VIII SA/Wa 139/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania T. D. (zwanej dalej skarżącą), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta P. przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej z dnia [...] grudnia 2009r. znak: [...]. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 zwanej dalej: "ustawą") i art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. zwanego dalej: "k.p.a.") odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów leczenia z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej jest dobra. Posiada wraz z mężem własne, stałe dochody w postaci renty inwalidzkiej oraz emerytury i dodatków pielęgnacyjnych w łącznej kwocie [...] zł, co przekracza o ponad 350% kryterium dochodowego ustalonego dla jej rodziny zgodnie z ustawą o pomocy społecznej czyli kwotę 702 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i zakupem leków wynoszą około [...] zł, pozostała kwota w wysokości [...] zł powinna – zdaniem organu – zaspokoić podstawowe potrzeby rodziny. Organ także przedstawił swoje ograniczone możliwości finansowe co do udzielania zasiłków celowych i to jedynie dla rodzin spełniających kryteria dochodowe. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że jest poważnie chora od wielu lat i ma orzeczoną [...] grupę inwalidzką. Nie może funkcjonować bez pomocy osób trzecich. Jest [...]. Nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Mąż jej ma 76 lat i też jest poważnie chory na chorobę [...]. Ostatnio przeszedł poważną operację [...]. Dotychczas pożyczali na leczenie od znajomych i w bankach. Z banku wzięła dwa kredyty po [...] zł. Jednocześnie wskazała, iż oprócz wydatków na życie musi spłacać długi i brakuje jej pieniędzy na leki. Nie posiada żadnego majątku, który mogłaby wyprzedawać, a pieniądze przeznaczać na leki. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazaną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy przysługuje osobie w rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 351,00 zł, stanowiącej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Formę pomocy, jaką jest zasiłek celowy normuje art. 39 ust. 1 ustawy. Organ ma możliwość przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego. Jednakże nawet, jeżeli są spełnione przesłanki do jego przyznania, świadczenie nie musi zostać przyznane. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy został złożony przez skarżącą w dniu [...] października 2009 r.. Zatem dla ustalenia sytuacji dochodowej rodziny należało przyjąć dochód z miesiąca poprzedzającego dzień złożenia wniosku (w niniejszej sprawie jest to miesiąc wrzesień 2009 r.). Do akt sprawy złożono odcinek z ZUS podający wysokość świadczenia za wrzesień 2009 r. wypłaconego skarżącej i zaświadczenie o wysokości dochodów za wrzesień 2009 r. uzyskanych przez jej męża. Ustalono, iż dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, co daje na osobę [...] zł. A zatem kwota ta przekracza kwotę określoną w art. 8 ustawy uprawniającą do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Organ podniósł również, iż rozważał przyznanie pomocy celowej specjalnej, kierując się przesłankami z art. 41 ustawy. Ustalił, że wydatki na leki (strona złożyła faktury na zakup leków na kwotę ok. [...] zł) i utrzymanie mieszkania wynoszą około [...] zł. Na pozostałe potrzeby więc pozostaje kwota około [...] zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy nie znalazł dostatecznych powodów do przyznania zasiłku celowego specjalnego. Jednocześnie wskazał, iż skarżąca jest zadłużona w banku na kwotę [...] zł (co wynika z zaświadczenia [...], stanowiącego załącznik do odwołania, k-1 akt organu II instancji). Jednakże spłata kredytów nie mieści się w katalogu potrzeb bytowych, na które może być przyznana pomoc celowa ze środków pomocy społecznej. Organ ten zwrócił także uwagę na ograniczone możliwości finansowe organu I instancji w realizacji świadczeń pomocy społecznej. W skardze na decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 41 ustawy przez jego nie zastosowanie polegające na przyjęciu, iż osobie bądź rodzinie o odchodach przekraczających kryterium dochodowe określone w ustawie nie należy się pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego, nawet w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Jednocześnie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, iż przysługuje jej prawo do zasiłku celowego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż organ orzekający nie ustalił, czy w jej przypadku nie istnieją szczególne okoliczności dające możliwość ubiegania się o pomoc na podstawie art. 41 ustawy. Ponadto wskazała, iż z uzasadnień organów orzekających w niniejszej sprawie wynika, że nie rozpatrzono nawet możliwości zastosowania wobec skarżącej normy zawartej w art. 41 ustawy. W ocenie skarżącej pominięcie rozpatrzenia wniosku w świetle wszystkich przepisów ustawy o pomocy społecznej jest uchybieniem nakazom zasad ogólnych postępowania administracyjnego (tj. art. 7 i 8 k.p.a.), jak i naruszeniem norm zawartych w art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniosło o jej oddalenie. Opowiadając na zarzuty skargi organ wyjaśnił, iż nie jest prawdą aby organy I i II instancji nie rozważyły zastosowania w sprawie art. 41 ustawy, gdyż powyższe znajduje wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj., kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. o odmowie przyznania T. D. zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów leczenia, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Przepis art. 39 ustawy reguluje zasady przyznawania zasiłku celowego. I tak zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, według art. 39 ust.1 ustawy, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy przysługuje osobie w rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 351 zł. Kwota ta stanowi kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Sąd, po przeanalizowaniu sprawy, doszedł do wniosku, iż organy prawidłowo przyjęły, że dochody skarżącej przekraczały ww. kwotę stanowiącą kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego. Bezspornym jest, co jednoznacznie wynika z wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2010 r., że dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, czyli na osobę kwotę [...] zł. W tej sytuacji skarżąca nie spełniła niezbędnej przesłanki przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego przekraczając kryterium dochodowe. Wobec powyższego organ mógł w tej sytuacji jedynie rozważyć przyznanie, po myśli art. 41 ustawy, specjalnego zasiłku celowego. Przepis ten zaś stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 ustawy). Wnioskodawcy może być alternatywnie przyznany zasiłek celowy, który będzie podlegał zwrotowi w całości lub części, z mocy art. 41 pkt 2 ustawy. Istota przyznawania takiego zasiłku polega na tym, że osoba znajdująca w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, pomimo, iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o pomocy społecznej, może ubiegać się o zasiłek w formach przewidzianych w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Celem takiej wyjątkowej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielnie pomocy w takich indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej klasyfikacji. Szczególnie uzasadniony przypadek to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany zdarzenia nie należą ani do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych (Komentarz, Ustawa o pomocy społecznej, Wojciech Maciejko, Paweł Zabornia, LexisNexis, Warszawa 2008 r.). W ocenie Sądu organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie kosztów leczenia. Prawidłowo ustaliły, iż sytuacja materialna skarżącej jest dobra. Wydatki na leki (zgodnie ze złożonymi fakturami jest to kwota [...] zł, a według wywiadu [...] zł miesięcznie, k-4 i 9 wywiadu z dnia 23 października 2009 r.) i na utrzymanie mieszkania (około [...] zł miesięcznie, k-4 w/w wywiadu) wynoszą łącznie od [...] zł do [...] zł., Powoduje to, że na pozostałe potrzeby pozostaje kwota [...] zł miesięcznie. Słusznie organ przyjął, że kwota ta powinna zaspokoić podstawowe potrzeby wnioskodawczyni i jej męża. Skarżąca nie wykazała, aby musiała ponosić wydatki przewyższające dochód w jej rodzinie wynikające z jej stanu zdrowia i stanu zdrowia jej męża. Nie udowodniła, aby musiała na leczenie zaciągać pożyczkę u znajomych bądź w banku. Wskazywana przez skarżącą pożyczka bankowa w kwocie [...] zł znacznie przewyższa kwoty rzekomych dwóch kredytów zaciągniętych w banku na leczenie (dwa kredyty po [...] zł czyli łącznie [...] zł). Okoliczności te podnosiła skarżąca w odwołaniu. Ponadto wykazana przez skarżącą pożyczka bankowa nie stanowi podstawy do przyznania zasiłku celowego specjalnego, gdyż spłata pożyczki, kredytu nie mieści się w katalogu potrzeb bytowych, na które może być przyznana pomoc celowa ze środków pomocy społecznej. Należy przy tym zauważyć, że pożyczka została udzielona przez bank w czerwcu 2008 r., a kwotę [...] zł, przypadającą do spłaty wskazano według stanu z dnia 17 grudnia 2009 r. (zaświadczenie [...] dołączone do odwołania). Zatem kwota udzielonej skarżącej i jej mężowi pożyczki bankowej znacznie przekraczała kwotę przedstawioną w zaświadczeniu. Przy udzielaniu pożyczki bank ma obowiązek badania zdolności kredytowej i zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 662 z późn. zm.) bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny tej zdolności. Z kolei w myśl art. 74 Prawa bankowego w czasie obowiązywania umowy kredytu kredytobiorca jest obowiązany przedstawić - na żądanie banku - informacje i dokumenty niezbędne do oceny jego sytuacji finansowej i gospodarczej oraz umożliwiające kontrolę wykorzystania i spłaty kredytu. W przypadku zaś niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu, zgodnie z art. 75 ust. 1 cyt. ustawy. Oznaczało to, że na użytek postępowania bankowego o udzielenie pożyczki w czerwcu 2008 r., jak i w trakcie jej spłaty skarżąca wykazywała, że posiada środki na spłatę przydzielonej jej pożyczki, czyli zupełnie odmiennie aniżeli w postępowaniu o przyznanie zasiłku celowego. Zważywszy powyższe zarzuty skarżącej za bezzasadne należy uznać, iż organy administracji nie rozważyły zastosowania w przedmiotowej sprawie regulacji wynikającej z art. 41 ustawy. Zauważyć należy także okoliczność, że skarżąca w lipcu 2009 r. uzyskała zasiłek celowy w kwocie [...] zł, czyli znacznie przekraczającej kwotę przeciętnego zasiłku przyznawanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P., jak wynika z zaskarżonych decyzji. O następny, będący przedmiotem niniejszego postępowania zasiłek wystąpiła w dniu [...] października 2009 r. czyli po trzech miesiącach od uzyskania poprzedniego zasiłku. W ocenie Sądu organy obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.