VIII SA/Wa 151/18

Starszy referendarz sądowy–Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2018r. po rozpoznaniu wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. S. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odmówić H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Sądu wpłynął uzupełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy H. S. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi razem z rodzicami. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości [...] złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie za pracę matki w wysokości [...] złotych, renta uzyskiwana przez ojca w wysokości [...] złotych oraz dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu pracy dorywczej w wysokości [...] złotych. Wnioskodawca w rubryce "stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" podał gospodarstwo rolne o pow. 1,4 ha. Jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał: koszty utrzymania domu (prąd, opał, podatki) około [...] złotych miesięcznie, ubezpieczenie plus lekarstwa ok. [...] złotych miesięcznie, wyżywienie plus środki czystości ok. [...] złotych na osobę. Rozpatrując niniejszy wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że nie występują przesłanki, które uzasadniałyby zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Stwierdzono, że uzyskiwany przez skarżącego i jego rodziców miesięczny dochód w łącznej wysokości [...] złotych jest wystarczający na ponoszenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analiza złożonego oświadczenia majątkowego wskazuje na to, że wnioskodawca ma zabezpieczone potrzeby bytowe, dysponuje z rodzicami wskazanymi wyżej miesięcznymi dochodami. Ponadto wnioskodawca wskazał, że osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe posiadają gospodarstwo rolne o pow. 1,4 ha. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Podkreślić jednocześnie należy, iż przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Zauważyć wobec tego należy, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem do poniesienia jest wpis od skargi w wysokości 100 zł tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 p.p.s.a oraz w wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania również wynosiłaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. W świetle powyższych okoliczności uznano, że wnioskodawca z uzyskiwanych wspólnie z rodzicami miesięcznie dochodów jest w stanie w niniejszej sprawie w całości samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.