VIII SA/Wa 183/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu należności celnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor IC" lub "organ odwoławczy"), uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "Naczelnik UC") z [...] marca 2012 r. i orzekł o umorzeniu postępowania o zwrot należności celnych w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną Dyrektor IC powołał między innymi art. 233 § 1 pkt 2a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op") w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.). 1.2. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z [...] marca 2008 r., utrzymaną następnie w mocy przez Dyrektora IC decyzją z [...] czerwca 2010 r., Naczelnik UC określił skarżącemu kwotę długu celnego w kwocie [...] zł podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu. Skarżący uiścił należność [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2011 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 925/10) uchylił w całości powyższe decyzje organów celnych obu instancji. Wyrok stał się prawomocny z dniem 3 maja 2011 r. Pismem z [...] kwietnia 2011 r. skarżący wystąpił zaś do Dyrektora IC z wnioskiem o zwrot uiszczonych należności celnych wraz z odsetkami. Nie wskazał przy tym żadnej z podstaw prawnych zwrotu. Odpowiadając na wezwanie Naczelnika UC, któremu Dyrektor IC przekazał sprawę do rozpoznania, skarżący uzupełnił wniosek pismem opatrzonym datami: [...] listopada 2011 r. oraz [...] listopada 2011 r. Pismo to wpłynęło do Naczelnika UC [...] listopada 2011 r. Naczelnik UC w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, po wyroku WSA w Warszawie, decyzją wymiarową z [...] marca 2012 r. określił kwotę należności celnych przywozowych wynikającą z długu celnego ([...] zł). Jednocześnie odstąpił od księgowania kwoty należności celnych przywozowych w wysokości [...] zł. Decyzją z [...] marca 2012 r., na podstawie art. 236 WKC, Naczelnik UC odmówił skarżącemu zwrotu uiszczonych przez niego należności celnych przywozowych ([...] zł). W uzasadnieniu jako przyczynę wskazał między innymi, że wniosek ten złożony został z uchybieniem trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 236 ust. 2 WKC. 1.3. W odwołaniu od decyzji odmawiającej zwrotu należności celnych skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 221 ust. 3, art. 239 ust. 1 i art. 236 ust. 2 WKC oraz błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności naruszenie art. 122 Op. 1.4. Dyrektor IC decyzją z [...] grudnia 2012 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika UC odmawiającą skarżącemu zwrotu należności celnych i umorzył postępowanie w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik UC naruszył przepisy art. 236 ust. 1 i ust. 2 WKC, gdyż nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w tych przepisach. W związku z uchyleniem przez WSA w Warszawie decyzji określających kwotę należności celnych przywozowych, trzyletni termin nie rozpoczął biegu. Nie można bowiem przyjąć w takiej sytuacji, że nastąpiło powiadomienie skarżącego o należnościach celnych. Postępowanie wymiarowe na dzień złożenia wniosku o zwrot przedmiotowych należności nie zostało zakończone. Dyrektor IC dodał, że Naczelnik UC bezpodstawnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Zauważył, że kolejna decyzja wymiarowa Naczelnika UC została wydana [...] marca 2012 r. Powiadomienie skarżącego o należnościach celnych nastąpiło zaś z dniem jej doręczenia. Dopiero od tej daty zdaniem Dyrektora IC rozpoczął swój bieg termin do dokonania ewentualnej czynności w kwestii zwrotu należności celnych uiszczonych przez skarżącego [...] kwietnia 2008 r. 2.1. Skarżący, niezadowolony z decyzji Dyrektora IC umarzającej postępowanie, pismem z [...] stycznia 2013 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji, autor skargi postawił zarzuty naruszenia przepisów prawa, gdyż umorzenie postępowania zamyka skarżącemu drogę do merytorycznego rozpoznania jego wniosku o zwrot należności celnych. Zdaniem skarżącego, skoro wpłacił należności celne wynikające z decyzji Naczelnika UC, to znaczy, że został powiadomiony o ich istnieniu. Skarżący zauważył, że żaden z przepisów prawa nie stanowi podstawy do wniosku, że "powiadomienie" może nastąpić wyłącznie na podstawie decyzji, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem skarżącego, z dniem uzyskania przez Decyzję Naczelnika UC waloru ostateczności, zaczął biec termin do złożenia wniosku o zwrot należności celnych. Za błędne uznał jednocześnie powiązywanie decyzji wymiarowych Naczelnika UC wydanych [...] marca 2008 r. i [...] marca 2012 r. ze sprawą niniejszą, tj. postępowaniem o zwrot uiszczonych należności celnych. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, powtarzając zasadnicze elementy dotychczasowej argumentacji. Zarzuty skargi uznał za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów od tych, które zostały podniesione w jej treści. 3.1. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności umorzenia postępowania z wniosku skarżącego o zwrot uiszczonych przez niego [...] kwietnia 2008 r. należności celnych w sytuacji, gdy postępowanie dotyczące wymiaru należności celnych nie zostało ostatecznie zakończone do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Dyrektor IC powołał się na przepisy art. 236 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdział 2, tom 4, str. 307 ze zm.; dalej: "WKC"). Decyzja wymiarowa Naczelnika UC stanowiąca podstawę do uiszczenia przez skarżącego należności celnych przywozowych została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego przez sąd administracyjny razem z decyzją organu odwoławczego utrzymującą ją w mocy. Wniosek o zwrot należności celnych skarżący złożył w czasie, gdy wyrok nie był prawomocny. Postępowanie wymiarowe nie zostało zakończone do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, należało umorzyć postępowanie, gdyż nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w powołanych przepisach WKC. W szczególności nie doszło do powiadomienia skarżącego o kwocie należności celnych. Nie rozpoczął zatem swojego biegu trzyletni termin do dokonania czynności w sprawie ich zwrotu. Skarżący wywodzi zaś, że jego wniosek został złożony w terminie i dotyczy pierwotnej decyzji wymiarowej Naczelnika UC z [...] marca 2008 r., która następnie została uchylona przez Sąd. O kwocie długu celnego został więc powiadomiony. Według skarżącego bez znaczenia pozostaje ponownie wydana decyzja wymiarowa organu. Dodał, że jest ona przedmiotem odrębnego zaskarżenia. 3.2. Z treści przepisów art. 236 WKC wynika, że należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Należności nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, w przypadku, gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej (ust. 1). Należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek należy złożyć we właściwym urzędzie celnym. Termin ten może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, że ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej, nie mogła złożyć wniosku w terminie (ust. 2). Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Stosownie do treści art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60; dalej: "Op"), organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. 4. Zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 201 § 1 pkt 2 Op w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania tych aktów prawnych z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."). Organy celne przed ostatecznym zakończeniem postępowania wymiarowego w sprawie uiszczonych przez skarżącego należności celnych przywozowych nie były bowiem uprawnione do merytorycznego rozstrzygania jego wniosku. brak było jednocześnie podstaw do stwierdzenia przez Dyrektora IC, że wniosek ten był bezprzedmiotowy (przedwczesny). Skoro skarżący złożył wniosek w dniu, gdy wyrok WSA w Warszawie uchylający decyzje wymiarowe organów celnych był nieprawomocny, to wystąpiła wówczas przesłanka przewidziana w art. 201 § 1 pkt 2 Op, do zawieszenia postępowania z wniosku skarżącego o zwrot uiszczonych przez niego [...] kwietnia 2008 r. należności celnych. Przesłanka przewidziana w art. 201 § § 1 pkt 2 Op do zawieszenia postępowania o zwrot należności celnych istniała (istnieje) zasadniczo do dnia ostatecznego zakończenia postępowania wymiarowego. Kwestia zwrotu uiszczonych należności celnych ma bowiem wtórny (następczy) charakter w stosunku do postępowania wymiarowego. 5. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne tylko w części dotyczącej braku podstaw do umorzenia postępowania z wniosku skarżącego o zwrot uiszczonych przez niego należności celnych. Za chybione Sąd uznał jednocześnie stanowisko autora skargi odnośnie rzekomego braku wpływu decyzji wymiarowych na postępowanie dotyczące zwrotu uiszczonych przez skarżącego należności celnych przywozowych. 6. Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik UC obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i wydać stosowne rozstrzygnięcie zawieszające postępowanie o zwrot należności celnych lub rozstrzygające merytorycznie o zasadności wniosku skarżącego w sprawie uiszczonych przez niego [...] kwietnia 2008 r. należności celnych. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 135, a także art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym oraz drugim sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał, zgodnie z art. 210 § 1 u.p.p.s.a. Skarżący nie złożył bowiem stosownego wniosku.