VIII SA/Wa 182/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-19
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Sławomir Fularski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo podłączenie lub wymiana kotła centralnego ogrzewania, bez wykonania innych robót budowlanych, stanowi 'roboty budowlane' w rozumieniu Prawa budowlanego, uzasadniające zastosowanie procedury naprawczej z art. 50 i 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły wystarczającej analizy, czy sama wymiana lub podłączenie kotła centralnego ogrzewania stanowi 'roboty budowlane' w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego. W związku z tym zastosowanie procedury naprawczej z art. 50 i 51 Prawa budowlanego było przedwczesne. Sąd wskazał, że organy powinny rozważyć przeprowadzenie postępowania w oparciu o przepisy dotyczące utrzymania obiektów budowlanych lub zlecić sporządzenie ekspertyzy technicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej A.B. odłączenie kotła centralnego ogrzewania o mocy 18 kW od przewodu kominowego i instalacji centralnego ogrzewania, wraz z zamurowaniem otworu. Organy nadzoru budowlanego uznały, że pomieszczenie kotłowni nie spełnia wymogów technicznych określonych w przepisach i normach, a montaż kotła stanowi roboty budowlane wykonane niezgodnie z prawem. Skarżący kwestionował, że wymiana kotła stanowiła roboty budowlane i podnosił, że przepisy techniczne nie powinny mieć zastosowania do instalacji istniejącej przed ich wejściem w życie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] listopada 2015 r. nr [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] stycznia 2016 r. numer [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "[...]WiNB" lub "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), rozpoznając odwołanie A.B. (dalej: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] nakładającej na skarżącego obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie odłączenia kotła c.o. o mocy 18 kW na paliwo stałe od przewodu kominowego wraz z zamurowaniem wlotu (otworu) do którego włączony jest kocioł c.o., odłączenia kotła c.o. o mocy 18 kW na paliwo stałe od instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Decyzją nr [...] z [...] listopada 2015 r. PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej jako "ustawa Prawo budowlane"), nałożył na A. B. obowiązek:
- odłączenia kotła c.o. o mocy 18 kW na paliwo stałe od przewodu kominowego wraz z zamurowaniem wlotu (otworu), do którego włączony jest kocioł c.o.;
- odłączenia kotła c.o. o mocy 18 kW na paliwo stałe od instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w [...] przy ul. [...].
Organ I instancji wskazał, że decyzja podlega wykonaniu niezwłocznie kiedy stanie się ostateczna w administracyjnym toku postępowania.
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że w dniu 12 listopada 2015 r. przeprowadził oględziny w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w [...], w wyniku których stwierdzono, że obiekt posiada piwnicę o wymiarach 2,23 m (szerokość), 3,37 m (długość) i 1,74 m (wysokość). W pomieszczeniu piwnicy znajduje się kocioł stalowy c.o., ustawiony na podłożu betonowym i podłączony do kanału dymowego rurą stalową, która posiada wyczystkę. Tylna ściana kotła znajduje się w odległości 45 cm od murowanej ściany piwnicy, boczna ściana kotła znajduje się w odległości 12 cm od murowanej ściany, druga ze ścian kotła znajduje się w odległości 170 cm od murowanej ściany piwnicy, a przód kotła znajduje się w odległości 230 cm od ściany. Ustalono także, że kotłownia wyposażona jest w wewnętrzną instalację elektryczną 220 V. Pomieszczenie w którym zainstalowano kocioł nie posiada wentylacji nawiewo - wywiewnej, o której mowa w PN - 87/B-02411, nie licząc zamykanego okna w ścianie pomieszczenia. Ponadto stwierdzono, że budynek właściciela – A. B. nie posiada samodzielnego przewodu kominowego, a kocioł c.o. został podłączony do kanału dymowego w przewodzie kominowym, znajdującym się w budynku sąsiednim - należącym do P. K.. Podczas oględzin pełnomocnik skarżącego – B. B. oświadczyła, że mąż – A. B. w październiku 2015 r. ponownie zamontował kocioł c.o. o mocy 18 kW, który to został wcześniej zdemontowany w 2004 r.
Organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że montaż kotła c.o. o mocy 18 kW, przyczynił się do zmiany parametrów technicznych pomieszczenia które nie odpowiada warunkom technicznym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych") i przepisom Polskiej Normy PN-87/B-02411 - Kotłownie wbudowane na paliwo stałe. W obecnym stanie prawnym organ stwierdza, że pomieszczenie w piwnicy budynku nie spełnia warunków Polskiej Normy PN-87/B-02411 której przepisy w zakresie pkt. 2.1.3-2.1.6 i 2.1.8-2.1.10 obowiązkowo muszą zostać spełnione w myśl art. 136 ust. 2 ww. rozporządzenia. Poza tym w § 136 ust. 11 ww. rozporządzenia zapisano "W pomieszczeniu, którym zainstalowane są kotły na paliwo stałe lub olej opałowy, powinien być zapewniony nawiew niezbędnego strumienia powietrza dla prawidłowej pracy kotłów z mocą cieplną nominalną, a także nawiew i wywiew powietrza dla wentylacji kotłowni". Nieprawidłowościami, które dyskwalifikują istniejącą kotłownię na paliwo stałe są: brak wentylacji nawiewnej (w pomieszczeniu kotła powinien znajdować się otwór niezamykany o powierzchni co najmniej 200 cm2 pkt. 2.1.6.1 Polskiej Norm ww. rozporządzenia) oraz brak wentylacji wywiewnej - pomieszczenie kotła powinno mieć kanał wywiewny o przekroju nie mniejszym niż 14 x 14 cm, z otworem wlotowym pod sufitem pomieszczenia, wyprowadzony ponad dach i umieszczony obok komina. Inną niezgodnością z przepisami jest wysokość tego pomieszczenia, która w stanie obecnym wynosi 1,74 m, a nie powinna być mniejsza niż 2,0 m, zgodnie z § 97 ust. 1, jeżeli inne przepisy rozporządzenia nie określają większych wymagań.
Ponadto PINB wskazał, że przedmiotowe pomieszczenie w którym zainstalowano kocioł c.o. o mocy 18 kW nie spełnia wymogów w zakresie kotłowni wbudowanych na paliwo stałe ww. przepisów, a przeprowadzenie postępowania naprawczego jest niemożliwe z uwagi na konieczność wykonania robót budowlanych które wymagają zgłoszenia i projektu budowlanego. Wykonanie instalacji oraz zwiększenie wysokości pomieszczenia poprzez obniżenie posadzki będzie wymagało od inwestora posiadania skutecznie dokonanego zgłoszenia o którym mowa w art. 30 ust.1 pkt 2b ustawy Prawo budowlane. Wykonanie tych robót będzie kwalifikowane jako przebudowa obiektu budowlanego według art. 3 pkt. 7a ww. ustawy.
Zdaniem organu I instancji nie jest także możliwe nałożenie obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w myśl art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane, ponieważ powyższe roboty budowlane podlegają reglamentacji prawa budowlanego, a na ich wykonanie wymagane jest dokonanie skutecznego zgłoszenia.
W związku z brakiem podstaw prawnych do nakazania inwestorowi wykonania robót budowlanych wymagających zgody budowlanej, jedynym rozwiązaniem w przedmiotowej sprawie i doprowadzeniem części obiektu budowlanego do stanu odpowiadającemu prawu jest nakaz odłączenia kotła c.o. od instalacji centralnego ogrzewania i kanału dymowego z zamurowaniem otworu zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 1 obowiązujących przepisów. Tylko takie działanie, w ocenie PINB, może przywrócić przedmiotowy obiekt budowlany do stanu zgodnego z przepisami.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej:
- naruszenie prawa materialnego, w postaci art. 66 ustawy Prawo budowlane, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu, wobec stwierdzenia przez organ stanu niezgodności, której nie można uznać jako niezgodności wtórnej, pomimo że przepis ten jest możliwy do zastosowania jedynie wobec stanu niezgodności wtórnej,
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło PINB do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń dotyczących braku możliwości zamontowania wentylacji mechanicznej oraz zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;
- naruszenie reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
Rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2015 r., organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] stycznia 2016 r. orzekł o utrzymaniu jej w mocy. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że wykonanie robót budowlanych polegających na podłączeniu (wymianie) kotła c.o. na paliwa stałe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w [...] do przewodu kominowego i do instalacji centralnego ogrzewania budynku przy PI. [...] w [...] nie jest budową nowego obiektu budowlanego, dlatego też w omawianej sprawie należało zastosować przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. [...]WINB podzielił argumentację organu I instancji, że sprawie nastąpiło naruszenie prawa, które uzasadnia ingerencję organów nadzoru budowlanego i nałożenie na inwestora obowiązków na podstawie art. 51 ww. ustawy.
Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż montaż kotła c.o. na paliwo stałe o mocy 18 KW w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w [...] do przewodu kominowego oraz do instalacji centralnego ogrzewania budynku przy PI. [...] w [...] przyczynił się do zmiany warunków technicznych rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Warunki budowy kotłowni określa aktualnie § 136 ww. rozporządzenia. Rozporządzenie to wskazuje także wymogi jakie winno spełniać pomieszczenie, w którym może być ustawiony piec. Wysokość takiego pomieszczenia nie może być mniejsza niż 2,2 m, a kubatura nie mniejsza niż 8 m3.
Organ odwoławczy stwierdził, że zainstalowanie spornego kotła o mocy 18 kW spowodowało zmianę parametrów technicznych pomieszczenia, które nie odpowiada warunkom technicznym ww. rozporządzenia oraz Polskiej Normie PN-87/B-02411 w zakresie pkt 2.1.3-2.1.6 i 2.1.8-271.10, której przepisy muszą zostać spełnione w myśl powołanego powyżej § 136 ust. 2 rozporządzenia. Przedmiotowa kotłownia nie posiada oddzielnych pomieszczeń dla składu opału i żużla umieszczonych obok kotłowni (co jest również naruszeniem pkt 2.2.3.1. Polskiej Normy) oraz wymaganej wysokości, która wynosi 1,74 m (co jest również naruszeniem pkt 2.2.14.6 Polskiej Normy). Ponadto w pomieszczeniu takim powinien być zapewniony nawiew niezbędnego strumienia powietrza dla prawidłowej pracy kotła na paliwo stałe, a także nawiew i wywiew powietrza dla wentylacji kotłowni, czego omawiane pomieszczenie nie posiada, a co jest naruszeniem przepisów 2.2.10.1 i 2.2.10.2 Polskiej Normy. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że kotły grzewcze na paliwo stałe mogą być przyłączone do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego. Nie można zatem zgodnie z § 145 ust. 1 ww. rozporządzenia podłączyć dwóch kotłów grzewczych do jednego przewodu dymowego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, nakazanie doprowadzenia do stanu poprzedniego kotłowni na paliwo stałe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w [...] było prawnie uzasadnione. Art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane może bowiem znaleźć zastosowanie m.in. w przypadkach o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 7 ww. ustawy, tj. co do robót wykonanych niezgodnie z przepisami.
Odnosząc się do zarzutów odwołania [...]WINB wskazał, że skarżone rozstrzygnięcie nie zostało wydane, jak podnosi strona skarżąca, na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, lecz art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Ponadto organ I instancji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z tym nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponadto skarżone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie elementy decyzji, o których mowa w art. 107 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że przedmiotowe roboty budowlane polegające na podłączeniu kotła na paliwo stałe o mocy 18 kW stanowią zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. Organ I instancji wydając skarżoną decyzję miał więc na względzie bezpieczeństwo użytkowników przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie w tym zakresie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podtrzymał wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uprzednio zawarte w odwołaniu. Zarzucił nadto wydanie zaskarżonej decyzji bezzasadnie na podstawie i z naruszeniem art. 50 i art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane polegające na zastosowaniu powołanych przepisów wobec stwierdzenia przez organ bezzasadnie stanu niezgodności, pomimo tego, że materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie niezgodności, gdyż korzystanie przez skarżącego z pieca c.o. na paliwo stale o mocy 18 kW nie wymaga pozwolenia.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ administracji dokonał błędnych ustaleń w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy, a także błędnie zastosował przepisy prawa. W ocenie skarżącego, przyłączenie starego kotła o mocy 18 kW, wbrew twierdzeniom organu nie spowodowało zmian parametrów techniczno-użytkowych pomieszczenia. Rozwiązanie grzewcze funkcjonuje w jego budynku nieprzerwanie od 1960 r. i nigdy nie stwarzało żadnego zagrożenia, piec spełnia bowiem wszystkie wymogi bezpieczeństwa. Nie polegają również na prawdzie twierdzenia organu, że skarżący dokonał podłączenia do kanału dymowego w przewodzie kominowym znajdującym się w sąsiednim budynku, gdyż skarżący stoi na stanowisku, że komin, do którego nastąpiło podłączenie usytuowany jest na jego działce. Dodatkowo przepisy rozporządzenia, na które powołuje się organ, zostały wprowadzone w 2002 r. a piec c.o. w takim kształcie, a jakim dzisiaj funkcjonuje został podłączony przed tą datą, dlatego też w niniejszej sprawie nie stosuje się przepisów wskazanego przez organ rozporządzenia. Również przepisy ustawy Prawo budowlane weszły w 1994 r., zatem nie można ich zastosować do niniejszego stanu faktycznego, skoro przedmiotowy kocioł o mocy 18 kW został tam umieszczony w 1988 r.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, mając na uwadze ww. kryteria, doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo.
Materialną podstawą prawną wydania decyzji przez PINB, a następnie co do zasady utrzymaniu jej w mocy przez [...]WiNB było zastosowanie art. 51 ustawy Prawo budowlane. W ww. przepisie została określona procedura naprawcza stosowana do robót budowlanych wykonanych niezgodnie ze sztuką budowlaną. Powoływane przez organ odwoławczy przepisy, tj. art. 50 oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane dotyczą innych przypadków niż te określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 ww. ustawy które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Przepisy art. 50 i art. 51 mają również zastosowanie do robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach oraz robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia, jednak niezgodnie ze zgłoszeniem. Wreszcie omawiane przepisy art. 50 i art. 51 mogą mieć także zastosowanie do robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeżeli są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2).
Zatem dokładne określenie sytuacji, w których znajdzie zastosowanie procedura określona w przedstawionych przepisach prawa budowlanego ma na celu rozstrzygnięcie wątpliwości czy podłączenie (wymiana) kotła c.o. bez przeprowadzania jakichkolwiek innych robót budowlanych będzie mieściła się w zakresie robót budowlanych określonych w art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji w swojej decyzji przyjął, że wymiana kotła c.o., co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, bez wykonania innych robót budowlanych, nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na roboty budowlane czy też dokonania zgłoszenia. Organ odwoławczy co do zasady zaaprobował ustalenia dokonane przez PINB, jak również zastosowane przez wymieniony organ odpowiednie procedury dotyczące dalszego postępowania z wymienionym kotłem c.o.
[...]WINB w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że wykonanie robót budowlanych polegających na podłączeniu (wymianie) kotła c.o. nie jest budową nowego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy wskazał nadto, że art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane może znaleźć zastosowanie m.in. w przypadkach o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 7 ww. ustawy, tj. co do robót wykonanych niezgodnie z przepisami.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie przeprowadziły jednak wystarczającej analizy czy przeprowadzona przez skarżącego czynność (podłączenie czy też wymiana kotła c.o.) rzeczywiście stanowi "roboty budowlane" w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, a tym samym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i 107 § k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W celu ustalenia czy podłączenie (wymiana) kotła c.o. objęta jest procedurą reglamentacji określoną w ustawie Prawo budowlane odwołać należy się do regulacji definiujących pojęcie robót budowlanych, a następnie kategorii tych robót, które wymagają odpowiedniego pozwolenia na ich przeprowadzenie albo zgłoszenia do organu. W myśl art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane przez pojęcie roboty budowlane - należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. W sposób pośredni o tym czy dane działania są robotami budowlanymi stanowi art. 29 ust. 2 ww. ustawy, w którym to przepisie zostały wymienione kategorie robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia. Część z wymienionych w tym przepisie robót budowlanych wymaga jednak zgłoszenia. Literalna wykładnia wszystkich określonych w art. 29 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zdarzeń prowadzi do uznania, że sama wymiana czy też samo podłączenie kotła c.o. nie mieści się w ramach tego uregulowania, a więc w konsekwencji takie czynności nie mogą zostać uznane za roboty budowlane.
Co zdaje się istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie - z materiału dowodowego zebranego przez organy w niniejszej sprawie nie wynika, aby skarżący poza wymianą czy też podłączeniem kotła c.o. przeprowadził jakiekolwiek zmiany polegające na przebudowie dotychczas istniejącej w jego budynku instalacji centralnego ogrzewania. Prowadzi to do uznania, że przepisy prawa budowlanego w chwili wykonywania przez inwestora zamontowania przedmiotowego kotła c.o. nie obligowały go do uzyskania pozwolenia na tę czynność czy też zgłoszenia. Jak zaś wyżej zostało to zaznaczone, organy nadzoru budowlanego nie ustaliły w wystarczający sposób jakie to prace budowlane wykonał skarżący w związku z podłączeniem kotła. Mimo tego jednak organy nadzoru budowlanego zastosowały procedurę naprawczą i ostatecznie wydały decyzję w oparciu o art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, co należy ocenić jako działanie co najmniej przedwczesne.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowił podstawę prawną wydania decyzji przez organ I instancji - przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Z uwagi na to, że w cytowanym przepisie znalazło się odwołanie do art. 50 ust. 1 ww. ustawy zachodzi konieczność przytoczenia również tego przepisu - w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2)
w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub bądź w przepisach.
Z brzmienia powyższych uregulowań wynika, że tryb postępowania w nich przewidziany odnosi się do sytuacji, w której inwestor przeprowadził roboty budowlane, a z dotychczas poczynionych uwag wynika, że sama wymiana czy też podłączenie kotła c.o. nie mogą być uznane za wypełnienie definicji określonej w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane. Potwierdzeniem tego stanowiska jest ugruntowana linia orzecznicza zgodnie, z którą - w obecnym stanie prawnym przyjmuje się, że na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 wstrzymanie robót budowlanych może dotyczyć robót budowlanych polegających na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, jako że nie są to prace mieszczące się w pojęciu budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6. Tym samym są to inne przypadki niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, w których to przepisach mowa jest o "budowie". Każdy z tych przepisów (art. 48 ust. 1, art. 49b ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 1) dotyczy innych stanów faktycznych, co przesądza o ich zakresie przedmiotowym i stosowaniu ich (wyrok WSA w Białymstoku z 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 623/2007, Lexis.pl nr 2244192; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 51/2008, CBOSA; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 121/2010, Lexis.pl nr 7527467).
W ocenie Sądu, w tej sytuacji organy winny rozważyć możliwość przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy rozdziału 6-go ustawy Prawo budowlane, dotyczącego utrzymania obiektów budowlanych. Skarżący kwestionuje bowiem poczynione przez organ nadzoru budowlanego ustalenia odnośnie spełniania przez pomieszczenie, w którym zamontowany został kocioł c.o. - warunków technicznych zawartych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych.
Organy nadzoru budowlanego ustaliły stan faktyczny jedynie w oparciu o przeprowadzone oględziny pomieszczenia, w którym zamontowany został kocioł c.o. Z tej czynności wynikało, że nie zostały spełnione warunki określone w ww. rozporządzeniu. Nadal jednak istnieje konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, tj. wyczerpującego i jednoznacznego wyjaśnienia czy skarżący dokonując podłączenia przedmiotowego kotła do już istniejącej w jego budynku instalacji faktycznie wykonał jakiekolwiek roboty budowlane. Dopiero zaś po ustaleniu powyższego możliwe będzie zastosowanie przez organy odpowiednich przepisów.
W ocenie Sądu organy winny też rozważyć, czy w takiej sytuacji nie zachodziła konieczność skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten daje możliwość nałożenia na stronę obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, zarówno w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, jak również w przypadku konieczności uzyskania informacji co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Sporządzona ekspertyza techniczna wykazałaby przede wszystkim czy miały miejsce jakiekolwiek roboty budowlane, czy też miało miejsce jedynie podłączenie przez skarżącego kotła do już istniejącej w jego budynku instalacji, jak również czy pomieszczenie kotłowni nie spełnia wymagań określonych rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych i Polską Normą.
Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w skardze, że w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy zawarte w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, ponieważ instalacja została wybudowana i użytkowana przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego, to w przypadku ustalenia przez organ nadzoru budowlanego, że pomieszczenie w którym zamontowano kocioł c.o. nie spełnia wymagań technicznych, zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Z treści § 136 ust. 2 omawianego rozporządzenia wynika bowiem, że - kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe.
Nie przesądzając oczywiście z góry o tym czy pomieszczenie, w którym znajduje się kocioł c.o. spełnia czy też nie wymagania techniczne, ponieważ okoliczność ta jest kwestionowana przez skarżącego, to w przypadku potwierdzenia danych ustalonych przez organ I instancji, w tym zakresie przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych znajdą pełne zastosowanie.
W ocenie Sądu wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane na etapie dotychczas dokonanych przez organy nadzoru budowlanego czynności ocenić należy jako co najmniej przedwczesne. Ze zgromadzonego dotychczas przez organy obu instancji materiału dowodowego wynika, że nakaz odłączenia kotła c.o. od przewodu kominowego oraz nakaz odłączenia tegoż samego urządzenia od instalacji centralnego ogrzewania były jedynie następstwem stwierdzenia niezgodności pomieszczenia, w którym zainstalowany został kocioł c.o. z przepisami technicznymi. Organy nadzoru budowlanego winny więc w takiej sytuacji rozważyć czy postępowanie należy prowadzić w trybie określonym w art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, czy też bardziej zasadne byłoby uruchomienie przepisów zawartych w rozdziale 6-tym ww. ustawy dotyczących utrzymania obiektów budowlanych. Analiza zgromadzonych w toku postępowania dowodów prowadzi do uznania, że zasadnym jest wydanie postanowienia w oparciu o art. 81c ustawy Prawo budowlane, w którym zostanie zawarty nakaz sporządzenia oceny technicznej pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł c.o. Przedstawiona ekspertyza pozwoli bowiem organowi na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi czy rzeczywiście pomieszczenie, w którym zamontowany został kocioł spełnia wymagania określone w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, a ponadto pozwoli na ustalenie czy skarżący rzeczywiście wykonywał jakiekolwiek roboty budowlane związane z instalacją kotła c.o.
Przeprowadzenie postępowania we wskazanym kierunku jest o tyle uzasadnione, że postanowienie w trybie art. 81 c ustawy Prawo budowlane daje możliwość dalszego prowadzenia postępowania zarówno w trybie art. 51, jak też w oparciu o przepisy dotyczące utrzymania obiektów budowlanych w zależności, który z trybów organ uzna za właściwy. Sporządzona ekspertyza da organowi jednoznaczną odpowiedź co do kolizji instalacji z obowiązującymi przepisami prawa.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji uwzględnią wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.
Wszystkie te okoliczności doprowadziły Sąd do wydania wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji wyroku). Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło