z września 2010 r., postępowanie zostało wznowione z urzędu z powodu podejrzenia, że dowody dotyczące użytkowania gruntów były fałszywe. W wyniku wznowienia postępowania organy administracji uchyliły pierwotną decyzję i odmówiły przyznania pomocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując prawidłowość wznowienia postępowania i odmowy przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego Z. P. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego Z. P.kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. (Nr [...]) wydaną
po rozpatrzeniu odwołania K. S., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2011 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B.. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok, po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa) i uchyleniu pozytywnej dla skarżącego ostatecznej decyzji organu I instancji z [...] września 2010 r.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji były następujące ustalenia faktyczne
i ocena prawna:
Decyzją z dnia [...] września 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2010 roku przyznał K. S. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010 w łącznej wysokości [...] zł, przyjmując za podstawę wydania decyzji art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) oraz § 3 ust. 1,2,3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329).
Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 roku Kierownik ARiMR
w B. na podstawie art. 149 § 1 z zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 147 i 150 kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2010 roku, o której mowa wyżej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż z ustaleń organu wynika, że od dnia [...] lutego 2005 roku właścicielem działki o nr ewidencyjnym [...] jest M. R. S., a właścicielem działek o nr ewidencyjnych [...] i [...] jest A. S.. Z zeznań wyżej wymienionych wynika, iż byli oni jedynymi właścicielami i użytkownikami gruntów, o których mowa. W tych okolicznościach organ I instancji uznał, iż dowody, na podstawie, których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku Nr [...] Kierownik ARiMR uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] września 2010 roku o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz odmówił K. S. przyznania płatności ONW na rok 2010. Decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania K. S. została uchylona decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] czerwca 2011 roku i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano między innymi, iż organ I instancji nie przeprowadził w sprawie postępowania co do przyczyn wznowienia, czym naruszył dyspozycję art. 149 § 2 kpa. Podając wskazania co do postępowania, jakie winno być przeprowadzone ponownie organ odwoławczy zlecił przeprowadzenie postępowania rozpoznawczego co do przyczyn wznowienia postępowania i w zależności od wyników postępowania wydanie stosownej decyzji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 roku Nr [...] Kierownik ARiMR na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa i § 2 ust. 2,
3 oraz § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich
i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), art. 16 ust. 2 akapit drugi, art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia
7 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006 roku ze zm.) po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2010 roku
w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010 uchylił decyzję, o której mowa i odmówił K. S. przyznania płatności ONW na rok 2010 do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż decyzją z dnia [...] września 2010 roku przyznano K. S. płatność w związku z użytkowaniem rolnym gruntów oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...]. W dniu [...] sierpnia 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęły pisma Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego wskazujące na nieprawidłowości w zakresie użytkowania gruntów rolnych objętych deklaracją we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2005-2010 składanych przez K. S. odnośnie działek o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...]. Organ I instancji ustalił, iż od 2005 roku jedynym użytkownikiem działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] jest A. S., zaś działki o numerze ewidencyjnym [...] – M. S.. W związku z tym, że organ przyznał K. S. płatności na podstawie deklaracji użytkowania, w której wskazano działki o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...], który to dowód okazał się fałszywy należało wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. W ocenie organu I instancji nie został naruszony art. 145 § 2 kpa. W tych okolicznościach wobec stwierdzenia, iż powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi [...] ha, po wyłączeniu wobec nie spełnienia warunku z § 2 pkt 2, 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku działek o łącznej powierzchni [...] ha organ I instancji ustalił, iż powierzchnia działek rolnych stwierdzona
w kontroli administracyjnej wynosi [...] ha i jest mniejsza od deklarowanej. Wobec tego, iż skarżący nie wykazał aby nie był winny nieprawidłowości organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji i obniżek przewidzianych w art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku. Różnica procentowa pomiędzy powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna I zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 35,7698 %. Wobec tego że różnica przekroczyła 20 % organ I instancji odmówił przyznania pomocy za 2010 rok.
W odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 roku skarżący podniósł, że zasadne jest żądanie zwrotu nienależnych płatności, ale tylko
w stosunku do 3 działek, których użytkownikami byli jego synowie. Oświadczył, że nie był świadom tego, iż pobieranie dopłat za synów jest niezgodne z prawem. Uznał, że płatności powinny zostać utrzymane w stosunku do gruntów, które uprawiał zgodnie z wymogami dobrej kultury rolnej. Powołał się na swoją trudną sytuację materialną i życiową, która uniemożliwia zwrot przyznanych płatności.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] listopada 2011 r. stwierdził, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem 3 działek rolnych (nr [...],[...] i [...]), które zadeklarował w swoim wniosku o przyznanie płatności na 2010 r. Tym samym w treści wniosku znalazły się działki wskazane w sposób nie uprawniony. Dyrektor ARiMR podzielił w konsekwencji argumentację organu I instancji zarówno co do przyczyn wznowienia postępowania, jak i odmowy przyznania płatności. Jako podstawę materialnoprawną decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności Dyrektor ARiMR podał między innymi § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), z którego wynika, iż płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu do działek rolnych o łącznej powierzchni min. 1 ha, na których prowadzona jest działalność rolnicza zgodnie z normami. W wyniku czynności prowadzonych przez organ administracyjny ustalono, że K. S. nie był faktycznym użytkownikiem działek rolnych oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...] w roku złożenia wniosku. Wskazano, iż różnica między powierzchnią deklarowaną,
a stwierdzoną przekracza 20 %, co sprawia, że w myśl art. 16 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 nie przyznaje się pomocy. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] września 2010 r. przyznającą skarżącemu pomoc zostało wznowione przez Kierownika ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, gdyż zdaniem tego organu wniosek skarżącego o płatność dla gruntów rolnych na podstawie, którego przyznano płatności okazał się fałszywy. Kierownik ARiMR ustalił bowiem, w wyniku czynności przeprowadzonych na wniosek Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem 3 działek ewidencyjnych (nr [...],[...] i [...]) wskazanych
w jego wniosku, na podstawie którego to wniosku zostały skarżącemu przyznane płatności na 2010 r.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] stycznia 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] grudnia 2011 roku. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji postawił jej zarzuty naruszenia przepisów:
1) prawa materialnego, tj.
- Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 roku (Dz. U. Nr 35 poz. 217); Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 roku (Dz. U. Nr 64, poz. 427) oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) poprzez nie zastosowanie jego § 9;
- art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku poprzez jego niezastosowanie oraz niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 2 akapit
2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r.;
2) prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 8, art. 9, art. 11, a także art. 148 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi. Szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi, uznając je za chybione.
Pismem procesowym z [...] czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącego (radca prawny ustanowiony w ramach prawa pomocy) uzupełnił skargę, wystąpił o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a także postawił dodatkowo zarzuty naruszenia przepisów:
1) art. 138 § 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 i art. 149 § 2 kpa poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi ARiMR, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. brak podstaw do wznowienia postępowania oraz w sytuacji badania podstaw do wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania;
2) art. 138 § 2 w związku z art. 75 i art. 77 w związku z art. 123 § 1 kpa poprzez zaniechanie przez organ uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy formalnie nie zostały dołączone do akt niniejszej sprawy dowody zebrane w trakcie postępowań prowadzonych wobec synów skarżącego, a dowody te stanowiły podstawę do wznowienia postępowania;
3) art. 138 § 2 oraz art. 136 w związku z art. 10 kpa poprzez zaniechanie przez organ uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy organ I instancji nie umożliwił skarżącemu zapoznania się z całym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, gdy postępowanie dowodowe prowadzone było wadliwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: p.p.s.a.). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] września 2010 r. Spór prowadzony jest między innymi na tle podstawy prawnej do wznowienia postępowania. Organy przyjęły w swoich decyzjach, że skarżący sfałszował swój wniosek o przyznanie płatności na 2010 r. Autor skargi wskazał zaś na brak stosownego orzeczenia sądu lub organu, który stwierdzałby sfałszowanie przez skarżącego jego wniosku. Spór prowadzony jest także na tle zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. Skarżący uważa, że w ostateczności powinien być zobowiązany do zwrotu jedynie części przyznanych płatności na 2010 r. Bezsporne jest, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem 3 spornych działek (nr [...],[...] i [...]).
Wobec tego, iż zaskarżona decyzja została wydana po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną istotne jest rozważenie prawidłowości postępowania organów w tym zakresie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1
i pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1) lub wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).
Z art. 146 § 1 kpa wynika zaś, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych
w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145 a i art. 145 b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Organ odwoławczy bezpodstawnie podzielił bowiem wadliwe stanowisko organu I instancji, iż wystąpiła przesłanka do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] września 2010 r. na podstawie tego przepisu. Pochopnie przyjął, że skarżący sfałszował swój wniosek o przyznanie płatności na 2010 r. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że sfałszowanie dowodu (wniosku) zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Wskazanie we wniosku większej powierzchni niż faktycznie uprawiana może oznaczać ujawnienie nieznanych organowi nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydawania decyzji, odpowiadające podstawie wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie miało wpływ na wynik sprawy.
Organy nie przeprowadziły postępowania administracyjnego w sposób, który pozwoliłby Sądowi na ocenę, że nie tylko wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ale przesłanka ta stanowiła jednocześnie podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej skarżącemu płatność. W konsekwencji, za przedwczesną należy uznać odmowę przyznania skarżącemu płatności. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, nie zawierają stosownej argumentacji na tle art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dyrektor ARiMR także w odpowiedzi na skargę nie wykazał, że organ I instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej nie posiadał wiedzy o tym, że skarżący nie był producentem rolnym w odniesieniu do 3 spornych działek rolnych, a także ich posiadaczem. Brak jest nadto ustaleń dotyczących ewentualnych płatności przyznanych synom skarżącego jako faktycznym użytkownikom (posiadaczom) tych działek rolnych. Zdaniem Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3) kpa, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tym samym zarzuty skargi należy uznać za częściowo, to jest w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy art. 145 § 1 pkt 1 kpa - zasadne.
Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał zaś za chybione ewentualnie przedwczesne. Bezsporne jest, że skarżący zadeklarował we wniosku działki rolne do płatności na 2010 r., których to działek faktycznymi użytkownikami byli jego synowie, to jest podał we wniosku dane niezgodne z rzeczywistością. Konsekwencji tego uchybienia nie można skutecznie przerzucać na organy. Wbrew stanowisku autora skargi, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 148 § 1 kpa, gdyż postępowanie zostało wznowione z urzędu. Zarzuty pełnomocnika ustanowionego
w ramach prawa pomocy są trafne o tyle, o ile dotyczą naruszenia przepisów art. 145 § 1 oraz art. 10, art. 77 i art. 136 kpa. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 149 § 2 kpa, gdyż wznowić postępowanie można dopiero wówczas, gdy istnieją ku temu powody. To zaś oznacza, że organ obowiązany jest przeprowadzić wstępne postępowanie w celu ustalenia, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania. Uchybienie w postaci braku postanowień dotyczących włączenia do akt sprawy dowodów z innych postępowań nie ma zaś zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy istotnego wpływu na jej wynik. Podobnie jak i naruszenie przez organy art. 10 kpa. Konsekwencją potwierdzenia przez Sąd zasadności zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 136 kpa jest uznanie za niezasadny zarzut naruszenia art. 138 § 2 kpa. Zarzut naruszenia art. 75 kpa jest o tyle chybiony, że w toku postępowania skarżący nie przejawiał inicjatywy dowodowej. Zasadniczo należy jednak przyznać rację pełnomocnikowi skarżącego działającemu w ramach prawa pomocy, że decyzje organów są wadliwe, w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W aktach sprawy znajdują się dowody, które pozwalają na kontynuowanie postępowania wznowionego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z tego względu Sąd uchylił tylko zaskarżoną decyzję. Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia procesowe, odnoszenie się przez Sąd w sposób wiążący do innych postawionych przez autora skargi lub pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy zarzutów materialnoprawnych, w tym dotyczących odmowy przyznania skarżącemu płatności należy uznać za przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić działając na podstawie art. 136 kpa, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, mając na uwadze art. 146 § 1 k.p.a. (upływ czasu). W drugiej kolejności należy ustalić, kto był w dniu złożenia wniosku (w dniu wydania decyzji ostatecznej) posiadaczem (producentem rolnym) 3 spornych działek rolnych (nr [...],[...] oraz [...]) zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku i czy synowie skarżącego (faktyczni użytkownicy działek) ubiegali się o płatności na 2010 r. związane z ich użytkowaniem czy płatności te otrzymali. W trybie wznowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa należy prowadzić postępowanie, jeżeli we wniosku podane zostały dane niezgodne z rzeczywistością, o których nie wiedział organ
w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Jeżeli wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, to obowiązkiem organu jest wykazanie, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 146 § 2 kpa. Zdaniem Sądu, w świetle obowiązującego stanu prawnego nie można wykluczyć automatycznie sytuacji, w której posiadaczowi (właścicielowi) działek rolnych przysługuje płatność jako producentowi rolnemu prowadzącemu działalność zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, także wówczas, gdy faktycznymi użytkownikami poszczególnych działek rolnych są inne osoby (przykładowo członkowie najbliższej rodziny), pomagające w ten sposób rolnikowi. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem ustalenie, czy skarżący był posiadaczem spornych działek w dniu składania wniosku (producentem rolnym).
Obowiązkiem Dyrektora ARiMR będzie także wyjaśnienie, w jakich okolicznościach i kiedy została dołączona do akt sprawy kopia umowy darowizny
z [...] lutego 2005 r. sporządzona w formie aktu notarialnego. Przed wydaniem decyzji obowiązkiem organu odwoławczego będzie także stworzenie skarżącemu możliwości, o której mowa w art. 10 kpa.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie
z art. 152 p.p.s.a., zawierając orzeczenie w tym względzie w punkcie 2 wyroku.
Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika strony skarżącej zawarte
w punkcie 3 wyroku znajduje oparcie w art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt
1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego
z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło