VIII SA/Wa 145/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu S. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2018 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, S. P. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi). W uzasadnieniu podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Jako posiadany majątek skarżący wymienił ¼ udziału w nieruchomości leśnej o pow. 0,2 ha i wartości około [...] zł i 1/6 udziału w gruncie leśnym o pow. 0,21 ha i wartości szacowanej [...] zł. Do wniosku załączył szczegółowy spis wydatków, wskazując, że ponosi koszty mediów (energia – [...] zł, woda – [...] zł, gaz – [...] zł), koszty leków ([...] zł), a także zakupu żywności ([...] zł). Pismem z 20 lutego 2018 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku m. in. poprzez złożenie zeznania podatkowego małżonków za 2016 i 2017 r., wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Z., wskazanie, o jakim posiadanym przez skarżącego majątku, nieuwzględnionym we wniosku, jest mowa w skardze, wyjaśnienie, czy skarżący w okresie ostatnich 5 lat dokonał zbycia majątku ruchomego lub nieruchomego o wartości powyżej [...] zł (na czyją rzecz i jaka była wartość transakcji), złożenie zaświadczenia o wysokości otrzymywanych emerytur, wyciągów z rachunku bankowego małżonków za ostatnie 6 miesięcy, a także udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie. Podstawę prawną wezwania stanowił art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: uppsa). Skarżący dotychczas nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Postanowieniem z 9 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił zatem skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Podtrzymał dotychczasową argumentację dodając, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 255 uppsa, gdyż w sposób wystarczający udokumentował dotychczas swoją aktualną sytuację finansową i możliwości płatnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zgodnie z art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Nie przedstawił on bowiem informacji i dowodów, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, potwierdzających jego oświadczenie o braku środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zdaniem Sądu, wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 255 uppsa. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.