VIII SA/Wa 165/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Syndyka W. Sp. z o.o. w upadłości o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka W. Sp. z o.o. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 3.000 (trzy tysiące) zł, tj. ponad kwotę uiszczonego wpisu od skargi Syndyk W. Sp. z o.o. w upadłości wnioskiem z dnia 3 lipca 2008 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 3.000 zł, tj. ponad kwotę uiszczonego wpisu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy [...] została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku spółki. Na dzień 30 czerwca 2008 r. na rachunku bankowym upadłej spółki znajdowały się środki w kwocie 75.407 zł. Jednocześnie Syndyk wyjaśnił, że na rachunek ten różne firmy wpłaciły nienależnie kwotę 149.289 zł myląc kontrahenta. Z sumy tej 69.251 zł zostało wpłacone jeszcze przed dniem ogłoszenia upadłości. Z tej kwoty na wniosek wierzycieli Sędzia Komisarz wyłączył z masy upadłości kwoty 4.403, 91 zł i 5.169,85 zł (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 25 kwietnia 2008 r. Sygn. akt X GUp 64/07 w załączeniu). Od dnia ogłoszenia upadłości na rachunek upadłej spółki zostały omyłkowo wpłacone środki w wysokości 80.037, 71 zł. Środki te nie stanowią aktywów własnych spółki i w najbliższym czasie będą musiały być zwrócone uprawnionym podmiotom, w związku z tym Syndyk wyjaśnił, że nie posiada aktualnie żadnych aktywów, z których mógłby uregulować koszty sądowe ponad uiszczoną kwotę 3.000 zł tytułem wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Syndyk oświadczył, że w rezultacie zwrotu szeregu nienależnie wpłaconych na rachunek spółki kwot na dzień 31 lipca 2008 r. na tym rachunku pozostaje suma 5.743,18 zł, która nie wystarcza nawet na wykonanie postanowień Sądu Rejonowego z dnia 25 kwietnia 2008 r., co oznacza, ze Syndyk nie posiada wolnych środków na finansowanie bieżących kosztów spółki. W załączeniu Syndyk przedłożył wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające, że w dniu 23 i 29 lipca 2008 r. dokonano zwrotu nienależnej wpłaty spółce [...] oraz wyciąg potwierdzający oświadczenie o aktualnym stanie konta. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako ppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 ppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § § 3 ppsa obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną lub inną jednostkę nieposiadającą osobowości z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 ppsa). Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z dnia 6.10.2004 r. sygn. Akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Stosownie z kolei do art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art.211 ppsa). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostanie obciążone społeczeństwo czyli pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu w wysokości 3.000 zł. Przystępując do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa przyznanie prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Na koszty postępowania na obecnym jego etapie skalda się wpis od skargi ustalony w wysokości 18.460 zł. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów źródłowych stanowiących uzupełnienie wniosku wynika, że istotnie na dzień rozpoznania wniosku Syndyk masy upadłości nie dysponuje wolnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na zaspokojenie kosztów postępowania. Wprawdzie na rachunku spółki w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku znajdowały kwoty przekraczające wysokość wpisu od skargi, jednakże w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy wykazano, że zostały one wpłacone nienależnie (omyłkowo) i jako takie podlegają zwrotowi uprawnionym podmiotom. Po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, a także zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zostały spełnione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustawy, należało postanowić jak w sentencji.