VIII SA/Wa 165/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. W. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008 rok postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100). Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. przyznano skarżącemu S. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego radcę prawnego M. W. Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. pełnomocnik wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego oświadczając, że opłaty za udzieloną pomoc prawną nie zostały uiszczone w całości ani w części. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a. ) stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa w rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490). W rozpoznawanej sprawie zaskarżeniu podlegała decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie podatku od towarów i usług. Wpis sądowy w tej sprawie ma charakter wpisu stosunkowego i jego wysokość została określona na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Stosownie do treści § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa obejmują 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei z § 6 pkt 5 rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosiła 12.477 zł. Decydując o kwocie wynagrodzenia podkreślić należy, że wprowadzenie w art. 250 p.p.s.a. odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że przepis ten nie stanowi uregulowania pełnego. Stąd konieczne jest sięgnięcie do przepisów zawartych w rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. Pojęcie opłat zawarte w powołanym wyżej § 15 rozporządzenia nie zostało zdefiniowane, jednak z jego § 2 ust. 2 wynika, iż podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1 stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 p.ps.a. zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. W przepisie tym stanowi się, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści ww. przepisów wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Podzielając powyższy pogląd należy zwrócić uwagę, że postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to w praktyce obowiązek referendarza sądowego bądź Sądu ustalenia nie tylko czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, ale też dokonania oceny włożonego nakładu pracy, zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż regulacje zawarte w powoływanym rozporządzeniu dotyczą nakładu pracy, charakteru sprawy i wkładu pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia w odniesieniu do merytorycznego rozpoznania sprawy. Tym samym dla oceny powyższych okoliczności istotne jest nie tylko na jakim etapie postępowania radca prawny z urzędu udzielał pomocy prawnej, ale również w jakim zakresie pomoc ta została udzielona. W postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Przechodząc zatem do oceny zasadności złożonego wniosku i biorąc pod uwagę zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne uznano, że pełnomocnikowi należy przyznać za udzieloną pomoc prawną w niniejszej sprawie wynagrodzenie w kwocie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia) powiększone o stawkę podatku od towarów i usług wynoszącą 55,20 zł co łącznie stanowi kwotę 295,20 zł. W niniejszej sprawie rola pełnomocnika skarżącego sprowadzała się do przejrzenia akt sprawy w dniu 6 czerwca 2014 r. i stawiennictwa na rozprawie. Dlatego też – w ocenie referendarza – przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia według stawek ustalonych w stosunku do wartości przedmiotu sporu (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.) bez stosownego miarkowania pozostaje w sprzeczności z treścią § 2 ust. 1 obligującym do badania niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika, jak i charakteru sprawy oraz jego wkładu w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podjęte bowiem przez pełnomocnika czynności nie były działaniami, których dokonanie wymagałoby znacznego nakładu pracy. W tym stanie rzeczy w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.