VIII SA/Wa 161/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. Z.C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, że przedłożony wniosek nie zawierał wystarczającego uzasadnienia, oraz w związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy pismem z 21 lipca 2008 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie dokumentów (odcinków) potwierdzających wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego skarżącego i jego żony oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (lokat) do nich należących. Ponadto zobowiązano skarżącego do wyjaśnienia, wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków na bieżące utrzymanie oraz okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów związanych z udziałem w sprawie. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Miesięczny dochód małżonków z tytułu emerytury to kwota 2.737,84 zł netto. Zestawiając miesięczne koszty bieżącego utrzymania skarżący wskazał, że wydatki na czynsz, energię, gaz, telefon stacjonarny i komórkowy, internet, bilety ZTM oraz leki stanowią sumę 1124 zł, pozostała kwota to 1489 zł. Do wniosku załączył wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające, że na konto wnioskodawcy i jego żony wpływa emerytura we wskazanej wysokości. Ponadto z wyciągów tych wynika, że debet na rachunku żony wnioskodawcy wynosi 3.654 zł natomiast na rachunku wnioskodawcy 557 zł. Wskazując na powyższy debet bankowy oraz wysokość wydatków na bieżące utrzymanie skarżący stwierdził, że są to okoliczności uniemożliwiające poniesienie kosztów związanych z udziałem w sprawie. Jako jedyny majątek skarżący wymienił mieszkanie spółdzielcze. Postanowieniem referendarza sądowego z 11 sierpnia 2008 roku odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 5 września 2008 roku. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, powołując się "na cały czas istniejące okoliczności uzasadniające wniosek". W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący podniósł, iż nie posiada możliwości finansowych ponoszenia kosztów sądowych, ponieważ "nie z własnej winy został wplątany w lobbing i dyskryminację finansową zorganizowanych grup usiłujących od wielu lat uzyskiwać nienależne korzyści finansowe jego kosztem". Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest regułą, natomiast zwolnienie z ich uiszczania stanowi odstępstwo od niej. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Wykładnia językowa art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na podkreślenie zasługuje także to, iż Sąd nie jest zobligowany do prowadzenia odrębnego postępowania mającego na celu ustalenie faktycznych możliwości finansowych Skarżącego. To na stronie skarżącej spoczywa ciężar dowiedzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już wspomniano wcześniej ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które uniemożliwiałyby mu uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Okoliczności takich nie przywołał również w sprzeciwie, który na marginesie w ogóle nie zawiera uzasadnienia przedmiotowego wniosku. Skarżący nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które wpływałyby na zmianę oceny jego sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.