VIII SA/Wa 166/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Asesor WSA Andrzej Kuna /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2006 r. , nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone akty nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2004 roku E.S., dalej skarżący, zwrócił się Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. o stwierdzenie nieważności postanowienia naczelnika Gminy K. z dnia [...] września 1978 roku [...] w sprawie sprostowania błędów pisarskich w akcie własności ziemi z dnia [...] października 1975 roku o tym samym numerze, wydanym w sprawie uregulowania tytułu własności gospodarstwa rolnego G.S.. Skarżący podniósł, że postanowienie nie prostowało żadnej omyłki pisarskiej, ale zmieniało prawomocny akt własności ziemi w sposób istotny zmniejszając powierzchnię gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 roku. Nr 208. poz. 2128 ze zm.) umorzyło postępowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowienie prostujące błędy pisarskie wydane w trybie art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego staje się integralną częścią decyzji. Oznacza to, że decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej ze sprostowaniem. Stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia o sprostowanie błędów pisarskich wpłynęłoby zatem na treść znajdującego się w obrocie prawnym aktu własności ziemi nim sprostowanego. Natomiast w obowiązującym aktualnie stanie prawnym nie jest możliwe wzruszenie w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania i stwierdzenia nieważności) ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - o czym stanowi art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 roku skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie spraw wnosząc o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Gminy K. Zdaniem skarżącego dokonanie zmiany aktu własności ziemi w trybie postanowienia, a nie nowej decyzji jest rzeczą niedopuszczalną. Dlatego też postanowienie wydane sprzecznie z prawem nie stanowi integralnej części aktu własności ziemi i jako sprzeczne z prawem winno być wycofane z obrotu przez stwierdzenie jego nieważności. Celem wniosku nie jest niweczenie przepisu art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku lecz usunięcie z obrotu postanowienia, które w sposób sprzeczny z prawem próbowało dokonać zmiany w decyzji. Skarżący podkreślił, że postanowienie to nie prostowało błędów lecz zmieniało treść decyzji - aktu własności ziemi. Podstawą jego wydania nie mogły więc być przepisy o sprostowaniu błędów, na które powołuje się Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skoro postanowienie wydane zostało bez żadnej podstawy prawnej i dokonało zmiany aktu wyższej rangi jaką była decyzja, to oczywistym się staje, że jest ono nieważne. Decyzją z dnia [...] września 2006 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 k.p.a. i art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu w postanowieniu tym faktycznie przekroczono zakres sprostowania błędów pisarskich i na skutek braku zażalenia stało się ono ostateczne. Postanowienie to stosownie do art.113 § 1 k.p.a. oraz utrwalonego orzecznictwa i doktryny w tym zakresie, stanowi integralną część decyzji, której dotyczy. Dlatego też postanowienie to pomimo wadliwości, nie może być wzruszone w administracyjnych trybach, gdyż przepis art.63 ust.2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa taką możliwość wyłączył. Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2006 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa i wniósł o jej uchylenie. W ocenie skarżącego, prezentowane przez organ stanowisko jest sprzeczne z materiałem dowodowym i stanem prawnym. Przede wszystkim postanowienie nie stało się prawomocne, gdyż nigdy wcześniej jego odpis nie został doręczony zainteresowanym w przepisanej formie. Po drugie nie tylko przekroczono zakres sprostowania, ale dokonano istotnej zmiany prawomocnego aktu własności, co mogło mieć miejsce jedynie w drodze uchylenia aktu własności w trybie prawem przepisanym i wydania nowych aktów własności. Postanowienie o sprostowaniu staje się integralną częścią decyzji jeżeli dotyczy oczywistych błędów, które zgodnie z cytowanym przepisem, mogą podlegać sprostowaniu, natomiast postanowienie przekraczające zakres sprostowania nie może stanowić integralnej część decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał skargę za zasadną. Istotą żądania skarżącego było domaganie się stwierdzenia nieważności postanowienia naczelnika Gminy K. z dnia [...] września 1978 roku [...] w sprawie sprostowania błędów pisarskich w akcie własności ziemi. Żądanie to organy administracji obu instancji rozpatrzyły, wbrew jego istocie, jako żądanie wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji administracyjnej - aktu własności ziemi i zastosowały przepisy art.63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. Przepisy art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy są przepisami szczególnymi i jako takie muszą być interpretowane ściśle. Artykuł 63 ust. 2 tej ustawy wyraźnie i wyczerpująco określa zakres wyłączenia stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. Są to przepisy dotyczące wyłącznie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Powyższa regulacja nie dotyczy sprostowania decyzji czy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w trybie art. 113 § 1 i 2 k.p.a. oraz wydanych postanowień w tym zakresie. Tak więc art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 2 k.p.a. o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, póz. 250 ze zm.). Tym samym postanowienia wydane w trybie art.113 k.p.a podlegają wszystkim rygorom wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. oraz art. 113§1 i 156§1 pkt.2 k.p.a. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w celu rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym omawianego żądania skarżącego. Zasadność tego żądania ocenią właściwe organy administracji w płaszczyźnie art. 113 § 1 i 156§1 pkt.2 k.p.a. Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem powołanych przepisów prawa Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a), c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 na zasadzie art. 152 p.p.s.a.