VIII SA/Wa 152/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca nie posiada żadnego własnego majątku, w tym domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innej nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwa domowe i nie uzyskuje żadnego dochodu. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał opłaty za energię elektryczną, za mieszkanie w wysokości [...] zł i wodę w wysokości [...] zł. Wnioskodawca oznajmił, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Do formularza dołączył zaświadczenie Wójta Gminy [...], że nie jest podatnikiem podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na terenie gminy oraz kartę leczenia szpitalnego w okresie od 27 lutego 2018 r. do 6 marca 2018 r. Z akt administracyjnych sprawy, w tym decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] wynika, że wnioskodawca w dniu [...] października 2017 r. opuścił zakład karny z wypłaconą kwotą depozytu sądowego [...]zł. Organ wskazał, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. Stwierdził, że wnioskodawca zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która ponosi wszelkie opłaty związane z eksploatacją domu. Wnioskodawca utrzymuje się zatem przy pomocy matki, która otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Matka wnioskodawcy jest osobą starszą ([...]lat), posiadającą gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowego oraz jest właścicielem trzech budynków mieszkalnych o powierzchni 75 m ², 14 m ², 80 m ². Organ zaznaczył, że jedno z pomieszczeń zajmowane jest przez brata wnioskodawcy, który prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Brat wnioskodawcy objęty jest stałą pomocą i wsparciem Ośrodka Pomocy Społecznej, w związku z czym organowi znana jest bieżąca sytuacja rodziny. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności wydanym do 31 stycznia 2019 r. oraz ma ustanowiony dozór kuratora sądowego do [...] października 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł, co w przypadku gospodarstwa rolnego matki wnioskodawcy o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowego stanowi kwotę w wysokości [...]zł (288 x [...]) miesięcznie, a zatem łączny dochód wynosi [...]zł ([...]zł plus [...]zł). W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 t.j.) powoływanej dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznano, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, gdyż nie wykazał on, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i utrzymuje się przy pomocy matki, która otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości [...]zł netto miesięcznie. Matka wnioskodawcy posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowego oraz jest właścicielem trzech budynków mieszkalnych o powierzchni 75 m ², 14 m ², 80 m ². Stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie danych statystycznych, ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", nie później niż do dnia 23 września każdego roku, wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2016 r. (M.P. z 2017 r. poz. 884) dochód ten wynosił [...] zł. Zatem dochód matki wnioskodawcy z posiadanych gruntów rolnych obliczony przy uwzględnieniu tej wartości wyniósłby [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie ([...] ha x [...] zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Biorąc zatem pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego oraz przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych uzyskiwany z 1 ha przeliczeniowego, ustalany na podstawie danych statystycznych, uznać należy, że dochód uzyskiwany przez matkę wnioskodawcy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha wynosi [...]zł miesięcznie. Do dochodu tego należy dodać dochód uzyskiwany przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury w wysokości [...]zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazać należy, że z danych dotyczących beneficjentów Ministerstwa Rolnictw i Rozwoju Wsi (http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl) wynika, że wnioskodawca za rok 2015 r. otrzymał dopłaty do nieruchomości rolnej w wysokości [...]zł, a za rok 2016 r. w wysokości [...]zł. Dodać należy, że strona posiadająca nieruchomość rolną może uzyskiwać dochody zarówno z prowadzenia gospodarstwa rolnego (np. ze sprzedaży płodów rolnych czy też bydła i trzody chlewnej), jak również z tytułu wydzierżawiania gruntów rolnych (czynsz dzierżawny). W świetle powyższych okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania Wiesławowi Roli prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249 a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.