VIII SA/Wa 176/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2008 r. sprawy ze skargi B.W., A.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości w postępowaniu scaleniowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Sz. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza solidarnie od Wojewody [...] na rzecz skarżących B.W. i A.C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt VIII SA/Wa 176/08 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku, znak [...] Wojewoda [...] biorąc za podstawę art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z póź. zmianami) dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. W. i A. C. od decyzji Starosty S.- znak [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku w sprawie przeprowadzonego postępowania dotyczącego przebiegu granicy między nieruchomościami położonymi na terenie wsi Z. gmina S., należącymi do B. W. i A.C. oraz J. Z. i Z. Z. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podnosił, że projekt scalania gruntów wsi Z., gmina S. zatwierdził Starosta S. decyzją, znak [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku. Scaleniem objęto między innymi grunty współwłaścicieli B. W. i A. C., w tym działkę nr [...], o pow. 0,32 ha i wartości 118,85 jednostek szacunkowych, której południową część stanowił teren zabudowany o powierzchni 0,15 ha. W kwestionariuszu życzeń współwłaścicielki wnioskowały o pozostawienie powyższej działki w starym stanie. Od decyzji Starosty S., między innymi odwołanie wniosły B. W. i A. C. - podnosząc głównie, iż w trakcie scalania nie została prawidłowo ustalona granica między działkami siedliskowymi o numerach [...] i [...] (oznaczenie przed scaleniem). Podnoszony zarzut uznano za słuszny i decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 roku uchylono decyzję Starosty w części dotyczącej gruntów należących do J. Z., Z. Z. i B. W., C. A. w przedmiocie ustalenia granicy między działkami siedliskowymi nr [...] i [...] i przekazano w tej części organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zgodnie z art. 35 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Rozpoznając sprawę Starosta S. przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe, w ramach którego W. Biuro Geodezji i Terenów Rolnych opracowało operat techniczny wraz z opinią. Na podstawie dokumentacji rozgraniczeniowej Starosta S. wydał decyzję, znak [...] z dnia [...] lutego 2007 roku, w której orzekł o utrzymaniu w mocy projektu scalenia gruntów wsi Z., zatwierdzonego decyzją Starosty z dnia z [...] grudnia 2004 roku w części dotyczącej wyznaczenia granicy pomiędzy nieruchomością zabudowaną A. C., B. W. i J. Z. i Z. Z. Od decyzji tej odwołanie złożyły A. C. i B. W. zarzucając nieprawidłowości w wyznaczeniu granicy, gdyż jak podnosiły granica winna być odtworzona z dokumentacji sprzed scalenia, a nie według stanu faktycznego na gruncie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 roku uchylił decyzję Starosty S. z [...] lutego 2007 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji. W uzasadnieniu organ podnosił, że przedmiotowa decyzja nie zawiera dokładnego opisu przebiegu granicy, która została przyjęta jako obowiązująca, zgodnie z art. 35 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Nadto organ odwoławczy argumentował, że utrzymanie w sentencji decyzji organu I instancji granicy wykazanej w projekcie scalenia jest nieprawidłowe, gdyż decyzja Starosty S. z dnia [...] grudnia 2004 roku w sprawie zatwierdzenia scalenia gruntów wsi Z. w omawianej części, decyzją Wojewody [...] została uchylona. Uwzględniając powyższe, Starosta S. wydał ponownie decyzję, znak [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku, w której orzekł o utrzymaniu granicy pomiędzy nieruchomością zabudowaną należącą do współwłaścicieli B. W. i A. C., oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...] (przed scaleniem) a nieruchomością zabudowaną nr [...] będącą własnością współwłaścicieli J. Z. i Z. Z. biegnącej po istniejącym ogrodzeniu, tj. po punktach nr [...] i [...], przez punkt poligonowy [...] oraz linię prostą do granicy z Z., zgodnie z operatem technicznym nr [...] z dnia 29 grudnia 2006 roku stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Od powyższej decyzji odwołanie złożyły B. W. i A. C. kwestionując granicę w niej opisaną. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania stwierdził co następuje: Na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym, w myśl ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granicy rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczeniu, a decyzja o scaleniu gruntów, wydana w postępowaniu scaleniowym, zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego decyzja Starosty S. z dnia [...] grudnia 2007 roku w sprawie przeprowadzonego postępowania dotyczącego przebiegu granicy między działkami siedliskowymi o numerach [...] i [...], wskazuje, iż przyjęto przebieg granicy w myśl § 15 pkt 1c) Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 roku w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz.U. nr 45, poz. 453 ze zmianami), tj. zgodnie z istniejącym stanem na gruncie, a więc po istniejącym ogrodzeniu. Organ podnosił, że jak wynika z dokumentacji, tj. protokołu granicznego i opinii geodety, ustalenie przebiegu granicy nie może być dokonane na podstawie zebranych dowodów, ze względu na brak możliwości zidentyfikowania linii pomiarowej według zarysu z 1965 roku i zmienioną obecnie sytuacją w terenie. Nadto organ zauważył, że między stronami nie doszło do zgodnego oświadczenia, wskazującego przebieg spornej granicy, ani też strony nie zawarły ugody przed geodetą w trybie art. 31 pkt 4 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego granica między spornymi działkami powinna przebiegać według stanu istniejącego na gruncie - zgodnie z faktycznym użytkowaniem. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyły A. C. i B. W. podnosząc, że przedmiotowa decyzja narusza zasady sprawiedliwości społecznej i prawa własności jakie gwarantuje im Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Podnosiły, że granica przed scaleniem miała zupełnie inny przebieg, co wielokrotnie zarzucały w swoich odwołaniach. Zdaniem skarżących granica między spornymi działkami powinna być wytyczona z uwzględnieniem stanu prawnego sprzed postępowania scaleniowego. Zarzucały, że przyjęta granica wzdłuż płotu nie jest granicą, która miała taki przebieg od 20 lat. Twierdziły, że około 8 lat wstecz, przed rozpoczęciem procesu scalenia sąsiad Z. przestawił stare ogrodzenie i postawił w innym miejscu nowe ogrodzenie. Drugi wyznacznik granicy, tj. bruzdę Z. przeorał w 2007 roku i ich zdaniem nie oddaje to rzeczywistego przebiegu granicy sprzed scalenia. Skarżące podnosiły, że od czasu zmiany przebiegu granicy przez sąsiada wielokrotnie interweniowały w organach administracji publicznej o ustalenie prawidłowego przebiegu granicy pomiędzy ich działką a działką Z. Na okoliczność podjętych działań załączyły kserokopie pism kierowanych do organów. Z tych też względów, zdaniem skarżących granica ustalona w zaskarżonej decyzji nie oddaje jej przebiegu, który powinien uwzględniać stan prawny gruntów sprzed scalenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację uznając, iż podnoszone przez skarżące zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. C. i B. W. znajduje usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu, jak trafnie podniósł organ, zgodnie z art. 35 ustawy z 17 maja 1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku, nr 240, poz. 2027 ze zmianami) dalej jako prawo geodezyjne i kartograficzne sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granicy rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczeniu, a decyzja o scaleniu, wydana w postępowaniu scaleniowym zastępuje decyzję o rozgraniczeniu. Należy zauważyć, iż przywołany przez organ przepis § 15 pkt 1c) rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 roku (Dz.U. nr 45, poz. 453 ze zm.) dalej jako rozporządzenie, stosuje się wtedy, gdy przebieg granicy nie może być ustalony na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, przebieg granicy ustala się według ostatniego spokojnego stanu posiadania, a w razie braku możliwości jego określenia - zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie. W ocenie Sądu, poza uwagą organu pozostały przepisy przywołanego rozporządzenia - a mianowicie § 3, który stanowi, że podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty - stwierdzające stan prawny nieruchomości, określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Tak więc, podstawą ustalenia przebiegu spornej granicy są znajdujące się dokumenty dotyczące przebiegu granicy, stanu prawnego nieruchomości. W § 7 rozporządzenia zapisano, że jeżeli brak jest dokumentów o których mowa w § 5 i 6, za podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości można przyjąć dokumenty określone w § 4, jeżeli zawierają dane o przebiegu granicy. Jednym z dokumentów załączonych do skargi jest mapa ewidencyjna, która jest zgodna z zatwierdzonym oryginałem planu, nr ks. ew [...] z dnia 29 stycznia 1968 roku i stanowi podstawę do wpisu do księgi wieczystej. Przedmiotowa mapa przedstawia przebieg granic pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby dokument ten był przedmiotem oceny organu. Zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei przepis art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wyrażona tym przepisem zasada swobodnej oceny dowodów nakłada na organ obowiązek dokonania oceny dowodów zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Regułami tymi są : a) oparcie się na materiale dowodowym zebranym przez organ ; b) ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Przepis § 15 rozporządzenia ma zastosowanie wtedy, gdy przebieg granicy nie może być ustalony na podstawie zebranych dowodów. Należy zauważyć, że znajdują się dowody w postaci map, dowodów stwierdzających stan prawny nieruchomości. Obie nieruchomości, których przebieg granicy jest sporny mają założone księgi wieczyste, a więc muszą być tam mapy tych nieruchomości. W tej sytuacji, gdy organ nie sięgnął po przywołane dowody, nie dokonał ich oceny, to ustalenie granicy zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie nie może zostać uznane za prawidłowe. Organ aby prawidłowo rozpoznać sprawę musi dysponować całym materiałem dowodowym, a następnie dokonać jego swobodnej oceny, która znajdzie swoje odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien wziąć pod uwagę przepisy rozdziału 2 rozporządzenia dotyczącego rodzajów dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic. Organ powinien zapoznać się z dokumentami stwierdzającymi przebieg granicy i stan prawny nieruchomości. Jak wynika z materiału, takie dokumenty są dostępne i winny być przedmiotem oceny organu. Organ dysponując pełnym materiałem dowodowym będzie mógł w sposób prawidłowy ustalić przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono, jak wstępie. O wstrzymaniu wykonalności orzeczono biorąc za podstawę art. 152 p.p.s.a. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów sądowych.