VIII SA/Wa 151/17
WyrokWSA w Warszawie2017-09-21
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz – Nowak, Leszek Kobylski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prowadzącej dom pomocy społecznej, która z własnych środków pokryła koszty pogrzebu zmarłego mieszkańca, przysługuje refundacja tych kosztów od gminy w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie refundacji kosztów pogrzebu pokrytych przez osobę prowadzącą dom pomocy społecznej jest bezprzedmiotowe, ponieważ prawo do żądania zwrotu tych kosztów przysługuje wyłącznie gminie, która sprawiła pogrzeb. Brak jest normy prawnej pozwalającej na merytoryczne rozpatrzenie wniosku podmiotu innego niż gmina w tym zakresie.Stan faktyczny
A. S., prowadząca Dom Pomocy Społecznej, wniosła o refundację kosztów pogrzebu zmarłego mieszkańca T. M., które pokryła z własnych środków. Organ I instancji (Prezydent Miasta) umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ obowiązek sprawienia pogrzebu spoczywa na gminie, a jedynie gmina może dochodzić zwrotu kosztów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie refundacji kosztów pogrzebu oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie refundacji kosztów pogrzebu.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 30 maja 2016 r. (data wpływu do organu) A. S. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek o refundację kosztów pogrzebu T. M.. Wnioskodawczyni we wniosku wskazała, że jako prowadząca Dom Pomocy Społecznej "[...] " z siedzibą G., gmina G. sprawiła pogrzeb zmarłemu mieszkańcowi domu. Do domu pomocy społecznej T. M. został skierowany przez Gminę S. - [...]. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, T. M. zmarł w dniu [...] grudnia 2015 r. w R..
Pismem z 1 lipca 2016 r. wnioskodawczyni wniosła o wydanie merytorycznej decyzji w sprawie.
Postanowieniem znak [...] z [...] lipca 2016 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie refundacji kosztów pogrzebu. Na skutek złożonego zażalenia organ odwoławczy postanowieniem znak [...] z [...] sierpnia 2016 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Decyzją znak [...] z [...] października 2016 r. Prezydent Miasta [...] (dalej: Prezydent, organ I instancji), działając na podstawie art. 105
§ 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie refundacji kosztów pogrzebu T. M., uznając je za bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, że z art. 36 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm., zwana dalej: u.p.s.) wynika, że sprawienie pogrzebu jest niepieniężnym świadczeniem z pomocy społecznej i odbywa się w myśl przepisu art. 44 u.p.s. w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego.
W niniejszej sprawie istotny jest fakt, iż w dacie zgonu do gminy właściwej ze względu na miejsce zgonu nie wpłynął wniosek o sprawienie pogrzebu zmarłemu T. M. w trybie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r.
o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2126 ze zm., zwana dalej: u.c.c.z.). Czynności w tym zakresie wykonane zostały przez inny podmiot, tj. prowadzącą dom pomocy społecznej, w którym jednym ze standardów obowiązujących w zakresie usług opiekuńczych i wspomagających jest sprawienie pogrzebu, zgodnie z wyznaniem zmarłego mieszkańca domu (§ 6 ust. 1 pkt 10 lit. g rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r.
w sprawie domów pomocy społecznej – Dz. U. z 2012 r. poz. 964, zwane dalej: rozporządzeniem w sprawie domów pomocy społecznej).
Zdaniem organu I instancji, podstawy prawnej refundacji kosztów pogrzebu nie stanowi art. 10 ust. 3 u.c.c.z. Z przepisu tego wynika jedynie obowiązek pochowania zwłok przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu, jeżeli czynności te nie zostały wykonane przez inne podmioty (o których mowa w art. 10 ust. 1 u.c.c.z.). Skoro sprawienie pogrzebu przez gminę odbywa się w trybie u.p.s., to podstawę do ewentualnego zwrotu stanowić może wyłącznie przepis art. 96 ust. 3 u.p.s., z którego wynika, że w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej przysługuje zasiłek pogrzebowy. Tym samym jedynym uprawnionym do żądania zwrotu kosztów pogrzebu w oparciu o ww. przepis jest gmina, która ten pogrzeb sprawiła. Zwrot tych kosztów następuje w pierwszej kolejności z zasiłku pogrzebowego lub ewentualnie
z masy spadkowej po osobie zmarłej.
W konsekwencji powyższych ustaleń uznał, że z wnioskiem o refundację wystąpił podmiot, który wykonał ciążący na nim obowiązek sprawienia pogrzebu zmarłemu pensjonariuszowi domu pomocy społecznej, a ponadto w przepisach prawa materialnego (u.p.s.) brak jest podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, gdyż uprawnienie do żądania zwrotu kosztów sprawionego pogrzebu posiada wyłącznie gmina, która dokonała takiej czynności.
Tym samym wobec braku przedmiotu niniejszego postępowania podlegało ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skoro przepisy o pomocy społecznej wprost nie przewidują możliwości refundacji kosztów pogrzebu osobie, która go sprawiła, postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe;
2. art 10 ust. 3 u.c.c.z. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do jego zastosowania.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Kolegium wskazało, że wniosek wnioskodawczyni dotyczył wszczęcia postępowania w sprawie refundacji kosztów pogrzebu w kwocie [...] zł, sprawionego zmarłemu T. M. przez skarżącą, prowadzącą Dom Pomocy Społecznej w G. (dalej: DPS). Jako podstawę żądania skarżąca wskazała art. 10 ust. 3 u.c.c.z, wedle którego zwłoki niepochowane przez podmioty, o których mowa w ust. 1 albo nieprzekazane publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych, są chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu.
Zdaniem Kolegium, powołany we wniosku art. 10 ust. 3 u.c.c.z. zobowiązuje gminę wyłącznie do sprawienia pogrzebu, o ile nie dokonały tego podmioty wymienione w ustępie 1 tego artykułu; nie zobowiązuje natomiast gminy do pokrycia kosztów pogrzebu, którego dokonał inny podmiot. Podało, iż zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, do świadczeń z pomocy społecznej zalicza się między innymi sprawienie pogrzebu oraz pobyt i usługi w domu pomocy społecznej. Wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej. Dom pomocy społecznej zapewnia pogrzeb, zgodnie z wyznaniem mieszkańca domu. Zatem obowiązek sprawienia pogrzebu spoczywa nie tylko na gminie właściwej ze względu na miejsce zgonu, ale również na domu pomocy społecznej, którego zmarły był mieszkańcem.
Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że kluczową w sprawie jest okoliczność, że w dacie zgonu nie wpłynął do gminy wniosek o sprawienie pogrzebu zmarłemu T. M. w trybie art. 10 ust. 3 u.c.c.z. Czynności te zostały wykonane przez skarżącą. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 4 u.c.c.z., obowiązek pochowania zwłok określony w ust. 3 nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw. Przepisem takim, w oparciu o który gmina może ewentualnie żądać zwrotu kosztów pogrzebu, jest art. 96 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem,
w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Zatem jedynym uprawnionym do żądania zwrotu kosztów pogrzebu
w oparciu o ten przepis jest gmina, pod warunkiem, że sprawiła pogrzeb.
Ostatecznie Kolegium oceniło, że brak jest podstawy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w trybie administracyjnym, gdyż uprawnienie do żądania zwrotu kosztów sprawionego pogrzebu posiada wyłącznie gmina, a zatem postępowanie administracyjne w tej sprawie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a.
W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego;
2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skoro przepisy u.p.s. wprost nie przewidują możliwości refundacji kosztów pogrzebu osobie, która go sprawiła, to postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe;
3. art. 10 ust. 3 u.c.c.z. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do jego zastosowania, albowiem to gmina w pierwszej kolejności ma obowiązek pokrycia kosztów pogrzebu.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżąca podała, że jako właścicielka domu pomocy społecznej sprawiła pogrzeb zmarłemu pensjonariuszowi, pokrywając w całości koszty z tym związane, tj. kwotę [...] zł. T. M. nie utrzymywał kontaktów z najbliższą rodziną, nie podał również żadnych danych umożliwiających identyfikację tych osób. W trakcie pobytu w DPS nikt z najbliższych nigdy go nie odwiedzał. W związku z faktem nagłej śmierci, skarżąca podjęła decyzję
o sprawieniu pochówku ww. podopiecznemu, licząc na rekompensatę kosztów z tym związanych przez gminę. Przed pochówkiem ustaliła, że nikt z najbliższych tych kosztów nie pokryje, w związku z czym bez zbędnej zwłoki wyłożyła potrzebną kwotę.
Z uwagi na fakt, iż wykonała zadanie własne gminy i poniosła z tego tytułu koszty, przysługuje jej roszczenie o refundację poniesionego wydatku. Wedle przepisów u.p.s., sprawienie pogrzebu osobom bezdomnym należy do zadań własnych gminy
(a nie do domu pomocy społecznej) o charakterze obowiązkowym. Przepisy u.c.c.z. wyraźnie regulują tę kwestię w ust. 3 art. 10 poprzez zapis, że czynność pochowania zwłok ludzkich powinna być dokonana przez ośrodek pomocy społecznej miejsca zgonu, a nie dom pomocy społecznej. W tym przypadku § 6 rozporządzenia w sprawie domów opieki społecznej należy traktować jako przepis techniczny, określający warunki, jakie muszą być spełnione, by daną placówkę uznać za spełniającą warunki wymagane dla domu pomocy społecznej, w tym zapewnienie sprawienia pogrzebu, rozumiane jako umożliwienie realizacji pogrzebu, ponieważ sama realizacja (fizyczna) tego świadczenia jest zadaniem gminy (ośrodka pomocy społecznej).
W ocenie skarżącej, orzekające w sprawie organy bezzasadnie nie zastosowały art. 10 ust. 3 u.c.c.z. Zgodnie z jego wykładnią, po pokryciu kosztów pogrzebu gmina ma możliwość żądania zwrotu tych kosztów z masy spadkowej na podstawie art. 96 ust. 3 u.p.s. W przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę, poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Z ustawy wyraźnie wynika, że to gmina ma pokryć koszty pogrzebu, które następnie podlegają zwrotowi. Wniosek stąd, że to gmina powinna zrefundować koszty poniesione przez skarżącą, a następnie dochodzić tych kosztów z masy spadkowej, bo przepis nie uwzględnia możliwości dochodzenia tej kwoty z masy spadkowej przez dom pomocy społecznej. Gmina, zgodnie z ustawą, ma obowiązek pokryć koszty pogrzebu osoby o statusie T. M., a nadto ma prawo również dochodzić zwrotu tej kwoty z masy spadkowej lub z zasiłku. W zupełnie innej sytuacji jest osoba prowadząca działalność w postaci domu pomocy społecznej, bowiem żaden z przepisów ustawy nie nakłada na nią takiego obowiązku pokrycia kosztów pogrzebu pensjonariusza. Nie ma też uprawnienia dochodzenia tej należności z masy spadkowej, bowiem przepis wyraźnie wskazuje, że to gmina ma takie uprawnienie i nie można tu zastosować wykładni rozszerzającej.
Skarżąca wskazała także, iż w dacie zgonu pensjonariusza do gminy nie wpłynął wniosek o sprawienie pogrzebu zmarłemu T. M., bowiem właścicielka DPS najpierw wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku sprawienia pogrzebu, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie domów pomocy społecznej, a następnie wystąpiła o zwrot kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności podać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.c.c.z., prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej,
a mianowicie: 1) pozostały małżonek(ka); 2) krewni zstępni; 3) krewni wstępni;
4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa; 5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą. Zwłoki niepochowane przez podmioty wymienione w ust. 1 mogą być przekazane do celów naukowych publicznej uczelni medycznej lub publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych. Decyzję w sprawie przekazania zwłok do celów naukowych wydaje, na wniosek uczelni, właściwy starosta (art. 10 ust. 2 u.c.c.z.). Zwłoki niepochowane przez podmioty, o których mowa w ust. 1, albo nieprzekazane publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych są chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu, a w przypadku osób pozbawionych wolności zmarłych w zakładach karnych lub aresztach śledczych - przez dany zakład karny lub areszt śledczy, z wyjątkiem zwłok osób, które uwolniły się z zakładu karnego lub aresztu śledczego, oraz osób, które przebywały poza terenem zakładu karnego lub aresztu śledczego, w szczególności w trakcie korzystania z zezwolenia na czasowe opuszczenie tego zakładu lub aresztu bez dozoru lub asysty funkcjonariusza Służby Więziennej (art. 10 ust. 3 u.c.c.z.). Obowiązek pochowania zwłok, określony w ust. 3, nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw (art. 10 ust. 4 u.c.c.z.).
Wedle regulacji art. 36 pkt 2 litera f) u.p.s., sprawienie pogrzebu jest świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej. Z treści art. 44 u.p.s. wynika, że sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego. Obowiązek organizacji pochówku, w tym osób bezdomnych, jest zadaniem własnym gminy. Realizuje ona ten obowiązek, jeżeli z prawa do pochowania zmarłego nie korzystają krewni, małżonek ani powinowaci. Pogrzeb powinien się odbyć zgodnie
z wyznaniem zmarłego. Gminie przysługuje zwrot kosztów pogrzebu z zasiłku pogrzebowego, a jeżeli zasiłek ten się nie należy - z masy spadkowej (art. 96 ust. 3 u.p.s.). Postanowienia ustawy dotyczące obowiązku organizacji pogrzebu przez gminę należy interpretować zgodnie z zasadami i celami pomocy społecznej, zwłaszcza
z uwzględnieniem zasady subsydiarności. Należy zatem przyjąć, że gmina ma sprawić pogrzeb tylko wtedy, gdy obowiązku tego nie może wykonać rodzina, ewentualnie inna osoba, która się dobrowolnie do tego zobowiązała. Na gminie ciąży więc dopiero
w ostatniej kolejności obowiązek pochówku osoby zmarłej na jej terenie (vide: Iwona Sierpowska, Komentarz do art. 44 u.p.s., Lex, stan prawny na 1 maja 2014 r.).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pensjonariusz zmarł
w dniu [...] grudnia 2015 r. w R., o czym skarżąca nie zawiadomiła organu
I instancji. Z uwagi na brak wiedzy o osobach najbliższych dla pensjonariusza, skarżąca sama zajęła się organizacją pogrzebu, pochówek odbył się w miejscowości G., zgodnie z wyznaniem zmarłego. Skarżąca na rozprawie oświadczyła, że zameldowała T. M. w swoim DPS, ponieważ posiadał status wymeldowanego z pobytu stałego. Nie zgłosiła zgonu gminie, ponieważ poczuła się w obowiązku pochować zmarłego, który mieszkał u niej dwa i pół roku. Uznała, że w takiej sytuacji jest zobowiązana do sprawienia pogrzebu (protokół rozprawy sądowej k. 21).
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, skarżąca nie była zobowiązana do organizacji pogrzebu na podstawie art. 10 ust. 1 u.c.c.z., natomiast mogła tego dokonać na zasadzie dobrowolności, o czym traktuje przepis art. 10 ust. 1 zd. 4 u.c.c.z. Poza tym, prowadzony przez skarżącą DPS, w którym dwa i pół roku przebywał zmarły, posiadał w swoim standardzie usług obowiązek sprawienia pogrzebu, zgodnie
z wyznaniem, na co wskazuje § 6 ust. 1 pkt 10 litera g) rozporządzenia w sprawie domów opieki społecznej.
Z treści przytoczonego wyżej art. 10 ust. 3 u.c.c.z. wynika, że w przypadku braku małżonka, krewnych i powinowatych tam wskazanych, zobowiązaną do pochówku pensjonariusza była gmina R., właściwa ze względu na miejsce zgonu i to ona zobowiązana była ponieść koszty sprawienia pogrzebu. Niemniej jednak, skoro skarżąca pokryła koszty pogrzebu na zasadzie dobrowolnego zobowiązania czy też mając na uwadze przepis § 6 ust. 1 pkt 10 litera g) rozporządzenia w sprawie domów opieki społecznej, to powinna rozważyć możliwość rekompensaty tych kosztów poprzez uzyskanie zasiłku pogrzebowego. Zgodnie z art. 78 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również pracodawcy, domowi pomocy społecznej, gminie, powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli pokryły koszty pogrzebu (art. 78 ust. 2). Prawo to jednak wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje (art. 81). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt I UK 222/10 (publ. OSNP 2012/5-6/70) stwierdził, że przepisy art. 78 – 79 ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określają zasadę wypłaty zasiłku pogrzebowego lub zwrotu kosztów pogrzebu w udokumentowanej wysokości – oprócz bliskich – także osobom obcym, bez jakiegokolwiek ich różnicowania, oraz na rzecz podmiotów wymienionych w art. 78 ust. 2 tej ustawy.
Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o refundację kosztów pogrzebu, które poniosła w związku ze sprawieniem pogrzebu dla T. M. po upływie ponad pół roku od śmierci pensjonariusza. Tymczasem wobec faktu, że wnioskodawczyni nie poinformowała gminy o zgonie pensjonariusza i konieczności sprawienia pogrzebu, gmina nie mogła dokonać pochówku pensjonariusza, zgodnie z art. 10 ust. 3 u.c.c.z. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z regulacją art. 36 ust. 2 lit f) u.p.s., gmina jako organ pomocy społecznej obowiązana jest do udzielenia pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym, polegającej na sprawieniu pogrzebu w sytuacji, gdy - jak określono
w art. 10 ust. 3 u.c.c.z. - zwłoki nie zostaną pochowane przez podmioty enumeratywnie wymienione w art. 10 ust. 1 u.c.c.z., czy też nie zostaną przekazane uczelni medycznej. Przepis art. 36 u.p.s. nie określa natomiast, iż pomoc społeczna udzielana jest przez refundację kosztów pogrzebu sprawionego przez inny podmiot.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie, analizując pod kątem legalności wydane w prowadzonym przez organy postępowaniu decyzje, stwierdza, że są one prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w przedmiotowej materii przepisami prawa, ponieważ w postępowaniu administracyjnym brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącej (pozytywnie, jak i negatywnie). Organy administracji prawidłowo więc zastosowały instytucję umorzenia postępowania przewidzianą w art. 105 § 1 k.p.a. uznając, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem uprawnienie do żądania zwrotu kosztów pogrzebu posiada wyłącznie gmina. Brak jest więc podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy; brak jest normy kompetencyjnej upoważniającej organ do podjęcia żądanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy administracji przy ustalaniu stanu faktycznego nie naruszyły przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a przy ocenie stanu prawnego dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. u.p.s. oraz u.c.c.z.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło