VIII SA/Wa 186/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. P. i A.P. wspólników spółki cywilnej [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. i A. P. wspólników spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, że wspólnie prowadzą działalność gospodarczą – sprzedaż detaliczną paliw i usługi gastronomiczne. Wyjaśnili, że w latach 2007 – 2011 prowadzili inwestycję polegającą na budowie domu weselnego, na co przeznaczyli wszystkie oszczędności, a także zaciągnęli kredyt w łącznej wysokości [...] zł. Inwestycja oddana do użytku we wrześniu 2011 r. nie przynosi jeszcze spodziewanych przychodów. Podali, że bieżącą działalność finansują posiłkując się linią debetową w wysokości [...] zł. W 2011 r. zakończyła się ona stratą spowodowaną zakupem wyposażenia do domu weselnego. Wartość środków trwałych określili na kwotę [...] zł. Jako posiadany majątek wymienili dwa mieszkania w L. – [...] m² i W. – [...] m². W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący złożyli wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego oraz zeznania podatkowe PIT – 36 za lata 2010 i 2011, z których wynika, że A. P. osiągnął przychód w 2010 r. wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł zaś w 2011 r. odpowiednio [...] zł i [...] zł. Natomiast A. P. przychód – [...] zł, przy kosztach jego uzyskania [...] zł w 2011 r. zaś w 2010 r. [...] zł i [...] zł. Dodatkowo małżonkowie wyjaśnili, że wszystkie wpływy z prowadzonej działalności gospodarczej przeznaczają na bieżące zobowiązania tj. płace pracowników, opłaty ZUS, spłatę kredytów, a także zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną małżonków stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzą działalność gospodarczą znacznych rozmiarów – sprzedaż detaliczna paliw i usługi gastronomiczne. Wysokość przychodów z tej działalności ustalono na podstawie zeznań podatkowych za lata 2010 - 2011, z których wynika, że ich przychody kształtowały się na poziomie blisko [...] mln zł. Analizując złożone zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należą małżonkowie, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że uzyskują przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Zauważyć należy także, że skarżący nie wywiązali się w pełni z obowiązku złożenia dodatkowych dokumentów bowiem nadesłany, wygenerowany elektronicznie, wyciąg z rachunku bankowego nie zawiera historii operacji, a jedynie zestawienie kwot za poszczególne miesiące. Trudno zatem ustalić jak skarżący wydatkują posiadane środki. Niezależnie jednak od tego okoliczność, że korzystają oni z linii debetowej w wysokości [...] zł oznacza, że w ramach prowadzonej działalności są podmiotem gospodarczym o wysokim poziomie zdolności kredytowej. Limit takiego kredytu ustalany jest z uwzględnieniem: wysokości obrotów na rachunku bieżącym, poziomu zdolności kredytowej, rodzaju i wysokości bieżących potrzeb kredytowych oraz rodzaju i wartości proponowanych zabezpieczeń spłaty kredytu. Ustalony zatem dla skarżących wysoki limit świadczy wyłącznie o spełnianiu przez nich warunków wymaganych przez bank. Posiadane natomiast zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Nie sposób w tej sytuacji przyjąć, że uiszczenie przez skarżących wpisu od skargi mogłoby prowadzić do powstania uszczerbku w ich utrzymaniu koniecznym. W żaden sposób bowiem nie wykazali, że znajdują się w sytuacji uzasadniającej "przerzucenie" kosztów sądowych na Skarb Państwa tj. na pozostałych podatników. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.