VIII SA/Wa 148/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu K. B. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. B. na uchwałę Rady Gminy w J. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmian w uchwale Nr [...] Rady Gminy J. z dnia [...] listopada 2011 roku w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 3 sierpnia 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA") odrzucił skargę K. B. (dalej: "skarżący") na powołaną wyżej uchwałę Rady Gminy w J.. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, zapowiadając wywiedzenie skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia sądu, która objęta jest przymusem adwokackim. Podał, że wraz z żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Łączny, miesięczny dochód rodziny stanowi zaś kwota [...] zł, z której małżonkowie ponoszą wydatki z tytułu zobowiązań kredytowych ([...] zł) oraz z tytułu kosztów utrzymania ([...] zł). Jako majątek wymienił samochód osobowy o wartości [...] zł. Postanowieniem z 21 września 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż uznał, że nie wykazał on spełnienia przesłanek do jej przyznania. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Nie zgodził się z przyjęciem, że posiada środki finansowe na pokrycie kosztów ewentualnego postępowania kasacyjnego, tj. wpisu od skargi kasacyjnej ([...] zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika, którego ustanowienie w sprawie jest niezbędne z uwagi na przymus adwokacki. Wyjaśnił, że po pokryciu ww. wydatków rodzina dysonuje jedynie kwotą [...] zł, z której jeszcze musi pokrywać koszty dojazdów do pracy, żywność, ubranie itp. Dodał, że czuje się osobą pokrzywdzoną w wyniku wydania zaskarżonej uchwały, dlatego chce bronić swoich interesów na dalszym etapie postępowania sądowego, do którego prowadzenia niezbędne jest ustanowienie pełnomocnika. Nie dysponuje on jednak w świetle przedstawionych dowodów kwotą na pokrycie jego wynagrodzenia w celu obrony swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ppsa). Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma jednak charakter wyjątkowy. Nie budzi zatem wątpliwości, że stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej (bezrobotnych, bez stałego źródła dochodu, samotnych). W realiach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził jednak ww. cech wyjątkowości sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, który wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe osiągając stały miesięczny dochód na poziomie ponad [...] zł. Tym samym już z tych względów złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie należy bowiem do osób znajdujących się w szczególnej sytuacji życiowej, dotkniętych brakiem stałego dochodu, bezrobociem. Dodać także należy, że zobowiązania prywatnoprawne (posiadane przez skarżącego zobowiązanie kredytowe) nie korzystają z pierwszeństwa w zaspokajaniu przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa. Stąd ta okoliczność również nie może stanowić usprawiedliwienia przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też, nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Dlatego też, w ocenie Sądu wniosek skarżącego z powołanych wyżej względów nie mógł zostać uwzględniony. Tym samym zaskarżone postanowienie referendarza odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 ppsa, Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, orzekając, jak w sentencji postanowienia.