VIII SA/Wa 166/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. W. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie kontrolnego badania lekarskiego postanawia: odrzucić skargę Zaskarżonym orzeczeniem z [...] marca 2019 r. Nr [...] Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych w W. (dalej: CKL, organ odwoławczy) utrzymała w mocy orzeczenie [...] Regionalnej Komisji Lekarskiej w W. z [...] grudnia 2018 r. Nr [...] o uznaniu G. W. (dalej: strona, skarżący), byłego funkcjonariusza Służby Więziennej (dalej: SW), za trwale niezdolnego do służby w SW oraz zaliczenia go do [...] grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą. Pismem z [...] maja 2019 r. (data wpływu pisma) skierowanym do Sądu Okręgowego w W. skarżący wniósł odwołanie od ww. orzeczenia zarzucając, że jest ono dla niego krzywdzące i niezgodne ze stanem faktycznym. Skarżący posiada bowiem orzeczenia poprzednich komisji lekarskich z K. oraz wyrok Sądu Okręgowego w W., które uznały, że jego schorzenia są związane ze służbą w SW. Skarżący domagał się przyznania świadczenia w postaci dodatku do emerytury z tytułu inwalidztwa powstałego w związku ze SW. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w W. XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawie [...], po rozpoznaniu sprawy skarżącego przeciwko CKL o wysokość emerytury, odrzucił odwołanie, sprawę przekazał do rozpoznania właściwemu rzeczowo Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz orzekł o kosztach postępowania. Postanowienie nie zawiera uzasadnienia i jest prawomocne od [...] stycznia 2020 r. CKL pismem z [...] marca 2020 r. wniosła odpowiedź na skargę, w której domagała się jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zdaniem organu odwoławczego orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby i ich związek ze służbą dla celów emerytalno-rentowych nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Orzeczenia te nie mają samodzielnego bytu. Są poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach emerytalno-rentowych. O ile ustalanie chorób, uszczerbku na zdrowiu, związku ze służbą czy związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami służby oraz stopnia inwalidztwa należy do komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, to prawo do świadczeń, ich zakres i wysokość z tego tytułu ustalają inne organy, od rozstrzygnięć których przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest orzeczenie CKL z [...] marca 2019 r. o zaliczeniu skarżącego do [...] grupy inwalidów bez związku ze służbą w SW. Zostało ono wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1989) oraz ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132). Wyjaśnić należy, że komisje lekarskie, działające m.in. w sprawach emerytów i rencistów SW, są organami administracji publicznej i swoje rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych nazywanych orzeczeniami. Orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest wówczas stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe czy też z niej zwalniana. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, publ. ONSA 2001/2/47, postanowienie WSA w Krakowie z 9 września 2014 r., III SA/Kr 605/14, publ. CBOSA, postanowienia WSA w Warszawie z 1 grudnia 2014 r., II SA/Wa 1897/14 oraz z 16 marca 2018 r., II SA/Wa 2001/17, publ. CBOSA). Drugą grupę orzeczeń wydawanych przez komisje lekarskie stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych czy odszkodowawczych. Mają one wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 22 lipca 2010 r., I OSK 220/10; z 30 kwietnia 2010 r., I OSK 93/10; z 29 maja 2008 r., II OSK 667/08, wszystkie publ. CBOSA). Zdaniem Sądu zaskarżone w sprawie orzeczenie CKL o zaliczeniu skarżącego do [...] grupy inwalidzkiej i stwierdzeniu pozostawania inwalidztwa bez związku ze służbą w SW należy do drugiej z omawianych wyżej grup i nie ma charakteru odrębnej sprawy. Stanowi jedynie podstawę do wydanych przez inne organy decyzji w sprawie świadczeń emerytalno-rentowych, a co za tym idzie nie mieści się w katalogu aktów prawnych lub czynności, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i jako takie nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd nie traci z pola widzenia, że sprawa niniejsza została mu przekazana do rozpoznania przez sąd powszechny, ani tego, że - jak wynika z art. 58 § 4 p.p.s.a. - sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1 (tj. gdy sprawa nie należy do jego właściwości), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Przywołany przepis zawiera unormowanie, które ma zapobiegać negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi. Stanowi on szczególną podstawę właściwości sądu administracyjnego nawet w przypadku, gdy sprawa należy "de facto" do właściwości sądu powszechnego. Jedyną przesłanką ustalenia wystąpienia tej szczególnej podstawy właściwości jest wcześniejsze uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym do rozpoznania sprawy. Wobec powyższego Sąd nie mógł, z mocy art. 58 § 4 p.p.s.a., odrzucić skargi, stwierdzając swą niewłaściwość i zastosować art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednakże nie było przeszkód prawnych przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi w sytuacji zaistnienia którejkolwiek z pozostałych przyczyn, tj. art. 58 § 1 pkt 2-6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 października 2010 r., II OSK 1912/10, publ. CBOSA). W kontekście sprawy niniejszej należy zwrócić uwagę, że sąd powszechny, uznając się niewłaściwym w sprawie, przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jednocześnie jednak odrzucił odwołanie strony. Skarżący bowiem odwołał się od orzeczenia CKL z [...] marca 2019 r., zamiast od decyzji zamiennej Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej w W. z [...] maja 2019 r. Nr [...], wydanej na podstawie kwestionowanego orzeczenia CKL. Wprawdzie postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie nie zawiera uzasadnienia, jednak wywieść należy, że jego prawną podstawę w zakresie przekazania według właściwości stanowił art. 464 § 1 k.p.c., według którego odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże sprawę temu organowi. W piśmiennictwie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w pojęciu "inny organ" mieści się także inny sąd (por. A. Zieliński: Prawo do sądu a struktura sądownictwa, "Państwo i Prawo" 2003, z. 4, s. 29, także postanowienie SN z 12 grudnia 1999 r. I PKN 63/99, OSNP 2000, z. 4, p. 391). W sprawie niniejszej istotne jest to, że przedmiotowe orzeczenie CKL - jako odrębny akt - nie podlega kontroli ani sądu administracyjnego, ani sądu powszechnego. Sprawa ta nie ma bowiem charakteru autonomicznego. Jakkolwiek zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i jest badana przez sąd powszechny, to dzieje się to dopiero na etapie odwołania od decyzji określających prawo do określonych świadczeń, ich zakresu czy wysokości. Kwestionowane orzeczenie lekarskie CKL podlega więc kontroli przez sąd powszechny jedynie w drodze odwołania od decyzji zamiennej z [...] maja 2019 r. o przyznaniu emerytury SW od dnia [...] czerwca 2019 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy ma zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., według którego sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.