VIII SA/Wa 186/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] stycznia 2014 r. (data wpływu do organu) S. S. (dalej: "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2013 roku. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ([...]zł). W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych ([...]zł brutto). Na utrzymaniu skarżącej pozostaje małoletnia córka, na którą skarżąca otrzymuje alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Podniosła, że jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka. Stąd gdyby nie pomoc babki nie byłaby w stanie samodzielnie się utrzymać. Do wniosku załączyła między innymi kopie decyzji z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, odpisu prawomocnego wyroku o rozwiązaniu małżeństwa, dowodów ponoszenia bieżących kosztów utrzymania (faktury za gaz i TV), informacji podatkowej za 2012 r. oraz wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy. Uzupełniając na wezwanie Sądu w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") wniosek oświadczyła, że w lutym 2013 r. zbyła nieruchomość położoną w R. za kwotę [...] zł. Pozyskane w ten sposób środki finansowe w połowie przekazała w gotówce byłemu mężowi na spłatę jego zobowiązań finansowych. Pozostałą kwotę w wysokości [...] zł w części przeznaczyła na pokrycie wydatków na spłatę zobowiązań prywatnoprawnych (spłata kredytu –[...] zł, karty kredytowej, zapłata za bieżące rachunki), w części zaś na opłaty adwokackie oraz zapłatę zaległości z tytułu podatku akcyzowego. Pismem z 7 kwietnia 2014 r. skarżąca ponownie została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym potwierdzających złożone uprzednio wyjaśnienia w tym zakresie. W odpowiedzi na powyższe skarżąca częściowo nadesłała żądane dokumenty. Na dowód przekazania środków finansowych byłemu mężowi w kwocie [...] zł złożyła jedynie swoje oświadczenie. Postanowieniem z 6 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 21 maja 2014 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. W uzasadnieniu postawiła zarzut wadliwej oceny stanu faktycznego w sprawie oraz błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie jej wnioskowanej pomocy w powołanym zakresie. Tymczasem, w jej ocenie z szeregu przedstawionych przez nią dowodów wynika, że jej obecna sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie wynoszą ponad [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodała, że z powodu rozwodu nie może liczyć na pomoc byłego męża. Za powszechny uznała nadto sposób rozliczania się między byłymi małżonkami w formie gotówki w sytuacji braku konfliktu co do podziału majątku wspólnego. Nadmieniła także, że nieruchomość w której obecnie zamieszkuje jest zabezpieczona hipoteką. Stąd jej sprzedaż nie spowoduje możliwości pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, że znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, że pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że wniosek skarżącej jest nieuzasadniony. Także twierdzenia skarżącej o przekazaniu byłemu mężowi środków finansowych ([...] zł), którego między innymi obwinia za spowodowanie negatywnych dla niej skutków podatkowych na spłatę jego zobowiązań finansowych Sąd uznał za niewiarygodne lub (i) sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Także z tej przyczyny, że postępowanie podatkowe wobec skarżącej (zakończone wydaniem niekorzystnej decyzji podatkowej) toczyło się już od 2009 r., zaś środki według oświadczenia skarżącej zostały rzekomo przekazane w lutym 2013 r. Nadto brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających wskazane okoliczności. Skarżąca złożyła jedynie oświadczenie w tym zakresie. Tymczasem mając wiedzę o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym winna zabezpieczyć środki finansowe związane ze swym udziałem w sprawie nie tylko podatkowej, lecz choćby w przypadku wydania dla niej negatywnej decyzji z tego tytułu, także na poczet pokrycia kosztów ewentualnego postępowania sądowego we własnej sprawie. Z prawa do sądu skorzystała inicjując między innymi postępowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z obowiązującymi zasadami przyznawania prawa pomocy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu tego prawa. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji. Dodać w tym względzie należy, że skarżąca poza rzekomym przekazaniem środków finansowych w wysokości [...] zł na rzecz byłego męża, część z nich przeznaczyła na spłatę zobowiązań prywatnoprawnych (w tym na spłatę kredytu na kwotę ponad [...] zł), które co do zasady nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem pokrycia kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Sąd wyjaśnia przy tym, że samo oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie niepoparte żadnymi dowodami jest niewystarczające dla skorzystania z pomocy państwa w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Dlatego należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.